Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Zapalenie żołądka wywołane przez H. pylori

Zapalenie żołądka wywołane przez <i>H. pylori </i>
Fot. iStock.com

Co to jest zapalenie żołądka wywołane przez Helicobacter pylori i jakie są jego przyczyny?

Zapalenie żołądka to uszkodzenie dotyczące zwykle jego błony śluzowej. Jest ono najczęściej spowodowane zakażeniem bakterią Helicobacter pylori. Bakteria ta wykształciła liczne mechanizmy pozwalające jej przetrwać w kwaśnym środowisku soku żołądkowego. Produkuje specjalne enzymy, oddziałuje na układ immunologiczny człowieka, przekształca się w formy przetrwalnikowe.

Jak często występuje zapalenie żołądka wywołane przez Helicobacter pylori?

Za ponad 90% zapaleń żołądka jest odpowiedzialna bakteria Helicobacter pylori.

W Polsce częstość występowania Helicobacter pylori jest duża, określa się ją na blisko 80% w dorosłej populacji. Najczęściej zarażamy się nią w dzieciństwie lub we wczesnym wieku dorosłym. Źródłem zakażenia dla dziecka jest często matka. Główną drogą zakażenia Helicobacter pylori są wydzieliny i wydaliny, na przykład ślina, kał. W warunkach niesprzyjających Helicobacter pylori może przyjąć postać przetrwalnikową. Zakażeniom sprzyjają niedostateczne warunki socjoekonomiczne, a co za tym idzie higieniczne, charakterystyczne zwłaszcza dla krajów rozwijających się. Należy podkreślić, że nie każde zakażenie Helicobacter pylori stanowi przyczynę zapalenia żołądka.

Jak się objawia zapalenie żołądka wywołane przez Helicobacter pylori?

Przebieg zakażenia Helicobacter pylori może być całkowicie bezobjawowy. Często przy przejściu zakażenia w postać przewlekłą choroba przebiega z zaostrzeniami i remisjami. W większości są to lekkie objawy dyspeptyczne, takie jak bóle w nadbrzuszu, uczucie ciężkości, po posiłku, nudności, odbijanie. Ostre zakażenie Helicobacter pylori może powodować szereg dolegliwości, jak np. niestrawność, wzdęcia, ból w nadbrzuszu, nudności i wymioty. Objawy zakażenia przewlekłego zależą w dużej mierze od zmian w błonie śluzowej żołądka i dwunastnicy, które bakteria spowodowała. Mogą one mieć różny stopień zaawansowania – od prostego zapalenia (nawet bez widocznych zmian w błonie śluzowej) do głębokich i rozległych owrzodzeń.

Co robić w razie wystąpienia objawów zapalenia żołądka wywołanego przez Helicobacter pylori?

W razie przewlekłych lub nawracających dolegliwości dyspeptycznych należy zgłosić się do lekarza POZ, który oceni konieczność dalszej diagnostyki.

W razie nawrotu objawów w przebiegu przewlekłego zapalenia żołądka wywołanego przez Helicobacter pylori czasami wystarczające jest leczenie lekami zmniejszającymi kwaśność soku żołądkowego lub działającymi osłonowo na błonę śluzową żołądka.

Jak lekarz ustala diagnozę zapalenia żołądka wywołanego przez Helicobacter pylori?

W celu rozpoznania konieczne jest badanie gastroskopowe, a do określenia typu zapalenia – pobranie wycinków do badania histopatologicznego. Zmiany w endoskopii mogą mieć różne nasilenie, ale rzadko ich natężenie koreluje z objawami choroby.

Istotne jest stwierdzenie aktywnego zakażenia bakterią Helicobacter pylori. W trakcie gastroskopii wykonuje się badanie na obecność Helicobacter pylori, tzw. test ureazowy. W niektórych przypadkach może być on fałszywie ujemny, np. z powodu długotrwałego przyjmowania leków z grupy inhibitorów pompy protonowej. Wtedy warto dodatkowo ocenić obecność zakażenia Helicobacter pylori w badaniu histopatologicznym.

Aktywne zakażenie Helicobacter pylori można także rozpoznać, wykonując test oddechowy, badanie antygenu bakterii w stolcu lub przeciwciał we krwi. To ostatnie badanie czasami jest wykonywane niepotrzebnie wkrótce po leczeniu zakażenia Helicobacter pylori (tzw. eradykacji). Nawet do kilku lat po skutecznej eradykacji Helicobacter pylori wynik testów serologicznych będzie dodatni, sugerując infekcję. Dlatego też, aby sprawdzić czy eradykacja powiodła się, należy wykonać test ureazowy podczas badania gastroskopowego (nie należy wtedy przyjmować inhibitorów pompy protonowej przez około 14 dni przed planowaną gastroskopią), test oddechowy lub zbadać antygen Helicobacter pylori w kale.

