Cefepim (opis profesjonalny)

Działanie - Cefepim

Mechanizm działania
Cefalosporyna IV generacji o szerokim spektrum działania bakteriobójczego, do stosowania pozajelitowego. Mechanizm działania, tak jak w przypadku innych antybiotyków z grupy cefalosporyn, polega na blokowaniu końcowego etapu biosyntezy ściany komórkowej bakterii. Miejscem docelowego działania antybiotyku są białka wiążące penicyliny (PBP), zlokalizowane w błonie protoplazmatycznej, pełniące funkcje enzymatyczne. W wyniku związania cefepimu z PBP o aktywności enzymu transpeptydazy, następuje zahamowanie tworzenia wiązań peptydowych pomiędzy bocznymi łańcuchami peptydowymi peptydoglikanu w ścianie komórkowej bakterii. W dalszym etapie, na skutek aktywacji hydrolaz komórkowych, dochodzi do lizy komórki bakteryjnej.

Oporność drobnoustrojów na cefepim
Cefepim wykazuje niewielkie powinowactwo do β-laktamaz kodowanych chromosomowo i znaczną oporność na hydrolizę przez większość β-laktamaz. Oporność bakterii na cefepim może rozwinąć się na drodze jednego lub kilku mechanizmów, takich jak: zmniejszenie powinowactwa PBP do antybiotyków β-laktamowych na skutek mutacji; wytwarzanie β-laktamaz zdolnych do skutecznej hydrolizy cefepimu (np. niektóre z modyfikowanych chromosomalnie β-laktamaz o rozszerzonym spektrum substratowym); nieprzepuszczalność zewnętrznej błony komórkowej ograniczająca dostęp cefepimu do PBP w przypadku bakterii Gram-ujemnych; usuwanie cząsteczek cefepimu z wnętrza komórki bakteryjnej przez pompy aktywnie usuwające cząsteczki leków.
Zaobserwowano występowanie mechanizmu częściowej lub całkowitej oporności krzyżowej pomiędzy cefepimem a innymi cefalosporynami i penicylinami.

Spektrum przeciwbakteryjne
Wrażliwość niektórych gatunków drobnoustrojów, związana z częstością występowania nabytej oporności, może być różna w zależności od rejonu geograficznego i czasu wyizolowania danego drobnoustroju. Do oceny wrażliwości szczepu konieczne są zatem informacje o charakterze lokalnym.

Cefepim w warunkach in vitro zwykle wykazuje następującą wrażliwość na drobnoustroje:
Gatunki zwykle wrażliwe: tlenowe Gram-dodatnie – szczepy S. aureus wrażliwe na metycylinę, S. pneumoniae (w tym szczepy oporne na penicylinę), S. pyogenes; tlenowe Gram-ujemne – A. pittii, C. freundii, E. aerogenes, H. influenzae, M. catarrhalis, M. morganii, P. mirabilis (z wyjątkiem szczepów wytwarzających β-laktamazę ESβL, o rozszerzonym spektrum substratowym), P. vulgaris, S. liquefaciens, S. marcescens.
Gatunki, wśród których może wystąpić oporność nabyta, utrudniająca leczenie: tlenowe Gram-dodatnie – S. aureus, S. epidermidis, S. haemolyticus, S. hominis; tlenowe Gram-ujemne: A. baumannii, E. cloacae, E. coli (z wyjątkiem szczepów wytwarzających β-laktamazę ESβL), K. oxytoca (z wyjątkiem szczepów wytwarzających β-laktamazę ESβL), K. pneumoniae (z wyjątkiem szczepów wytwarzających β-laktamazę ESβL), P. aeruginosa.
Gatunki oporne: tlenowe Gram-dodatnie – Enterococccus spp., L. monocytogenes, szczepy S. aureus oporne na metycylinę; tlenowe Gram-ujemne – S. maltophilia, szczepy P. mirabilis wytwarzające β-laktamazę EsβL, szczepy E. coli wytwarzające β-laktamazę EsβL, szczepy K. oxytoca wytwarzające β-laktamazę EsβL, szczepy K. pneumoniae wytwarzające β-laktamazę ESβL; bakterie beztlenowe – B. fragilis, C. difficile; inne drobnoustroje – Legionella spp., Chlamydia spp., Chlamydophila spp., Mycoplasma spp.

