Fludarabina (opis profesjonalny)

Działanie - Fludarabina

Mechanizm działania
Fluorowany analog nukleotydowy widarabiny, leku o działaniu przeciwwirusowym – 9-β-D-arabinofuranozyloadenina (ara-A). Jest ona częściowo oporna na działanie deaminazy adenozynowej. Fosforan fludarabiny ulega szybko defosforylacji do 2-fluoro-ara-A, wchłanianego przez komórki organizmu i następnie fosforylowanego wewnątrzkomórkowo przez kinazę deoksycytydynową do aktywnego trifosforanu 2-fluoro-ara-ATP. Metabolit ten hamuje reduktazę rybonukleotydową, polimerazę α/δ i ε DNA, primazę DNA i ligazę DNA, hamując tym samym syntezę DNA. Ponadto następuje częściowe zahamowanie polimerazy II RNA i w konsekwencji zmniejszenie syntezy białek. Procesy te prowadzą do zahamowania wzrostu komórek. Badania in vitro wykazały, że ekspozycja limfocytów w przewlekłej białaczce limfocytowej na 2-fluoro-ara-A pobudza apoptozę komórki i fragmentację DNA.

Farmakokinetyka
tmax 2-fluoro-ara-A w surowicy wynosi 30 min. Metabolit ten wydalany jest w 40–60% z moczem.

Wskazania do stosowania - Fludarabina

Białaczka limfocytowa typu B-komórkowego
Leczenie przewlekłej białaczki limfocytowej typu B-komórkowego (CLL) u pacjentów z wystarczającą rezerwą szpiku kostnego (leczenie początkowe oraz leczenie pacjentów, u których w trakcie stosowania lub po zastosowaniu co najmniej jednego standardowego cyklu leczenia zawierającego lek alkilujący nie uzyskano poprawy lub nastąpiła progresja choroby). Leczenie I rzutu należy rozpoczynać wyłącznie u pacjentów z zaawansowaną chorobą, stadium III/IV wg skali Rai (stadium C wg skali Binet) bądź stadium I/II wg skali Rai (stadium A/B wg skali Binet), w przypadku gdy widoczne są objawy choroby lub jej postępu.

Przeciwwskazania stosowania - Fludarabina

Nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu, niewyrównana niedokrwistość hemolityczna, okres karmienia piersią, zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min).

Osoby do 18. rż.
Nie określono bezpieczeństwa stosowania i skuteczności fludarabiny u osób do 18. rż.

Zespół rozpadu guza
Należy zachować szczególną ostrożność u chorych zagrożonych wystąpieniem zespołu rozpadu guza.

Osoby w ogólnie złym stanie zdrowia
U osób w ogólnie złym stanie zdrowia stosować ostrożnie, po dokładnej ocenie ryzyka i korzyści z leczenia; dotyczy to zwłaszcza pacjentów z ciężkim zahamowaniem czynności szpiku kostnego (małopłytkowością, niedokrwistością i/lub granulocytopenią), zaburzeniami odporności lub przebytym zakażeniem oportunistycznym. Rozważyć leczenie profilaktyczne u chorych ze zwiększonym ryzykiem rozwinięcia się zakażeń oportunistycznych.

Osoby w podeszłym wieku, zaburzenia czynności wątroby i/lub nerek
Ze względu na brak wystarczających badań zachować ostrożność u osób w podeszłym wieku. Jeśli dane kliniczne wskazują na niewydolność nerek lub pacjent przekroczył 70. rż., należy dokonać oceny klirensu kreatyniny i w razie potrzeby zmodyfikować dawkę. U chorych z zaburzeniem czynności wątroby stosować ostrożnie po dokładnej ocenie ryzyka i korzyści z leczenia; chorych należy monitorować, a w przypadku wystąpienia objawów toksyczności zmodyfikować dawkę lub przerwać podawanie leku.

Toksyczność, zaburzenia hematologiczne
Chorych należy wnikliwie obserwować w kierunku wystąpienia hematologicznych i innych działań toksycznych. Zaleca się okresową ocenę morfologii krwi obwodowej. Działanie hamujące czynność szpiku kumuluje się w kolejnych cyklach leczenia. Po odstawieniu leku zahamowanie czynności szpiku może się w dalszym ciągu nasilać. Upośledzenie czynności szpiku spowodowane chemioterapią jest często przemijające. Stosować ostrożnie u pacjentów, u których rozważa się wykonanie biopsji szpiku kostnego.

