Dodatni bilans energetyczny, tzn. spożywanie nadmiernej ilości pokarmu w stosunku do wydatku energetycznego organizmu powoduje stopniowe zwiększanie masy ciała. Nawet nieznaczne, ale często się powtarzające przekroczenia ilościowe zwiększają ryzyko rozwoju otyłości
Fot. pixabay.com
Wśród przyczyn rozwoju otyłości wymienia się różnorodne czynniki, m.in.:
- środowiskowe
- genetyczne i epigenetyczne
- hormonalne (np. niedoczynność tarczycy)
- psychologiczne (m.in. depresja, stany lękowe, jedzenie pod wpływem emocji) oraz
- społeczne.
Do głównych czynników środowiskowych sprzyjających przyrostowi masy ciała należą nieprawidłowe nawyki żywieniowe (m.in. spożywanie zbyt dużej ilości pokarmów, nadmierne spożycie węglowodanów prostych i tłuszczu, nieregularne spożywanie posiłków) oraz niewielka aktywność fizyczna. To z kolei skutkuje przewlekłym dodatnim bilansem energetycznym.
Przewlekły dodatni bilans energetyczny, tzn. spożywanie nadmiernej ilości pokarmu w stosunku do wydatku energetycznego organizmu, powoduje stopniowe zwiększanie masy ciała, w konsekwencji prowadząc do rozwoju otyłości. Nawet nieznaczne, ale często się powtarzające przekroczenia ilościowe zwiększają ryzyko rozwoju nadwagi i otyłości.
W celu uświadomienia sobie, jakie błędy popełniamy w codziennym żywieniu i co uniemożliwia nam skuteczną redukcję masy ciała, warto prowadzić dzienniczek żywieniowy.
Częste przyczyny zwiększenia masy ciała lub nieskutecznej redukcji masy ciała to następujące błędy żywieniowe:
- nieprawidłowa samoocena diety – zaniżanie ilości i/ lub kaloryczności spożywanych w ciągu doby pokarmów
- spożywanie zbyt dużych porcji pokarmów, dodatkowych porcji („dokładki”)
- jedzenie potraw nadmiernie kalorycznych
- nieregularne spożywanie posiłków
- niejedzenie śniadania i spożywanie głównego posiłku późnym wieczorem
- jedzenie dopiero w czasie największego nasilenia uczucia głodu
- dojadanie między posiłkami (przekąski zwykle wysokokaloryczne, zjadanie „resztek” po dzieciach)
- zbyt szybkie jedzenie
- nieświadome jedzenie – np. w czasie oglądania telewizji, korzystania z telefonu lub czytania
- traktowanie jedzenia jako sposobu radzenia sobie z emocjami i stresem (uspokajanie się jedzeniem)
- spożywanie zbyt małej ilości wody i warzyw
- smażenie pokarmów zamiast gotowania, duszenia lub pieczenia (zwiększanie kaloryczności posiłku)
- nadużywanie soli i ostrych przypraw.
W celu skutecznej redukcji masy ciała należy konsekwentnie przestrzegać zasad diety o obniżonym deficycie kalorycznym oraz zwiększyć aktywność fizyczną.
Natomiast nie zaleca się stosowania diet wprowadzających nadmierne restrykcje kaloryczne lub diet niezrównoważonych pod względem zawartości składników odżywczych.