Farmakokinetyka
Farmakokinetyka cefepimu podanego i.v., w zakresie dawek 0,25–2 g, ma charakter liniowy. U zdrowych osób, którym podawano i.v. dawki do 2 g w odstępach 8 h przez 9 dni nie zaobserwowano kumulacji leku w organizmie. Łatwo przenika do płynów ustrojowych i tkanek. Osiąga stężenie terapeutyczne w błonie śluzowej oskrzeli, pęcherzyku żółciowym, żółci, wyrostku robaczkowym, płynie śródmiąższowym, płynie otrzewnowym, moczu. Z białkami osocza wiąże się w <19%, niezależnie od stężenia we krwi. W niewielkim stopniu jest metabolizowany, a produktem biotransformacji jest głównie N-tlenek N-metylopirolidyny, wydalany z moczem w ilości odpowiadającej 7% przyjętej dawki leku. t1/2 wynosi ok. 2 h, u osób z zaburzeniami czynności nerek ulega wydłużeniu. U chorych poddawanych hemodializie t1/2 wydłuża się do 13 h, w przypadku pacjentów leczonych w modelu CADO – do 19 h. Ok. 85% podanej dawki jest wydalane w moczu w postaci niezmienionej.
U osób z upośledzoną czynnością wątroby lub chorych na mukowiscydozę farmakokinetyka leku pozostaje niezmieniona. U osób w podeszłym wieku obserwowano nieznaczne wydłużenie t1/2 w fazie eliminacji i zmniejszenie wartości klirensu nerkowego, jednak bezpieczeństwo i skuteczność stosowania w tej populacji były podobne jak u pozostałych dorosłych. W przypadku dzieci i młodzieży, po jednorazowym podaniu cefepimu i.v., zaobserwowano krótszy t1/2 w fazie eliminacji w porównaniu do osób dorosłych (1,7 h). W moczu wydalane było w postaci niezmienionej 60,4% podanej dawki. W tej grupie wiekowej średnie stężenia cefepimu w osoczu po podaniu 1. dawki były podobne do stężenia w stanie stacjonarnym, a nieznaczną kumulację leku obserwowano jedynie po podaniu dodatkowych dawek.

Wskazania do stosowania - Cefepim

Należy wziąć pod uwagę oficjalne wytyczne dotyczące prawidłowego stosowania leków przeciwbakteryjnych. W przypadku zakażenia z możliwym udziałem bakterii niemieszczących się w zakresie działania cefepimu, powinien on być stosowany razem z innymi lekami przeciwbakteryjnymi.

Ciężkie zakażenia wywołane przez wrażliwe drobnoustroje:
zapalenie płuc;
powikłane zakażenia dróg moczowych, w tym odmiedniczkowe zapalenie nerek;
bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci od 2 miesięcy do 12 lat i ≤40 kg mc.;
powikłane zakażenia w obrębie jamy brzusznej u dorosłych i dzieci >12 lat i >40 kg mc.;
zapalenie otrzewnej związane z dializą u pacjentów leczonych w modelu CADO u dorosłych i dzieci >12 lat i >40 kg mc.;
ostre zakażenia dróg żółciowych u dorosłych.

Cefepim jest również wskazany w leczeniu pacjentów z bakteriemią, o podejrzewanym lub potwierdzonym związku z którymkolwiek z wymienionych rodzajów zakażeń.

Empiryczne leczenie dzieci w wieku od 2 miesięcy, młodzieży i dorosłych z gorączką neutropeniczną, której podejrzewaną przyczyną jest zakażenie bakteryjne.
U osób z dużym ryzykiem ciężkich zakażeń (np. u pacjentów, którzy przebyli ostatnio zabieg przeszczepienia szpiku kostnego, z niedociśnieniem, z nowotworami układu krwiotwórczego, z ciężką długotrwałą neutropenią) stosowanie cefepimu w monoterapii może nie być właściwe. Właściwa może być terapia skojarzona z antybiotykiem aminoglikozydowym lub glikopeptydowym, przy uwzględnieniu indywidualnego profilu ryzyka pacjenta.

Przeciwwskazania stosowania - Cefepim

Nadwrażliwość na cefepim, inne cefalosporyny, inne antybiotyki β-laktamowe lub którykolwiek składnik preparatu.

Reakcje nadwrażliwości
Podobnie jak w przypadku wszystkich antybiotyków β-laktamowych, odnotowano również ciężkie i prowadzące czasem do zgonu reakcje nadwrażliwości związane ze stosowaniem cefepimu.
Przed rozpoczęciem leczenia należy ustalić, czy u pacjenta występowały w przeszłości reakcje nadwrażliwości na cefepim, β-laktamy lub inne leki. W 10% przypadków występuje zjawisko krzyżowej nadwrażliwości na penicylinę i cefalosporyny. U pacjentów, u których kiedykolwiek rozpoznano astmę lub skłonność do alergii, należy zachować ostrożność podczas stosowania cefepimu. Po podaniu 1. dawki należy uważnie obserwować stan pacjenta. W przypadku wystąpienia silnej reakcji nadwrażliwości należy natychmiast przerwać leczenie cefepimem i rozpocząć odpowiednią terapię. W leczeniu ciężkich reakcji nadwrażliwości należy podać epinefrynę lub zastosować inne metody ratunkowe.

