Pytanie nadesłane do redakcji
U mojego 6-letniego syna Jakuba w badaniu USG stwierdzono naczyniaka o wymiarach 24x20x8 mm na granicy płatów od przodu wątroby. Ponadto wykryto u niego moczownik. Proszę o opis ewentualnego leczenia i komplikacji.
Odpowiedziała
dr med. Anna Taczanowska-Niemczuk
Klinika Chirurgii Dziecięcej CM UJ
Odpowiedź na to pytanie jest złożona. Powszechnie w przypadku każdej zmiany naczyniowej u dziecka używa się określenia „naczyniak”, jednak zgodnie z obowiązującą obecnie klasyfikacją jedynie część z tych zmian to rzeczywiście naczyniaki, a pozostałe to wady naczyniowe lub inne rzadko występujące guzy naczyniowe. Takie rozróżnienie jest istotne, ponieważ zmiany te mają różną naturę i wymagają odmiennego postępowania.
Naczyniaki typowo występują u niemowląt, a u dzieci starszych zanikają, albo są w fazie zaniku. Wady naczyniowe natomiast nie mają tendencji do zanikania. Zatem przed ustaleniem postępowania należy się upewnić, z jaką zmianą ma się do czynienia: po pierwsze, czy jest to rzeczywiście zmiana naczyniowa, po drugie, jaka to zmiana naczyniowa.
Może być konieczne przeprowadzenie innych badań obrazowych, takich jak tomografia komputerowa z podaniem środka kontrastowego i/lub rezonans magnetyczny. Dopiero po upewnieniu się co do charakteru zmiany możliwe jest określenie dalszego postępowania.
Moczownik jest strukturą występującą we wczesnym okresie życia płodowego. Istnieje wówczas połączenie pomiędzy szczytem pęcherza moczowego i pępkiem, które stopniowo (i długo przed urodzeniem) zwęża się, zarasta i tworzy fałd pępkowy pośrodkowy. W rzadkich przypadkach dochodzi do zaburzeń zarastania moczownika.
Drożny moczownik tworzy przetokę pęcherzowo-pępkową. W takich sytuacjach z pępka stale lub okresowo wydziela się mocz i może dochodzić do zapalenia pępka. Ta postać wady czasem towarzyszy innym wadom układu moczowego, głównie utrudniającym odpływ moczu z pęcherza.
Istnieją też postacie wady spowodowane odcinkowym zarośnięciem moczownika: zatoka pępkowa, uchyłek pęcherzowo-moczownikowy i torbiel moczownika.
W diagnostyce oprócz badania USG wykonuje się badania radiologiczne z podaniem środka kontrastowego do pęcherza i (rzadziej) ujścia przetoki/zatoki w pępku, jeżeli jest ono widoczne. Leczenie jest operacyjne.
Piśmiennictwo:
Burrows P.: Pediatric hepatic vascular anomalies. Pediatr. Radiol. 2001; 31: 533–545Szymik-Kantorowicz S.: Wady naczyń obwodowych. W: Grochowski J. (red.): Wybrane zagadnienia z chirurgii dziecięcej. Wydawnictwo Fundacji O Zdrowie Dziecka, Kraków 1999
Szymik-Kantorowicz S.: Naczyniaki – co o nich wiemy? Adv. Clin. Exp. Med. 2005; 14: 129–136
Urbanowicz W.: Rozpoznawanie wad i chorób układu moczowego. W: Grochowski J. (red.): Wybrane zagadnienia z chirurgii dziecięcej. Wydawnictwo Fundacji O Zdrowie Dziecka, Kraków 1999