Reakcja przeszczep przeciwko biorcy
W rzadkich przypadkach u chorych, którym przetoczono nienapromienione preparaty krwiopochodne, obserwowano reakcję przeszczep przeciw biorcy. W tych przypadkach bardzo często dochodziło do zgonu. Chorzy poddani leczeniu fludarabiną, u których jest lub będzie wykonywane przetaczanie preparatów krwiopochodnych, powinni otrzymywać tylko preparaty napromieniane.

Zmiany nowotworowe skóry
W trakcie leczenia fludarabiną i po jego zakończeniu u części chorych obserwowano nasilenie lub nawrót istniejących wcześniej zmian nowotworowych skóry.

Choroby autoimmunologiczne
Podczas leczenia mogą wystąpić zagrażające życiu lub śmiertelne choroby autoimmunologiczne (m.in. niedokrwistość hemolityczna autoimmunologiczna, małopłytkowość autoimmunologiczna, plamica małopłytkowa, pęcherzyca, zespół Evansa).

Hemoliza
Chorych należy dokładnie obserwować w kierunku wystąpienia hemolizy; w przypadku jej wystąpienia zaleca się odstawienie leku, przetoczenie napromienionego koncentratu krwinek czerwonych i podawanie kortykosteroidów. U chorych leczonych fludarabiną dochodzi do nawrotów procesów hemolitycznych.

Szczepionki zawierające żywe drobnoustroje
Podczas leczenia i po jego zakończeniu unikać stosowania szczepionek zawierających żywe drobnoustroje.

Działania niepożądane ze strony OUN
Chorych należy obserwować pod kątem wystąpienia poważnych działań niepożądanych ze strony OUN (m.in. utrata wzroku, śpiączka, zgon).

Oporność
W przypadku oporności na fludarabinę nie należy stosować chlorambucylu, ponieważ przewiduje się, że chorzy będą oporni również na niego.

Wymioty
Stosowanie fludarabiny wiąże się z minimalnym ryzykiem wystąpienia wymiotów; nie zaleca się rutynowego podawania leków przeciwwymiotnych

Sposób przygotowania i podawania leku
Każda fiolka z proszkiem wymaga dodania 2 ml wody do iniekcji. Po dodaniu 2 ml jałowej wody do iniekcji liofilizat powinien rozpuścić się całkowicie w ciągu 15 s lub szybciej.1 ml powstałego koncentratu roztworu zawiera 25 mg fosforanu fludarabiny, 25 mg mannitolu oraz wodorotlenek sodu w ilości potrzebnej do uzyskania pH 7,7. Zakres pH gotowego roztworu wynosi 7,2–8,2.Przed podaniem koncentrat roztworu należy rozcieńczyć. Lek powinien być stosowany pod nadzorem onkologa klinicznego z odpowiednim doświadczeniem w stosowaniu leków przeciwnowotworowych.

Interakcje - Fludarabina

Pentostatyna
Fludarabina stosowana w skojarzeniu z pentostatyną (deoksykoformycyną) powoduje powikłania ze strony układu oddechowego mogące prowadzić nawet do zgonu chorego; nie zaleca się stosowania leku w skojarzeniu z pentostatyną.

Cytarabina
W badaniach in vitro wykazano, że podczas stosowania fludarabiny w skojarzeniu z cytarabiną zwiększa się maks. stężenie wewnątrzkomórkowe oraz ekspozycja wewnątrzkomórkowa na aktywny metabolit cytarabiny – araCTP w komórkach białaczkowych, nie stwierdzono natomiast wpływu na stężenie cytarabiny w osoczu ani na jej szybkość eliminacji.

Inhibitory wychwytu adenozyny
Dipirydamol i inne inhibitory wychwytu adenozyny mogą zmniejszać skuteczność fludarabiny.

Działania niepożądane - Fludarabina

Bardzo często: zahamowanie czynności szpiku kostnego (neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość), zakażenia (w tym zakażenia oportunistyczne), kaszel, nudności, wymioty, biegunka, gorączka, zmęczenie, osłabienie.

Często: zespół mielodysplastyczny i ostra białaczka szpikowa (związane z wcześniejszym, równoległym lub późniejszym stosowaniem leków alkilujących, inhibitorów topoizomerazy lub radioterapii), mielosupresja, jadłowstręt, neuropatia obwodowa, zaburzenia widzenia, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, wysypka, obrzęk, zapalenie błon śluzowych, dreszcze, złe samopoczucie.