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit
W związku ze stosowaniem większości leków przeciwbakteryjnych, w tym cefepimu, odnotowano występowanie rzekomobłoniastego zapalenia jelit, związanego z zakażeniem C. difficile, które może mieć postać od łagodnej biegunki do zagrażającego życiu zapalenia okrężnicy. Występowanie objawów zakażenia C. difficile obserwowano nawet po upływie >2 mies. po podaniu leków przeciwbakteryjnych. Takie rozpoznanie należy wziąć pod uwagę u wszystkich pacjentów, u których w trakcie lub po antybiotykoterapii wystąpiła biegunka. W przypadku podejrzenia lub potwierdzenia rzekomobłoniastego zapalenia jelit może być konieczne przerwanie podawania cefepimu i podjęcie odpowiedniego leczenia tej choroby.

Narastanie oporności drobnoustrojów w trakcie leczenia
Stosowanie cefepimu może być przyczyną wzrostu opornych drobnoustrojów. Jeśli w trakcie terapii wystąpi dodatkowe zakażenie, należy wdrożyć odpowiednie leczenie.

Zaburzenia czynności nerek
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny ≤50 ml/min) lub z innymi stanami, które mogą zaburzać czynność nerek, dawkę cefepimu należy dostosować, w celu skompensowania zmniejszonego wydalania. Dalsze dawkowanie zależy od nasilenia zaburzenia czynności nerek, ciężkości zakażenia i wrażliwości drobnoustrojów. Działania niepożądane, takie jak przemijająca encefalopatia (zaburzenia świadomości ze splątaniem, omamami, stuporem i śpiączką) drgawki miokloniczne, napady drgawkowe (w tym niedrgawkowy stan padaczkowy) i/lub niewydolność nerek w większości przypadków występowały u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, którzy otrzymywali cefepim w dawkach większych niż zalecane. Objawy toksycznego działania na układ nerwowy ustępowały na ogół po przerwaniu leczenia i/lub hemodializie, ale zdarzały się również przypadki zakończone zgonem.

Stosowanie u osób w podeszłym wieku
Ponieważ u osób w podeszłym wieku jest większe prawdopodobieństwo zaburzenia czynności nerek, należy starannie ustalać dawkowanie i kontrolować czynność nerek. U osób w podeszłym wieku z zaburzeniami czynności nerek, u których nie dostosowano dawki cefepimu, występowały ciężkie działania niepożądane, w tym przemijająca encefalopatia (zaburzona świadomość ze splątaniem, omamami, stuporem i śpiączką), drgawki miokloniczne, napady drgawkowe (w tym niedrgawkowy stan padaczkowy) i/lub niewydolność nerek.

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych
U pacjentów otrzymujących cefepim 2 ×/d stwierdzono fałszywie dodatnie wyniki testu Coombsa, bez hemolizy.
Cefalosporyny mogą powodować fałszywie dodatnie wyniki oznaczania glukozy w moczu metodą redukcyjną (z odczynnikiem Benedicta lub Fehlinga albo z użyciem tabletek Clinitest), ale nie wpływają na wyniki testów wykonywanych metodą enzymatyczną (z wykorzystaniem oksydazy glukozowej). Dlatego badania w celu wykrycia glukozurii należy wykonywać metodą enzymatyczną.

Substancje pomocnicze
Preparaty cefepimu mogą zawierać L-argininę. Preparaty takie są przeciwwskazane u osób z nadwrażliwością na tę substancję oraz u osób z kwasicą metaboliczną, a u osób z hiperkaliemią należy je stosować z zachowaniem ostrożności.

Interakcje - Cefepim

Nie przeprowadzono badań dotyczących interakcji cefepimu z innymi lekami.

Antybiotyki o działaniu bakteriostatycznym
Jednoczesne stosowanie antybiotyków o działaniu bakteriostatycznym może wpływać na działanie antybiotyków β-laktamowych, takich jak cefepim.

Niezgodności farmaceutyczne
Ze względu na możliwość wystąpienia fizycznych lub chemicznych niezgodności, roztworu cefepimu nie należy mieszać z aminofiliną, metronidazolem, wankomycyną, gentamycyną, siarczanem tobramycyny oraz siarczanem netylmycyny. Jeśli wskazane jest leczenie skojarzone, leki te trzeba podawać osobno. Nie należy mieszać cefepimu z roztworami innymi niż roztwory do infuzji wymienione w materiałach producenta.

