Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Fizjoterapia układu oddechowego

dr med. Janusz Bromboszcz

Definicja i obszar zastosowania

Fizjoterapia układu oddechowego (określaną też jako „fizjoterapia klatki piersiowej) to działania fizjoterapeutyczne nakierowane na leczenie zaburzeń czynności układu oddechowego lub zapobieganie im.

Stosowana jest u osób z chorobami dróg oddechowych i płuc oraz osób z zaburzeniami budowy i czynności klatki piersiowej i mięśni oddechowych, wpływającymi na wentylację płuc.

Fizjoterapii układu oddechowego wymagają osoby:

  • z chorobami przebiegającymi z zaleganiem wydzieliny w drogach oddechowych (np.: mukowiscidoza, rozstrzenie oskrzeli, przewlekła obturacyjna choroba płuc – POChP, astma oskrzelowa, osoby unieruchomione, nieprzytomne, znacznie osłabione, po zabiegach operacyjnych);
  • u których stwierdza się niepełną wentylację płuc z powodu dostarczania zbyt małej ilości powietrza do pęcherzyków płucnych lub ograniczenia fizjologicznych możliwości rozprężania płuc (np.: utrudnienie przepływu powietrza w drogach oddechowych w POChP i astmie oskrzelowej, niedodma u osób unieruchomionych lub z powodu odmy opłucnowej albo płynu w opłucnej, deformacje i ograniczenia ruchomości klatki piersiowej, znaczna otyłość);
  • ze zmniejszoną wydolnością oddechową, małą tolerancją wysiłku z powodu niewystarczającej wentylacji płuc i występowania duszności;
  • z chorobami nerwowo-mięśniowymi wpływającymi na czynność płuc (np.: dysfunkcje przepony, choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane);
  • przed zabiegiem operacyjnym i po zabiegu operacyjnym w obrębie klatki piersiowej lub jamy brzusznej;
  • uzależnione od respiratora.

Geneza, założenia i cele

Podstawowe techniki fizjoterapii układu oddechowego związane ze stosowaniem ćwiczeń oddechowych i zabiegami toalety drzewa oskrzelowego opracowano w latach 40. XX wieku. Ich stosowanie wynikało z obserwacji wskazujących, że odpowiednio dobrane techniki ułatwiają odkrztuszanie wydzieliny gromadzącej się w oskrzelach oraz ułatwiają oddychanie w różnych stanach zaburzonej czynności układu oddechowego.

Głównymi celami fizjoterapii układu oddechowego są:

  • zwiększenie wentylacji płuc poprzez poprawienie drożności dróg oddechowych oraz zwiększanie ilości powietrza efektywnie uczestniczącego w wymianie gazowej w pęcherzykach płucnych (np. poprzez usuwanie wydzieliny z oskrzeli lub ich rozszerzenie i stosowanie odpowiedniego sposobu oddychania zwiększającego objętość powietrza wdychanego i wydychanego);
  • ułatwienie leczenia zaburzeń oddychania związanych z utratą powietrzności lub niedostateczną wentylacją w określonych obszarach płuc (np. w przypadku odmy opłucnowej, zapalenia płuc, zniekształceń klatki piersiowej);
  • zapobieganie powikłaniom związanym z niedostateczną wentylacją płuc (niedodma, zapalenie płuc);
  • zmniejszanie pracy oddechowej i zwiększanie wydolności oddechowej w czasie podejmowania wysiłków fizycznych;
  • zmniejszanie objawów związanych z chorobami płuc (duszność, szybkie męczenie się, kaszel) i zwiększanie komfortu oddychania.

Opis

Na fizjoterapię układu oddechowego składają się:

  • badanie pacjenta w celu rozpoznania zaburzeń czynności układu oddechowego wymagających interwencji fizjoterapeutycznych oraz związanych z chorobą płuc zaburzeń innych układów także wymagających interwencji fizjoterapeutycznych (np. zaniki mięśniowe);
  • stosowanie interwencji fizjoterapeutycznych: układanie pacjenta w pozycjach ułatwiających oddychanie, ćwiczenia oddechowe, inhalacje, zabiegi ułatwiające usuwanie wydzieliny z oskrzeli (toaleta drzewa oskrzelowego);
  • kontrolowanie efektów terapii.

Do fizjoterapii klatki piersiowej można zaliczać też kontrolowane zwiększanie aktywności fizycznej pacjenta, ćwiczenia ruchowe zwiększające ruchomość i elastyczność klatki piersiowej, stosowanie treningu wzmacniającego wybrane grupy mięśni (np. mięśni brzucha) oraz stosowanie mechanicznych urządzeń ułatwiających oddychanie.
W zależności od rozpoznanych problemów dobiera się interwencje fizjoterapeutyczne, określając ich rodzaj, kolejność, czas stosowania i częstość powtarzania każdej interwencji.

Dowody naukowe

Stosowanie zabiegów fizjoterapii układu oddechowego ma mocne uzasadnienie teoretyczne, gromadzi się wyniki badań klinicznych potwierdzających zasadność stosowania poszczególnych interwencji leczniczych. Jednak w przypadku wielu procedur postępowania nie sformułowano jeszcze silnych zaleceń opartych na dowodach naukowych o dużej wiarygodności.

Rozpowszechnienie

Fizjoterapia układu oddechowego jest powszechnie stosowana w leczeniu i rehabilitacji osób z zaburzeniami czynności układu oddechowego. Zasady i metody jej stosowania należą do podstawowego wykształcenia fizjoterapeutów i terapeutów oddechowych. Zabiegi fizjoterapii klatki piersiowej stosują także pielęgniarki, szczególnie pracujące na oddziałach intensywnej terapii, pooperacyjnych lub z osobami chorymi na choroby układu oddechowego.

21.10.2015
Zobacz także

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?