Niezbyt często: zaburzenia autoimmunologiczne (w tym niedokrwistość hemolityczna autoimmunologiczna, zespół Evansa, plamica małopłytkowa, hemofilia nabyta, pęcherzyca), zespół ostrego rozpadu guza (w tym niewydolność nerek, kwasica metaboliczna, hiperkaliemia, hipokalcemia, hiperurykemia, hematuria, krystaluria moczanowa, hiperfosfatemia), splątanie, toksyczne działanie na płuca (w tym zwłóknienie płuc, duszność, zapalenie płuc), krwawienia z przewodu pokarmowego, zmiany aktywności enzymów wątrobowych i trzustkowych.

Rzadko: zaburzenia limfoproliferacyjne (związane z zakażeniem EBV), śpiączka, napady drgawkowe, pobudzenie, ślepota, zapalenie nerwu wzrokowego, neuropatia nerwu wzrokowego, niewydolność serca, zaburzenia rytmu serca, rak skóry, zespół Stevensa i Johnsona, martwica toksyczna rozpływna naskórka.

Ponadto z nieznaną częstością odnotowywano przypadki krwotoku mózgowego, krwotoku płucnego, krwotocznego zapalenia pęcherza moczowego.

Przedawkowanie
W przypadku przedawkowania po podaniu dużych dawek leku mogą wystąpić nieodwracalne zmiany w OUN, które mogą powodować opóźnioną utratę wzroku (nie bezpośrednio po podaniu), śpiączkę i zgon. Duże dawki wywołują również ciężką małopłytkowość i neutropenię w wyniku zahamowania czynności szpiku. Brak swoistego antidotum – leczenie objawowe.

Ciąża i laktacja - Fludarabina

Kategoria D. Nie stosować w ciąży z wyjątkiem sytuacji, gdy jest to bezwzględnie konieczne (np. stan zagrożenia życia, brak innej, bezpieczniejszej metody leczenia o podobnej skuteczności, brak możliwości uniknięcia leczenia). Lek wykazuje działanie embriotoksyczne i/lub teratogenne. Kobiety i mężczyźni w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczne metody antykoncepcji w trakcie leczenia i co najmniej 6 mies. po jego zakończeniu.

Stosowanie leku u kobiet karmiących piersią jest przeciwwskazane.

Dawkowanie - Fludarabina

Dorośli. I.v. 25 mg/m2 pc. przez 5 kolejnych dni w cyklach powtarzanych co 28 dni, w postaci szybkiego wstrzyknięcia (bolus) (po rozcieńczeniu w 10 ml 0,9% roztw. NaCl) lub we wlewie i.v. (po rozcieńczeniu w 100 ml 0,9% roztw. NaCl) w ciągu 30 min.

P.o. 40 mg/m2 pc. 1 ×/d przez 5 kolejnych dni w cyklach powtarzanych co 28 dni.

Osoby w podeszłym wieku
Jeśli dane kliniczne wskazują na upośledzenie czynności nerek lub pacjent przekroczył 70. rż., należy dokonać oceny klirensu kreatyniny. Jeśli klirens kreatyniny wynosi 30–70 ml/min, należy zmniejszyć dawkę fludarabiny do 50% i przeprowadzać dokładne badania krwi w celu oceny toksyczności leku.

Zaburzenia czynności wątroby
Brak danych dotyczących stosowania u chorych z zaburzeniem czynności wątroby; stosować ostrożnie i tylko w przypadku gdy korzyści z leczenia przewyższają potencjalne ryzyko.

Czas trwania leczenia
Nie określono dotychczas, jak długo powinno trwać leczenie; zaleca się podawanie preparatu aż do osiągnięcia maks. odpowiedzi na leczenie (zwykle 6 cykli), następnie lek należy odstawić.

Uwagi dla Fludarabina

Działania niepożądane mogące wystąpić podczas stosowania fludarabiny (np. zmęczenie, osłabienie, zaburzenia widzenia, splątanie, pobudzenie, napady drgawkowe) ograniczają zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługiwania urządzeń mechanicznych w ruchu.

Przeczytaj też artykuły

Preparaty na rynku polskim zawierające fludarabina

Fludara Oral (tabletki powlekane) Fludarabine Actavis (koncentrat do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji)
Zbiórka dla szpitali w Ukrainie!
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.
Poradnik świadomego pacjenta
  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.