Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Ostra gastropatia krwotoczna (nadżerkowa)

Ostra gastropatia krwotoczna (nadżerkowa)
Fot. pixabay.com

Co to jest ostra gastropatia krwotoczna i jakie są przyczyny?

Terminy zapalenie i gastropatia używane są wymiennie. Ostra gastropatia krwotoczna (nadżerkowa) to uszkodzenie błony śluzowej żołądka. Podobne zmiany mogą także występować w opuszce dwunastnicy.

Przyczyny ostrej gastropatii krwotocznej są podobne. Najczęściej stanowi ona niepożądane działanie leków, w tym głównie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (popularnych leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych). Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) oraz kwas acetylosalicylowy powodują szereg działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego. Działają one niekorzystnie na błonę śluzową, powodując zapalenie przełyku i żołądka. Działają poprzez zmianę pH na powierzchni nabłonka, sprzyjają uaktywnieniu czynników go trawiących, powodują zmniejszanie wydzielania ochronnych prostaglandyn. Czasami mogą prowadzić do powstania nadżerek krwotocznych, owrzodzenia żołądka i dwunastnicy oraz utajonych lub jawnych krwawień.

Zmiany zapalne mogą wystąpić także z powodu drażniącego działania żółci zarzucanej do żołądka z dwunastnicy, działania alkoholu, w przebiegu niektórych chorób metabolicznych (np. cukrzycy). Czynnikiem, który może nasilać dolegliwości jest palenie papierosów, które prowadzi do osłabienia bariery ochronnej w żołądku.

Jak często występuje ostra gastropatia krwotoczna?

Nie są znane dokładne dane epidemiologiczne, ale w codziennej praktyce często są obserwowane zmiany o typie zapalenia krwotocznego. Badania wykazują, że u większości (60-100%) pacjentów w pierwszych 2 tygodniach leczenia NLPZ powstają nadżerki.

Uważa się, że drugą co do częstości przyczyną ostrej gastropatii krwotocznej po infekcji Helicobacter pylori jest działanie niepożądane niesteroidowych leków przeciwzapalnych.

Jak się objawia ostra gastropatia krwotoczna?

Ostra gastropatia krwotoczna może nie powodować jakichkolwiek dolegliwości, zwłaszcza jeśli pacjent pozostaje pod działaniem leków przeciwbólowych. U niektórych osób mogą występować niewielkie objawy dyspeptyczne. Czasami pierwszym objawem mogą być cechy krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Należą do niech: krwiste wymioty, tzw. fusowate wymioty lub smoliste stolce (czarne stolce). W razie wystąpienia masywnego krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego może pojawić się także czerwona krew w stolcu.

Co robić w razie wystąpienia objawów ostrej gastropatii krwotocznej?

W razie przewlekłych lub nawracających dolegliwości dyspeptycznych należy się zgłosić do lekarza POZ, który oceni konieczność dalszej diagnostyki. W razie wystąpienia niepokojących objawów, np. smolistych stolców, krwi w stolcu czy fusowatych wymiotów oraz niedokrwistości należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Konieczne może być badanie gastroskopowe w celu sprawdzenia przyczyn tych dolegliwości.

Jednym z objawów przewlekłego utajonego krwawienia może być niedokrwistość. Jej objawami są szybkie męczenie się, gorsza tolerancja wysiłku, bladość skóry czy szum w uszach. Niedokrwistość wymaga diagnostyki i ustalenia jej przyczyn.

Jak lekarz stawia diagnozę ostrej gastropatii krwotocznej?

Lekarz rodzinny na podstawie wywiadu, badania fizykalnego i wyników badań laboratoryjnych ocenia konieczność wykonania dalszych badań, zwłaszcza endoskopowych.

W wykonanej gastroskopii widoczne mogą być obrzęk, pojedyncze nadżerki błony śluzowej żołądka, ogniska wynaczynienia krwi do błony śluzowej lub do światła żołądka. Zmiany mogą mieć różne nasilenie.

W trakcie gastroskopii pobiera się wycinek na test ureazowy. Jeżeli wynik testu ureazowego jest dodatni, należy przeprowadzić leczenie mające na celu eradykację Helicobacter pylori.

Jeżeli wynik pobranego w trakcie gastroskopii testu ureazowego jest ujemny, oznacza to, że nie ma infekcji Helicobacter pylori.

Jakie są sposoby leczenia ostrej gastropatii krwotocznej?

