Pytanie nadesłane do redakcji
Od dłuższego czasu mam problemy z wypróżnianiem się. Stosuję różnego rodzaju herbaty i leki przeczyszczające, bo bez tego ani rusz. Czym taki stan może być spowodowany? I gdzie powinienem się udać, żeby to wyleczyć?
Odpowiedziała
lek. med. Magdalena Przybylska-Feluś
Klinika Gastroenterologii i Hepatologii UJ CM, Kraków
Zaparcie jest objawem, który wiąże się ze zmianą częstości wypróżnień i jakością stolca. Zaparciu towarzyszą także uczucie niepełnego wypróżnienia (np. dyskomfort) bądź trudności w oddaniu stolca, a stolec ma zmieniony kształt (najczęściej jest zbity, twardy, grudkowaty). Norma wypróżnień jest dość szeroka i osobniczo zmienna (od kilku wypróżnień na dobę do 2 na tydzień).
Lista potencjalnych przyczyn zaparć jest długa i obejmuje m.in. nieprawidłową dietę (ubogą w pokarmy bogatoresztkowe bądź płyny), obecność zaburzeń czynnościowych w obrębie przewodu pokarmowego (np. wtórnie do wstrzymywania wypróżnienia, zaparcia w podróży), działań ubocznych niektórych leków (np. niektórych leków neurologicznych), zaburzeń metabolicznych. Przyczyną zmiany rytmu wypróżnień mogą też być przeszkody w jelicie cienkim lub grubym. U osoby w średnim wieku lub starszej, taki objaw wymaga wytłumaczenia. Inne jest podejście do zaparć u młodych dorosłych bez innych objawów (w tym objawów alarmujących), a inne u osób starszych.
W zapobieganiu zaparciom stosuje się modyfikację diety: zwiększenie ilości błonnika (dobowe zapotrzebowanie to ok. 14 g na 1000 kcal), odpowiednie nawodnienie (ok. 30 ml na każdy kilogram masy ciała), regularne spożywanie posiłków, aktywność fizyczna, wyrobienie sobie prawidłowych odruchów (odruch defekacyjny jest najsilniejszy w godzinach porannych, dodatkowo nie powinno się go „wstrzymywać”). Dostępne są też preparaty błonnika, fruktooligosacharydy czy prebiotyki, które są skuteczne w walce z zaparciami. W niektórych sytuacjach stosuje się leki, które powodują „zmiękczenie” stolca lub pobudzają motorykę przewodu pokarmowego. Czasami konieczne jest zastosowanie czopków lub wlewek.
Popularne herbatki ziołowe mają zastosowanie w doraźnym zwalczaniu zaparć, ale przewlekłe ich stosowanie powoduje „rozleniwienie” przewodu pokarmowego.
Ponieważ zaparcia mogą być także objawem niektórych chorób, warto skonsultować problem z lekarzem rodzinnym, internistą, który uzupełni wywiad, zbada i na tej podstawie podejmie decyzje diagnostyczno-terapeutyczne.
Piśmiennictwo:
Konturek S. (red.): Gastroenetrologia i hepatologia kliniczna. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006.Parés D., Comas M., Dorcaratto D. i wsp.: Adaptation and validation of the Bristol scale stool form translated into the Spanish language among health professionals and patients. Rev. Esp. Enferm. Dig. 2009 May; 101(5): 312-316.
Rao S.S., Meduri K.:What is necessary to diagnose constipation? Best Pract. Res. Clin. Gastroenterol. 2011 Feb; 25(1): 127-140.
