Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Dysfonia

dr n. med. Mariola Zagor, otorynolaryngolog
Klinika Otorynolaryngologii, Wydział Lekarsko-Dentystycznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
lek. med. Paulina Czarnecka
Kliniczny Oddział Otolaryngologiczny, 4 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SP ZOZ we Wrocławiu
lek. med. Marlena Janoska-Jaździk
Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny w Warszawie
Dysfonia
Fot. iStock

Co to jest dysfonia i jakie są jej przyczyny?

Dysfonia to wielopostaciowe zaburzenia głosu. Nieprawidłowości dotyczą jego składowych akustycznych (barwa, częstotliwość, poziom głośności, czas trwania). Wyróżnia się dysfonię czynnościową i organiczną.

Dysfonia organiczna może być spowodowana chorobami krtani, zwłaszcza tymi, które obejmują fałdy głosowe. Zaburzenia głosu mogą wystąpić w: chorobach zapalnych krtani, wadach wrodzonych, stanach pourazowych, chorobach nowotworowych, guzkach głosowych, polipach, obrzękach, a także po operacjach i radioterapii. Zmiany organiczne mogą występować równolegle ze zmianami czynnościowymi.

W przypadku dysfonii czynnościowej nie stwierdza się zmian organicznych w krtani, nieprawidłowości dotyczą natomiast pracy mięśni krtani. Przyczyny dysfonii czynnościowej są różnorodne. Do najczęstszych należą: nieprawidłowa emisja głosu, zaburzenia hormonalne i elektrolitowe, działania niepożądane leków, choroby metaboliczne. Dysfonia czynnościowa dzieli się na dysfonię hiperfunkcyjną, hipofunkcyjną i mieszaną (dysfunkcyjną).

Dysfonia hiperfunkcyjna to zaburzenia głosu spowodowane wzmożonym napięciem mięśni podczas fonacji. Występuje u osób pracujących głosem, nadużywających głosu, nadpobudliwych dzieci.

Z kolei dysfonia hipofunkcyjna spowodowana jest obniżonym napięciem mięśni wewnątrz- i zewnątrzkrtaniowych podczas fonacji. Dotyczy najczęściej osób wyniszczonych, z niedokrwistością, niedoborami witaminowymi, chorobami endokrynologicznymi. Rzadko stwierdzana jest u osób młodych.

Innym typem dysfonii jest dysfonia psychogenna. Dotyczy głównie kobiet w wieku 45–55 lat, chwiejnych emocjonalnie, narażonych na przewlekły stres. Może występować u osób z zaburzeniami osobowości, z tendencją do reakcji konwersyjnych.

Afonia czynnościowa (całkowita utrata głosu, inaczej bezgłos) jest najcięższą formą czynnościowych zaburzeń głosu. Stan taki, jeśli nie ma patologii organicznej w krtani, najczęściej jest manifestacją zaburzeń psychiatrycznych. Bezgłos może wystąpić nagle, po stresie emocjonalnym. Zaburzenia psychiatryczne rozpoznawane u pacjentów z afonią czynnościową to przede wszystkim zaburzenia lękowe, depresja, zaburzenia osobowości. Afonia charakteryzuje się niedowładem czynnościowym i zwiotczeniem mięśni krtani, zamykających głośnię.

Jak się objawia dysfonia?

W dysfonii u jednego chorego nieprawidłowe mogą być wszystkie składowe akustyczne głosu lub tylko niektóre z nich. Bardzo częstym objawem towarzyszącym jest chrypka.

Dysfonia hiperfunkcyjna oprócz nieprawidłowego głosu może objawiać się bólem krtani, wysychaniem błony śluzowej gardła i krtani, uczuciem wzmożonego napięcia mięśni podczas fonacji.

Dysfonia hipofunkcyjna charakteryzuje się osłabieniem siły głosu, koniecznością robienia częstych wydechów podczas mówienia, brakiem możliwości długotrwałego mówienia.

W dysfonii psychogennej spotykane są: zaburzenia barwy głosu, chrypka, objawy wegetatywne (zaczerwienienie skóry, wzmożona potliwość).

Afonia czynnościowa manifestuje się utratą dźwięczności głosu występującą nagle lub głos w ciągu kilku godzin staję się coraz mniej dźwięczny. Zaburzenie ma tak znaczne nasilenie, że chory nie jest w stanie wypowiedzieć słowa lub posługuję się tylko szeptem. Mogą występować również objawy wegetatywne podobnie jak w dysfonii psychogennej.

Co robić w razie wystąpienia objawów dysfonii?

W przypadku zaburzeń głosu niezbędna jest wizyta u otolaryngologa. Często konieczna okazuje się konsultacja foniatryczna.