Działania niepożądane - Cefepim

Profil bezpieczeństwa cefepimu u niemowląt i dzieci jest podobny do obserwowanego u dorosłych.

Bardzo często: dodatni odczyn Coombsa.

Często: wydłużenie czasu protrombinowego, wydłużenie czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji, niedokrwistość, eozynofilia, zapalenie żyły w miejscu podania, biegunka, zwiększenie aktywności ALT, ALP i AST, zwiększenie stężenia bilirubiny we krwi, wysypka, reakcje w miejscu wstrzyknięcia, ból w miejscu wstrzyknięcia, stan zapalny w miejscu wstrzyknięcia.

Niezbyt często: kandydoza jamy ustnej, zapalenie pochwy, małopłytkowość, leukopenia, neutropenia, ból głowy, zapalenie okrężnicy (w tym rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy), nudności, wymioty, rumień, pokrzywka, świąd, zwiększenie stężenia mocznika w osoczu, zwiększenie stężenia kreatyniny w osoczu, gorączka.

Rzadko: kandydoza, reakcja anafilaktyczna, obrzęk naczynioruchowy, drgawki, parestezje, zaburzenia smaku, zawroty głowy, rozszerzenie naczyń krwionośnych, duszność, ból brzucha, zaparcia, świąd narządów płciowych, dreszcze.

Odnotowano również, bez określenia częstości występowania: niedokrwistość aplastyczną niedokrwistość hemolityczną, agranulocytozę, wstrząs anafilaktyczny, fałszywie dodatni wynik testu na obecność glukozy w moczu. splątanie, omamy, śpiączkę, stupor, encefalopatię, zaburzenia świadomości, mioklonie, krwotok, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, martwicę toksyczną rozpływną naskórka, zespół Stevensa i Johnsona, rumień wielopostaciowy, niewydolność nerek, toksyczną nefropatię

Przedawkowanie
Objawy przedawkowania obejmują encefalopatię (zaburzenia świadomości, w tym dezorientacja, omamy, stupor i śpiączka), mioklonie oraz drgawki. W przypadku przedawkowania, zwłaszcza u chorych z niewydolnością nerek, lek można usunąć przez hemodializę. Zastosowanie dializy otrzewnowej nie przynosi korzyści.

Ciąża i laktacja - Cefepim

Nie przeprowadzono odpowiednich i dobrze kontrolowanych badań klinicznych u kobiet ciężarnych dotyczących wpływu cefepimu na rozrodczość i rozwój płodu. U kobiet w ciąży cefepim należy stosować wyłącznie w razie zdecydowanej konieczności.

Lek w małych ilościach przenika do pokarmu kobiecego. Należy zachować ostrożność stosując go w okresie karmienia piersią, a stan kliniczny niemowląt karmionych przez matki przyjmujące cefepim powinien być ściśle monitorowany.

Dawkowanie - Cefepim

I.v. lub i.m. Cefepim może być podawany przez wstrzyknięcie i.v trwające 3–5 min, przez wlew i.v. trwający ok. 30 min, albo i.m. w głębokim wstrzyknięciu w duży mięsień (tą drogą nie należy podawać pojedynczych dawek 2 g, w przypadku dzieci doświadczenie dotyczące podawania cefepimu we wstrzyknięciu i.m. oraz dane dotyczące wchłaniania po podaniu tą drogą są ograniczone). Dawkowanie i sposób podawania zależą od rodzaju i ciężkości zakażenia, wrażliwości drobnoustrojów, wydolności nerek oraz stanu ogólnego pacjenta. We wszystkich grupach wiekowych nie należy przekraczać maks. zalecanej dawki 2 g co 8 h. U osób z zaburzeniami czynności wątroby zmiana dawkowania nie jest konieczna. Leczenie trwa zazwyczaj 7–10 dni. W empirycznym leczeniu gorączki neutropenicznej leczenie trwa zwykle 7 dni lub do czasu ustąpienia neutropenii. Cefepimu nie należy stosować <7 dni i >14 dni.

