Naukowcy odkryli, że ekspozycja na tereny zielone wiąże się ze strukturalnym rozwojem mózgu we wczesnym okresie dojrzewania, co z kolei wiąże się z lepszymi wynikami w nauce i lepszym zdrowiem psychicznym. Wyniki badania opublikowanego w czasopiśmie „Biological Psychiatry”, opublikowanego przez Elsevier, podkreślają potrzebę integracji środowiska naturalnego z otoczeniem miejskim i edukacyjnym oraz dostarczają ważnych informacji dla decydentów, rodziców i nauczycieli w celu wspierania dobrego samopoczucia nastolatków.
Fot. Darya Sannikova/ pexels.com
Wcześniejsze badania wykazały, że ekspozycja na tereny zielone pozytywnie wpływa na zdrowie psychiczne i funkcje poznawcze. Jednak wiedza na temat neurobiologicznych mechanizmów rozwoju mózgu i jego potencjalnej roli we wspieraniu dobrostanu psychicznego u dzieci jest ograniczona.
Jest to pierwsze badanie, w którym zbadano wpływ ekspozycji na tereny zielone na strukturalne procesy neurorozwojowe i sprawdzono, czy procesy te pośredniczą w związku między ekspozycją na tereny zielone a pozytywnymi wynikami w nauce lub zdrowiu psychicznym.
Dr John Krystal, redaktor „Biological Psychiatry”, komentuje: – Mamy tendencję do skupiania się na szkodliwych skutkach i negatywnych aspektach naszego środowiska. Równie ważne jest podkreślenie ekspozycji na tereny zielone i inne pozytywne środowiska oraz ich wkład w rozwój i odporność ludzi.
Badacze przeanalizowali dane od ponad 7000 zróżnicowanych etnicznie nastolatków w badaniu Adolescent Brain Cognitive Development (ABCD) z 21 miejsc w Stanach Zjednoczonych, aby przetestować związek między ekspozycją na tereny zielone w wieku 9-10 lat a strukturą mózgu dwa lata później, a także zmianami w czasie. Ponadto sprawdzono, czy rozwój strukturalny mózgu statystycznie pośredniczy w powiązaniach ekspozycji na tereny zielone ze zdrowiem psychicznym i wynikami w nauce.
Współautor badań, mgr Qingyang Li, Wydział Neuroobrazowania w Instytucie Psychologii, Psychiatrii i Neuronauki, King's College London, wyjaśnia: – Odkryliśmy, że ekspozycja na tereny zielone jest związana ze zmianami strukturalnymi mózgu zarówno na poziomie całego mózgu, jak i regionów mózgu. Znaleźliśmy również pośredni wpływ ekspozycji na tereny zielone na lepsze wyniki w nauce i lepsze zdrowie psychiczne dzięki zarówno całkowitej, jak i regionalnej strukturze kory mózgowej, niezależnie od niekorzystnej sytuacji gospodarstwa domowego i sąsiedztwa.
Odkryto, że ekspozycja na tereny zielone wiązała się z większą powierzchnią całkowitą (SA) i objętością kory mózgowej (CV), większą grubością kory (CT) w obszarach skroniowych i wyspie, mniejszą grubością w ogonowym środkowym zakręcie czołowym i górnym zakrętem czołowym, większym SA w kilku regionach oraz większą objętością jądra ogoniastego, skorupy i jądra półleżącego. W analizach badających zmiany w strukturze mózgu w czasie, większa ekspozycja na tereny zielone wiązała się z większym wzrostem całkowitego SA, mniejszą redukcją średniej grubości i zmniejszonym całkowitym wzrostem CV, a także zmianami na poziomie regionalnym.
Okres dojrzewania charakteryzuje się szybkim rozwojem strukturalnym mózgu i zwiększoną podatnością na wpływy środowiska. Oczekuje się, że do 2050 r. około 68% światowej populacji będzie mieszkać w miastach. Szybka urbanizacja ogranicza możliwości interakcji jednostek ze środowiskiem naturalnym i terenami zielonymi.
Współautorka badania, dr Divyangana Rakesh z Wydziału Neuroobrazowania, Instytutu Psychologii, Psychiatrii i Neuronauki King's College London podsumowuje: – Problemy ze zdrowiem psychicznym dzieci i młodzieży stały się globalnym zagrożeniem. Jednocześnie urbanizacja szybko zmienia środowisko i często ogranicza dostęp do terenów zielonych. Badanie to dostarcza decydentom informacji na temat tego, w jaki sposób planowanie urbanistyczne może pomóc w rozwiązywaniu rosnących problemów ze zdrowiem psychicznym, z którymi borykają się dzieci, i podkreśla znaczenie integracji terenów zielonych w środowisku szkolnym i miejskim.
"Longitudinal Associations Between Greenspace Exposure, Structural Brain Development, and Mental Health and Academic Performance During Early Adolescence,” by Qingyang Li, Sarah Whittle, and Divyangana Rakesh (https://doi.org/10.1016/j.biopsych.2025.03.026). https://www.biologicalpsychiatryjournal.com/article/S0006-3223(25)01120-5/fulltext.