Jak lekarz stawia diagnozę dysfonii?

Do rozpoznania przyczyn dysfonii niezbędne są: dane z wywiadu, badanie laryngoskopowe, badanie stroboskopowe, ocena akustyczna głosu, testy percepcyjne oceniające głos. Czasami pomocna bywa diagnostyka radiologiczna i elektromiograficzna (badanie EMG).

Jeśli mamy do czynienia z dysfonią czynnościową lekarz nie stwierdza zmian organicznych. Trwająca jednak długo dysfonia czynnościowa może doprowadzić do powstania wtórnych zmian w krtani (guzki głosowe, obrzęki).

Ważne jest również poszukiwanie przyczyny dysfonii czynnościowej. W tej sytuacji pomocne bywają badania laboratoryjne (stężenie hormonów, elektrolitów).

Jakie są sposoby leczenia dysfonii?

W każdym typie dysfonii konieczne jest ograniczenie wysiłków głosowych. Leczenie dysfonii organicznej jest przede wszystkim przyczynowe. Natomiast w przypadku dysfonii czynnościowych, rehabilitacja głosu jest podstawowym sposobem leczenia.

W terapii dysfonii czynnościowej niezwykle ważna jest prawidłowa emisja głosu (łączenie czynności oddychania, artykulacji, fonacji i używania rezonatorów). Jedną z podstawowych składowych prawidłowej emisji głosu jest oddychanie przeponowe. Ogromne znaczenie ma również uruchomienie i prawidłowe wykorzystanie rezonatorów (jama ustna, gardło, jama nosowa, zatoki przynosowe) podczas mówienia oraz właściwa postawa ciała. Odpowiednia emisja głosu nie powinna powodować uczucia nieprzyjemnego napięcia, zmęczenia, bólu.

W dysfonii hiperfunkcyjnej konieczne jest ograniczenie wysiłków głosowych.

Rehabilitacja głosowa powinna być prowadzona systematycznie. Zazwyczaj trwa kilka miesięcy, czasami jednak dłużej. Znaczna liczba ćwiczeń może być wykonywana przez pacjenta w warunkach domowych.

Pomocniczą rolę w terapii dysfonii czynnościowej odgrywa farmakoterapia. Zwłaszcza w dysfonii hipofunkcyjnej zalecane są: witaminy, pochodne adenozyny, w wybranych przypadkach glikokortykosteroidy. Dysfonia psychogenna czasami wymaga zastosowania leków uspokajających.

W terapii dysfonii czynnościowej przydatne bywają również metody fizykalne, takie jak jonoforeza, diatermia, ciepłe inhalacje.

Afonia czynnościowa wymaga zastosowania odpowiedniej rehabilitacji i psychoterapii.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie dysfonii?

Niestety w niektórych przypadkach dysfonii zaburzenia głosu mogą mieć trwały charakter. Jednak odpowiednia rehabilitacja i dbanie o higienę głosu powodują redukcję dolegliwości i zapewniają dobrą emisję głosu.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia dysfonii?

Po zakończeniu leczenia dysfonii konieczne jest ograniczenie wysiłków głosowych, czasem wiąże się to z koniecznością zmiany pracy.

Po skończonej terapii dysfonii niezbędna jest także prawidłowa higiena głosu. Warto nauczyć się ćwiczeń poprawiających emisję głosu. Należy również pamiętać o odpowiednim nawodnieniu. Podczas długich wypowiedzi/wykładów warto popijać wodę podczas mówienia. Dobrze jest zadbać o prawidłowe nawilżenie powietrza w mieszkaniu, w miejscu pracy. Zamiast prób „przekrzyczenia” hałasu można spróbować bardziej gestykulować, zbliżyć się do rozmówcy, zwrócić twarz w jego kierunku. Podczas rozmowy w pomieszczeniach spróbować odizolować się od hałasu, poprzez zamknięcie okiem i drzwi. Rady te mogą wydawać się oczywiste, natomiast na wiele z tych elementów nie zwracamy uwagi, przebywając w hałasie.

23.01.2018

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Jak pojechać do sanatorium?
    Czy można wybrać sobie miejsce, do którego chce się jechać i termin wyjazdu? Czy można wybrać sobie miejsce, do którego chce się jechać i termin wyjazdu? Czy można skorzystać z sanatorium bez zakwaterowania?
  • Jak długo ważna jest recepta w 2020?
    Pacjent, który otrzymał receptę od lekarza, musi pamiętać, że nie jest ważna bezterminowo. Każda recepta ma ściśle określony czas, w którym można ją zrealizować. Dotyczy to zarówno recepty w formie „papierowej”, jak i tzw. e-recepty.