Pytanie nadesłane do redakcji
Czy w 13. tygodniu ciąży w przypadku silnych bólów głowy mogę wziąć paracetamol?Odpowiedziała
prof. dr n. med. Violetta Skrzypulec-Plinta
ginekolog położnik, endokrynolog, seksuolog
Kierownik Katedry Zdrowia Kobiety Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach
W czasie ciąży nie należy stosować żadnych leków bez wiedzy i zgody lekarza. Tylko lekarz może ocenić czy korzyść z zastosowanego leku jest większa od działań niepożądanych. Każdy lek stosowany przez matkę przenika do płodu i może mieć negatywny wpływ na jego rozwój i zdrowie. Zwłaszcza leki stosowane w pierwszym trymestrze ciąży mogą mieć działanie teratogenne (wady płodu) i wiele z nich jest zakazane. W kolejnych trymestrach nadal istnieje niebezpieczeństwo toksyczności leków dla rozwijającego się płodu. Stosowanie leków przeciwbólowych powinno być ograniczone tylko do przypadków absolutnej konieczności. Co w Pani przypadku oznaczają silne bóle głowy? Przyczyn może być wiele.
Mogą to być bóle znane Pani już wcześniej, nawracające, o charakterze przewlekłym. Najczęściej są to bóle naczyniowo-ruchowe lub związane z napięciem mięśniowym. Często występują bóle o charakterze migrenowym, napadowe, niekiedy z towarzyszącymi nudnościami, wymiotami czy jadłowstrętem. W trakcie ciąży mają one tendencje do ustępowania, co wiąże się z ciążowymi zmianami hormonalnymi. Nie należy stosować leków sprzed ciąży, bo mogą być przeciwwskazane, a zmiana wymaga decyzji lekarza.
Bóle, które nie występowały wcześniej, występują nagle i są silne wymagają wyjaśnienia przyczyny. Mogą mieć np. podłoże ciśnieniowe, czego nie wolno lekceważyć w okresie ciąży. Konieczna jest kontrola ciśnienia i postępowanie zgodne z wynikiem. Jeżeli ciśnienie jest w normie, w pierwszej kolejności należy zastosować postępowanie niefarmakologiczne. Pomóc może spacer na świeżym powietrzu, relaks, wypicie szklanki wody lub mleka z miodem, zimny okład na głowę, masaż skroni z zastosowaniem np. Amolu, wypicie lekkiej kawy, gdy ciśnienie jest niskie.
Leki przeciwbólowe dzielą się na opioidowe, które w ciąży są bezwzględnie przeciwwskazane, nieopioidowe: niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) i leki przeciwbólowe niedziałające przeciwzapalnie (paracetamol), których stosowanie w ciąży jest bardzo ograniczone. Lekiem przeciwbólowym stosowanym w ciąży z wyboru jest paracetamol (głównie Apap), który może być stosowany wyłącznie sporadycznie w bólach o umiarkowanym nasileniu. Należy zażyć najmniejszą skuteczną dawkę leku. Powtarzający się ból wymaga konsultacji z lekarzem. Nie należy stosować leków złożonych i o przedłużonym działaniu.
Inne leki są przeciwwskazane. Należą do nich między innymi: Aspiryna i inne zawierające kwas acetylosalicylowy, Ibuprom, Pyralgina, bezwzględnie zakazane są pochodne fenylobutanolu (Butapirazol) i wiele innych. Stanowią one zagrożenie dla płodu i zdrowia ciężarnej.
