Zespół Reye’a to poważna choroba dotycząca głównie dzieci i młodzieży, która powoduje uszkodzenie mózgu i wątroby. Występuje po infekcji wirusowej, takiej jak np. grypa, ospa wietrzna, zakażenie górnych dróg oddechowych. Jest związana z przyjmowaniem kwasu acetylosalicylowego (aspiryny) albo rzadziej z zaburzeniami metabolicznymi. W zespole Reye’a po silnych wymiotach i osłabieniu pojawiają się objawy neurologiczne i stan pacjenta się pogarsza. Kluczowe jest szybkie rozpoznanie i leczenie w szpitalu.
Czym jest zespół Reye’a?
Zespół Reye'a to poważna choroba powodująca uszkodzenie i obrzęk wątroby i mózgu. Może wystąpić w każdym wieku, ale najczęściej występuje u dzieci (także niemowląt) i nastolatków kilka dni po przebytej infekcji wirusowej, np. grypie lub ospie wietrznej. Jest chorobą bardzo rzadką.
Czy zespół Reye’a jest częsty?
Nie, zespól Reye’a jest bardzo rzadki. Najwięcej przypadków zachorowań stwierdzono w latach 70. i na początku 80. ubiegłego wieku. Do końca lat 80. liczba zachorowań stopniowo malała. Obecnie szacuje się, że zespół Reye’a występuje rzadziej niż u jednej osoby na milion.
Jaka jest przyczyna zespołu Reye’a?
Dokładna przyczyna zespołu Reye’a nie jest znana. Najczęściej zespół Reye'a wiąże się stosowaniem aspiryny podczas choroby wirusowej.
U niektórych dzieci objawy zespołu Reye’a mogą być spowodowane zaburzeniami metabolicznymi, np. zaburzeniami utleniania kwasów tłuszczowych. Może się wówczas pojawić nawet bez stosowania aspiryny.
Kto choruje na zespół Reye’a?
Chorują najczęściej dzieci w wieku 4–12 lat, ale zdarzają się też zachorowania u niemowląt i osób starszych. Ponadto zespół Reye’a czasem występuje rodzinnie. Opisywano przypadki zachorowania u rodzeństwa, bliźniaków i dzieci pochodzących z małżeństw blisko ze sobą spokrewnionych.
Zespół Reye’a – objawy
Choroba ma przebieg dwufazowy. W pierwszej fazie występuje zakażenie wirusowe. Zwykle jest to zakażenie górnych dróg oddechowych (np. zwykłe przeziębienie), grypa, ospa wietrzna, różyczka. Czasem może to być ostre zapalenie żołądka i jelit.
Druga faza choroby się rozpoczyna, gdy się wydaje, że dziecko wraca do zdrowia po zakażeniu wirusowym. Początkowo występują silne wymioty powodujące znaczne osłabienie.
Następnie dołączają się objawy, takie jak:
- rozdrażnienie
- pobudzenie
- agresywne zachowanie
- zaburzenia świadomości
- czasem halucynacje (dziecko widzi lub słyszy rzeczy, których nie ma)
- osłabienie rąk i nóg
- drgawki
- nadmierna senność
- zaburzenia świadomości, letarg.
U dzieci poniżej 2. roku życia pierwsze objawy zespołu Reye’a mogą obejmować biegunkę i przyspieszone oddychanie. Następnie mogą się pojawić drgawki. Chorobę u małych dzieci poprzedza częściej ostry nieżyt żołądkowo-jelitowy, a nie zakażenie górnych dróg oddechowych.
Zespół Reye’a – kiedy się zgłosić do lekarza?
Zespól Reye’a jest bardzo poważną chorobą, choć rzadką. Wczesne rozpoznanie i leczenie zespołu Reye’a mogą uratować życie dziecka.
Należy niezwłocznie zadzwonić po pogotowie ratunkowe, jeśli dziecko ma drgawki, traci przytomność.
Jeśli po przebyciu infekcji, np. grypy albo ospy wietrznej u dziecka występują powtarzające się wymioty, dziecko jest ospałe, zachowuje się w sposób nietypowy, to należy się pilnie zgłosić do lekarza.
Zespół Reye’a – rozpoznanie
Zwykle lekarz może ustalić rozpoznanie na podstawie wywiadu oraz objawów, a także wyników badań dodatkowych. Bardzo charakterystyczne dla zespołu Reye’a jest to, że objawy pojawiają się w ciągu kilku dni po wyzdrowieniu z infekcji wirusowej i że na początku występują silne, osłabiające wymioty, a następnie dołączają objawy neurologiczne. Lekarz zbada pacjenta i skieruje na badania dodatkowe, takie jak m.in. próby wątrobowe (AlAT, AspAT), bilirubina, amoniak, morfologia, a także tomografię komputerową głowy. Dzięki wynikom tych badań będzie można ocenić funkcjonowanie wątroby i mózgu, które uszkadza zespół Reye’a.
Zespół Reye’a – leczenie
Leczenie zespołu Reye'a wymaga hospitalizacji. Jeśli stan pacjenta jest ciężki, konieczne może być leczenie na oddziale intensywnej terapii. Nie ma jednego leku na zespół Reye’a. W leczeniu stosuje się: nawadnianie, leki moczopędne (aby zapobiec obrzękowi mózgu), leki zapobiegające krwawieniom, ponieważ uszkodzenie wątroby może powodować zaburzenia krzepnięcia. Ponadto utrzymuje się prawidłową temperaturę ciała, a jeśli pacjent ma problemy z oddychaniem, to konieczne może być podłączenie do respiratora. U osób, u których występują drgawki, konieczne jest leczenie przeciwdrgawkowe.
Zespół Reye’a – powikłania
Większość pacjentów z zespołem Reye'a przeżywa, ale niestety mogą wystąpić powikłania w postaci trwałego uszkodzenia mózgu o różnym stopniu nasilenia. Bez szybkiego rozpoznania i odpowiedniego leczenia zespół Reye'a może doprowadzić do śmierci w ciągu kilku dni.
Zespół Reye’a – zapobieganie
Aby zapobiec zespołowi Reye'a, nie należy podawać dzieciom ani nastolatkom aspiryny (kwasu acetylosalicylowego). Dotyczy to zarówno samej aspiryny, jak i leków ją zawierających. Aspiryna może występować w różnych lekach, dlatego zawsze należy sprawdzić w ulotce, czy w danym preparacie występuje kwas acetylosalicylowy.
