Odrobaczanie ludzi to potoczna nazwa na stosowanie leków przeciwpasożytniczych na własną rękę, bez zalecenia lekarza, bez uprzedniej diagnostyki i stwierdzenia choroby pasożytniczej. Działanie takie nie ma sensu oraz jest obarczone ryzykiem niekorzystnych skutków zdrowotnych, w tym poważnych, ponieważ każdy lek przeciwpasożytniczy może powodować działania niepożądane.
Co to jest „odrobaczanie”?
Odrobaczanie to potoczna nazwa na interwencje, które mają na celu pozbycie się pasożytów, np. przyjmowanie leków przeciwpasożytniczych. Zwykle mówiąc o odrobaczaniu, ludzie mają na myśli choroby pasożytnicze przewodu pokarmowego.
Kiedy człowiek powinien się odrobaczać?
Leki przeciwpasożytnicze powinno się przyjmować wówczas, gdy tak zaleci lekarz po przeprowadzeniu odpowiedniej diagnostyki. Leki przeciwpasożytnicze służą do leczenia chorób, które są spowodowane obecnością pasożyta lub pasożytów w organizmie. Ważne jest, aby dokładnie przestrzegać zaleceń lekarza dotyczących dawki, sposobu przyjmowania leków oraz częstości ich przyjmowania. Różne pasożyty mają różne cykle rozwojowe i przyjęcie leku w innym schemacie niż zaleci lekarz może być nieskuteczne.
Jak się odrobaczyć?
Jeśli przez odrobaczenie rozumiemy przyjmowanie leków przeciwpasożytniczych, to należy to robić zgodnie z zaleceniami lekarza, czyli wówczas, kiedy istnieje takie wskazanie.
Czy warto odrobaczać się profilaktycznie?
Nie. W zasadzie trudno nawet określić, co miałby oznaczać termin „odrobaczanie profilaktyczne”, ponieważ profilaktyka oznacza zapobieganie, a zapobieganiem nie jest przyjmowanie leków na niestwierdzoną u danej osoby chorobę. Ponadto, istnieje wiele pasożytów, które mogą bytować w organizmie człowieka, mają one różne cykle życiowe, lokalizują się w różnych narządach i nie ma czegoś takiego jak „uniwersalny lek odrobaczający”.
„Odrobaczanie” na własną rękę - skutki uboczne
Przyjmowanie leków przeciwpasożytniczych na własną rękę nie ma sensu. Leki przeciwpasożytnicze, jak wszystkie leki, służą do leczenia konkretnej choroby i w tym celu są stosowane. „Odrobaczanie profilaktyczne”, czyli przyjmowanie leków przeciwpasożytniczych przez osoby niemające potwierdzonej choroby pasożytniczej nie tylko nie ma sensu, ale może być szkodliwe, ponieważ leki przeciwpasożytnicze, jak wszystkie leki, mogą powodować działania niepożądane, czasem bardzo poważne. Lista działań niepożądanych tych leków jest długa, a można ją sprawdzić w ulotce poszczególnych leków. Nie należy także kierować się tym, że dany lek jest dostępny bez recepty, ponieważ nie oznacza to, że jest „nieszkodliwy”.
Przyjmowanie leków „w ciemno” naraża więc daną osobę na wystąpienie działań niepożądanych, nie oferując potencjalnej korzyści.
Ponadto, przyjmowanie leków bez potrzeby, w nieprawidłowej dawce i zbyt krótko może przyczyniać się do powstania lekooporności. Oznacza to, że organizmy, na które działa niszcząco dany lek, wykształcają mechanizmy, które umożliwiają im przetrwanie. Lekooporność skutkuje tym, że leki stają się coraz mniej skuteczne.
Podsumowując, przyjmowanie leków przeciwpasożytniczych bez zaleceń lekarza, na własną rękę w ramach nieprawidłowo rozumianej profilaktyki nie ma sensu i może się wiązać z niekorzystnymi skutkami zdrowotnymi, także poważnymi.
Działaniem mającym sens – w przypadku podejrzenia lub obawy, że doszło do inwazji pasożytniczej – jest zgłoszenie się do lekarza, przejście odpowiedniej diagnostyki, a następnie, jeśli to konieczne, zastosowanie odpowiedniego leczenia.
Zapobieganie chorobom pasożytniczym
Zapobieganie chorobom pasożytniczym przewodu pokarmowego nie polega na przyjmowaniu przez osoby, u których nie potwierdzono zarażenia pasożytem leków przeciwpasożytniczych, ale polega przede wszystkim na:
- przestrzeganiu zasad higieny, takich jak mycie rąk przed jedzeniem, po skorzystaniu z toalety, po pracy w ogrodzie i kontakcie z ziemią
- dokładnym myciu warzyw i owoców
- unikaniu spożywania surowego mięsa
- dbania o to, aby spożywane mięso pochodziło z wiarygodnego źródła
- dbanie o higienę w domu – kuchni, podczas przygotowywania posiłków
- przestrzeganiu zasad hodowli zwierząt
- nieużywaniu jako nawozu ludzkich odchodów
- nieopróżnianiu szamb na pola uprawne.
