Pytanie nadesłane do redakcji
Od kilku lat mam dolegliwości żołądkowe. Wypiję mleko lub przetwory mleczne, zjem, boli mnie, mam biegunkę, wzdęcia. Bardzo lubię przetwory mączne, np. kopytka, pierogi, naleśniki, ale kiedy je zjem, mam kwas i okropną zgagę. Dostaję też wzdęcia oraz biegunki. Okropnie boli mnie w brzuchu. Mam kłopot z dostaniem się do lekarza, gdyż trzeba bardzo długo czekać. Proszę mi napisać, co jest przyczyną tych dolegliwości. Gdy byłam dzieckiem, bardzo lubiłam mleczne i mączne przetwory. Teraz gdy je zjem, to kończy się na boleściach i okropnych bólach brzucha.
Odpowiedziała
dr n. med. Anna Mokrowiecka
specjalista chorób wewnętrznych
Oddział Kliniczny Gastroenterologii Ogólnej i Onkologicznej
Uniwersytecki Szpital Kliniczny UM w Łodzi
Dolegliwości, które występują po spożyciu mleka, mogą świadczyć o niedoborze laktazy - enzymu trawiącego dwucukry mleka. Prowadzi on do zespołu nietolerancji laktozy, objawiającego się m.in. wzdęciami, biegunką, bólami brzucha i nudnościami.
Jest on dość częsty - występuje nawet u ponad 30% populacji; częstość jego występowania rośnie wraz z wiekiem.
Najprostszą metodą rozpoznania niedoboru laktazy jest wprowadzenie na co najmniej 2 tygodnie diety bezmlecznej i obserwacja objawów. Ustąpienie dolegliwości i ponowne ich pojawienie po spożyciu mleka potwierdza diagnozę.
W celu oceny wchłaniania cukrów wykonuje się testy oddechowe. Pomiar stężenia wodoru w wydychanym powietrzu potwierdza związek między objawami a spożywanym pokarmem. Technika ta wykorzystuje zdolność bakterii jelitowych do produkcji wodoru, który powstaje w wyniku metabolizowania przez nie spożytych pokarmów. Próbki wydychanego powietrza pobiera się przed spożyciem oraz po spożyciu wodnego roztworu cukru, którego wchłanianie jest przypuszczalnie upośledzone. Stwierdzenie zwiększenia zawartości wodoru w wydychanym powietrzu o ponad 20 cząsteczek na milion w ciągu 120 minut od spożycia laktozy umożliwia rozpoznanie niedoboru laktazy.
Leczenie polega na ograniczeniu lub wyeliminowaniu z diety produktów mlecznych. W jogurtach czy kefirach jest nieco mniej laktozy, podobnie w mleku sojowym i ryżowym. Dostępny jest również enzym w tabletkach. Należy pamiętać o możliwym niedoborze wapnia i witaminy D w diecie, które trzeba uzupełniać, przeciwdziałając osteoporozie.
Jeśli opisane dolegliwości występują także po spożyciu innych niż mleczne produktów, należy rozszerzyć diagnostykę. Być może konieczne będzie wykonanie gastroskopii z pobraniem wycinków do badania kosmków jelitowych w kierunku choroby trzewnej. Czasami nietolerancja laktozy jest wtórna do tej choroby. Opisane objawy mogą być spowodowane dolegliwościami zupełnie niezwiązanymi z nietolerancją laktozy, takimi jak zespół jelita nadwrażliwego, choroba refluksowa, dyspepsja itp.