Jakie są sposoby leczenia zapalenia żołądka wywołanego przez Helicobacter pylori?

W przypadku potwierdzenia zakażenia Helicobacter pylori konieczne jest leczenie 2-3 antybiotykami z towarzyszącym lekiem z grupy inhibitorów pompy protonowej (omeprazol, pantoprazol, lanzoprazol, esomeprazol, rabeprazol). Jest to leczenie prowadzone według ściśle ustalonego schematu, zwane eradykacją, które trwa 10–14 dni. Stosowanie inhibitora pompy protonowej można kontynuować jeszcze przez kilka tygodni po zakończeniu kuracji antybiotykowej, aby doszło do pełnego zagojenia zmian.

Stosuje się kilka schematów leczenia: (np. 2 antybiotyki + preparat bizmutu + inhibitor pompy protonowej lub 3 antybiotyki + inhibitor pompy protonowej lub tzw. terapia sekwencyjna). W razie nawrotu zakażenia lub nieskuteczności terapii, przed kolejną kuracją można przeprowadzić ocenę wrażliwości izolowanych szczepów Helicobacter pylori na antybiotyki, co pomoże wykluczyć antybiotyki, na które bakterie są oporne.

Wskazaniami do przeprowadzenia eradykacji zakażenia są zwłaszcza niektóre typy zapaleń żołądka wywołanego przez Helicobacter pylori: zanikowe, z towarzyszącą metaplazją lub dysplazją, a także rak żołądka w rodzinie. Eradykacja Helicobacter pylori jest także wskazana, jeśli pacjent długotrwale jest leczony niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ) i/lub zmniejszającymi kwaśność soku żołądkowego (np. inhibitory pompy protonowej). Ponadto wskazaniem do eradykacji może być także samo życzenie pacjenta z zakażeniem Helicobacter pylori, który odczuwa dolegliwości dyspeptyczne lub po prostu niepokoi się tą infekcją.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie zapalenia żołądka wywołanego przez Helicobacter pylori?

Prawidłowo przeprowadzona eradykacja powinna wyeliminować Helicobacter pylori z żołądka, choć istnieje duże ryzyko ponownego zakażenia z powodu dużego rozpowszechnienia tej bakterii w środowisku (rodzina, warunki higieniczne). W razie niepowodzenia można przeprowadzić kolejne kuracje, jednak najpierw należy zweryfikować wskazania do leczenia, które zależą m.in. od dolegliwości pacjenta i od choroby rozpoznanej podczas gastroskopii. Przewlekłe zapalenie żołądka o niewielkim nasileniu nie jest takim wskazaniem.

Zdarza się, że eradykacja jest nieudana, np. z powodu oporności bakterii na antybiotyki czy nieprawidłowego przyjmowania leków. Stosuje się wówczas kolejne schematy eradykacji, czasem na podstawie oceny wrażliwości szczepów bakteryjnych.

Zmiany o typie zanikowego zapalenia żołądka uznawane są za stan przedrakowy, dlatego powinno się przeprowadzać kontrolne badania gastroskopowe mniej więcej co 5 lat. W razie wystąpienia zaniku błony śluzowej żołądka czy metaplazji jelitowej konieczna jest także eradykacja.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia zapalenia żołądka wywołanego przez Helicobacter pylori?

Tylko w niektórych przypadkach wymagana jest kontrola po leczeniu, np. gdy nadal utrzymują się dolegliwości, u chorych po krwawieniu z przewodu pokarmowego lub z rakiem żołądka w wywiadzie rodzinnym.

Dieta w zapaleniach żołądka jest sprawą indywidualną – należy unikać produktów, które nasilają dolegliwości. Należy przestrzegać ogólnych zasad zdrowego żywienia – unikać pokarmów tłustych, smażonych czy grillowanych. Objawy dyspeptyczne często nasilają ostre przyprawy oraz używki (kawa, mocna herbata, alkohol). Konieczne jest zaprzestanie palenia.

Co robić, aby uniknąć zachorowania na zapalenie żołądka wywołane przez Helicobacter pylori?

Przestrzeganie higieny może zmniejszyć ryzyko zakażenia Helicobacter pylori. W krajach rozwiniętych liczba osób zakażonych stale się zmniejsza.

17.07.2017

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?