W leczeniu ostrej gastropatii krwotocznej zwykle stosuje się leki zmniejszające kwaśność soku żołądkowego (inhibitory pompy protonowej np. omeprazol, pantoprazol, lanzoprazol, esomeprazol, rabeprazol), które podaje się przez okres do 12 tygodni. Należy w miarę możiwości unikać czynników, które spowodowały gastropatię, czyli najczęściej niesteroidowych leków przeciwzapalnych.

Istotne jest także stwierdzenie aktywnego zakażenia bakterią Helicobacter pylori, które sprzyja wystąpieniu zmian krwotocznych. W przypadku potwierdzenia zakażenia konieczne jest leczenie 2 antybiotykami w skojarzeniu z inhibitorem pompy protonowej (tzw. eradykacja). Eradykacja trwa 10–14 dni, a leczenie inhibitorem pompy protonowej można kontynuować jeszcze przez kilka tygodni, aby doszło do pełnego zagojenia zmian.

Dieta w zapaleniach żołądka jest sprawą indywidualną – należy unikać produktów, które nasilają dolegliwości. Należy przestrzegać ogólnych zasad zdrowego żywienia – unikać pokarmów tłustych, smażonych czy grillowanych. Objawy dyspeptyczne często nasilają ostre przyprawy oraz używki (kawa, mocna herbata, alkohol). Konieczne jest zaprzestanie palenia.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie ostrej gastropatii krwotocznej?

Zmiany zapalne w żołądku szybko się goją, zwłaszcza jeśli usunięto ich przyczynę.

Jeżeli konieczne jest dalsze leczenie niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi, schemat ich podawania ustala się w zależności od ryzyka krwawienia z przewodu pokarmowego i ryzyka sercowo-naczyniowego.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia ostrej gastropatii krwotocznej?

Jeżeli to możliwe, należy również unikać stosowania leków działających toksycznie na błonę śluzową żołądka (w przypadku, gdy ich stosowanie jest koniecznie, trzeba równocześnie podawać inhibitory pompy protonowej).

Co robić, aby uniknąć ostrej gastropatii krwotocznej?

Aby zapobiegać niekorzystnemu działaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych na górny odcinek przewodu pokarmowego, chorzy z grup ryzyka powinni przyjmować profilaktycznie leki z grupy inhibitorów pompy protonowej.

Ryzyko działań niepożądanych niesteroidowych leków przeciwzapalnych zwiększa się po 60. roku życia, u osób stosujących duże dawki niesteroidowych leków przeciwzapalnych, kilka leków z tej grupy jednocześnie oraz dodatkowo glikokortykosteroidy, leki przeciwkrzepliwe lub niektóre leki przeciwdepresyjne (selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny).

Ocenę ryzyka należy przeprowadzić przed rozpoczęciem leczenia niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi. Eradykacja Helicobacter pylori zmniejsza to ryzyko i jest najbardziej korzystna przed rozpoczęciem leczenia niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi. Jest to konieczne zwłaszcza u pacjentów z chorobą wrzodową w wywiadzie.

W zapobieganiu ostrej gastropatii krwotocznej ważne jest unikanie, często nieświadomego, łączenia kilku niesteroidowych leków przeciwzapalnych, stosowania ich w dużych dawkach oraz wybór odpowiedniego leku. Niesteroidowe leki przeciwzapalne różnią się siłą działania, a także niekorzystnym wpływem na błonę śluzową przewodu pokarmowego.

Oto leki w kolejności od najmniejszego do największego niekorzystnego wpływu na przewód pokarmowy:

Jeżeli pacjent przebył w przeszłości krwawienie z wrzodu lub ma więcej niż 2 czynniki ryzyka, to jego ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego określa się jako duże.

1–2 czynniki ryzyka pozwalają zakwalifikować pacjenta do grupy średniego ryzyka. Brak czynników ryzyka kwalifikuje pacjenta do grupy małego ryzyka. Na podstawie tego podziału proponuje się dalsze leczenie i zapobieganie. Przy małym ryzyku krwawienia można stosować niesteroidowe leki przeciwzapalne, a gdy towarzyszy mu duże ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych, należy wybierać naproksen skojarzony z inhibitorem pompy protonowej jako osłoną. Przy średnim ryzyku krwawienia, również zawsze stosuje się osłonę w postaci inhibitora pompy protonowej. Przy dużym ryzyku krwawienia unikamy stosowania typowych niesteroidowych leków przeciwzapalnych i zamieniamy je na celekoksyb z osłoną w postaci inhibitora pompy protonowej.

17.07.2017

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?