Pytanie nadesłane do redakcji
Co to jest mutacja H63D?
Odpowiedziała
dr hab. med. Teresa Nieszporek
Katedra i Klinika Nefrologii, Endokrynologii i Chorób Przemiany Materii
Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach
Mutacja genetyczna jest to zmiana dziedziczna w genie na poziomie DNA, polegająca na zmianie sekwencji zasad nukleinowych, w wyniku której powstaje nowy allel, co może prowadzić do wytwarzania zmienionych białek. Mutacja genu HFE zlokalizowanego na krótkim ramieniu chromosomu 6 jest przyczyną choroby – hemochromatozy pierwotnej charakteryzującej się nieprawidłową przemianą żelaza.
Zidentyfikowano 2 mutacje genu HFE. U większości chorych (ponad 80%) w obu kopiach genu HFE obecna jest mutacja C282Y, natomiast u pozostałych chorych w tym samym genie stwierdzono drugą mutację – H63D. Obecność obu mutacji genetycznych prowadzi do wytwarzania nieprawidłowego białka – hefastyny (HFE), które jest odpowiedzialne za syntezę innego białka – hepcydyny. Hepcydyna hamuje wchłanianie żelaza w przewodzie pokarmowym. Niedobór hepcydyny lub nieprawidłowa czynność tego białka prowadzi do zwiększonego wchłaniania żelaza i nagromadzenia żelaza w narządach miąższowych (w wątrobie, trzustce, sercu) oraz w stawach. Powoduje to uszkodzenie tych narządów i może prowadzić do rozwoju marskości wątroby, cukrzycy i niewydolności serca.
Hemochromatoza dziedziczona jest w sposób autosomalny, recesywny. Choroba ujawnia się tylko wtedy, gdy nieprawidłowy gen odziedziczony jest po obojgu rodzicach nosicielach. Ocenia się, że w Polsce nosiciele homozygotyczni najczęstszej mutacji wywołującej hemochromatozę stanowią ok. 0,2% populacji, ale nie u wszystkich tych osób występują objawy choroby (u ok. 1% kobiet i ok. 28% mężczyzn z tą mutacją). Kobiety zapadają na hemochromatozę wielokrotnie rzadziej niż mężczyźni prawdopodobnie ze względu na comiesięczne straty żelaza w czasie krwawień miesięcznych oraz w okresie ciąży.
Przy podejrzeniu klinicznym hemochromatozy pierwotnej można potwierdzić rozpoznanie, wykonując analizę DNA dwóch najczęściej występujących mutacji genu HFE, czyli C282Y i H63D.