Dorośli i młodzież >12 lat i >40 kg mc.
W ciężkich zakażeniach (bakteriemii, zapaleniu płuc, powikłanym zakażeniu dróg moczowych, w tym odmiedniczkowym zapaleniu nerek, ostrym zakażeniu dróg żółciowych) – 2 g co 12 h. W bardzo ciężkich zakażeniach (powikłanych zakażeniach w obrębie jamy brzusznej, w empirycznym leczeniu gorączki neutropenicznej) – 2 g co 8 h.
U pacjentów z lekkimi do umiarkowanych zaburzeniami czynności nerek zalecana jest dawka początkowa 2 g. Następnie dawkę cefepimu należy dostosować do wielkości klirensu kreatyniny. W ciężkich zakażeniach: >50 ml/min – zmiana dawki nie jest konieczna; 30–50 ml/min – 2 g co 24 h; 29–11 ml/min – 1 g co 24 h; ≤10 ml/min – 0,5 g co 24 h. W bardzo ciężkich zakażeniach: >50 ml/min – zmiana dawki nie jest konieczna; 30–50 ml/min – 2 g co 12 h; 29–11 ml/min – 2 g co 24 h; ≤10 ml/min – 1 g co 24 h. W przypadku pacjentów poddawanych hemodializie, w 1. dniu należy podać dawkę nasycającą 1 g, następnie podawać 500 mg/d, a w leczeniu gorączki neutropenicznej 1 g/d. W dniu dializy cefepim należy podać po zakończeniu sesji hemodializy, jeśli to możliwe, cefepim należy podawać każdego dnia o tej samej porze. U pacjentów leczonych w modelu CADO zaleca się podanie dawki 1 g co 48 h, gdy zwykle zalecanym dawkowaniem jest 2 g co 12 h, oraz dawki 2 g co 48 h, gdy zwykle zalecanym dawkowaniem jest 2 g co 8 h.
U młodzieży >12 lat i <40 kg mc. należy uwzględnić zalecenia dotyczące dawkowania u dzieci <40 kg mc.
U osób w podeszłym wieku należy ostrożnie dobierać dawki i kontrolować czynność nerek. Jeśli u tych osób występują zaburzenia czynności nerek, zaleca się modyfikację dawki.

Dzieci >1. mż. i do 12 lat i/lub ≤40 kg mc.
W ciężkich zakażeniach (zapaleniu płuc, powikłanych zakażeniach układu moczowego, w tym odmiedniczkowym zapaleniu nerek) – u niemowląt w 2. mż. 30 mg/kg mc. co 12 h, w cięższych przypadkach co 8 h przez 10 dni, u dzieci >2. mż. i ≤40 kg mc. 50 mg/kg mc. co 12 h, w cięższych przypadkach co 8 h przez 10 dni. W bardzo ciężkich zakażeniach (bakteriemii, bakteryjnym zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, leczeniu empirycznym gorączki neutropenicznej) – u niemowląt w 2. mż. 30 mg/kg mc. co 8 h przez 7–10 dni, u dzieci >2. mż. i ≤40 kg mc. 50 mg/kg mc. co 8 h przez 7–10 dni.
Doświadczenie dotyczące podawania cefepimu dzieciom w 2. mż. jest ograniczone. U dzieci do 12 lat i >40 kg mc. należy uwzględnić zalecenia dotyczące dawkowania u dorosłych.
W przypadku zaburzeń czynności nerek, dawkowanie należy odpowiednio zmienić, w zależności od klirensu kreatyniny: >50 ml/min – zwykle stosowana dawka co 12 h w ciężkich zakażeniach i co 8 h w bardzo ciężkich zakażeniach; 30–50 ml/min – zwykle stosowana dawka, co 24 h w ciężkich zakażeniach i co 12 h w bardzo ciężkich zakażeniach; 11–29 ml/min – 50% zwykle stosowanej dawki co 24 h w ciężkich zakażeniach i zwykle stosowana dawka co 24 h w bardzo ciężkich zakażeniach; ≤10 ml/min – 25% zwykle stosowanej dawki co 24 h w ciężkich zakażeniach i 50% zwykle stosowanej dawki co 24 h w bardzo ciężkich zakażeniach.

Uwagi dla Cefepim

Możliwe działania niepożądane cefepimu np. zmieniony stan świadomości, zawroty głowy, stan splątania lub omamy mogą wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Przed podaniem cefepimu należy sprawdzić, czy jego roztwór do podania pozajelitowego nie zawiera widocznych cząstek stałych.

Podczas przechowywania roztwór cefepimu może zmienić barwę z bezbarwnej na bursztynowożółtą, co nie wpływa na jego skuteczność.

Przeczytaj też artykuły

Preparaty na rynku polskim zawierające cefepim

Cefepim MIP Pharma (proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań i infuzji) Cefepime Kabi (proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań i infuzji)
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.
Zbiórka dla szpitali w Ukrainie!
Poradnik świadomego pacjenta