Pytanie nadesłane do redakcji
Czy stwierdzenie w moczu niewielkiej ilości glukozy i śladowej ilości ketonów to dobry wynik? Kiedy należy zrobić badania kontrolne?
Odpowiedziała
dr hab. med. Teresa Nieszporek
Katedra i Klinika Nefrologii, Endokrynologii i Chorób Przemiany Materii
Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach
W warunkach fizjologicznych glukoza nie jest wykrywana w moczu za pomocą rutynowych metod paskowych lub chemicznych. Obecność glukozy w moczu stwierdza się w przypadku podwyższonego stężenia glukozy we krwi (powyżej 180 mg/dl), zatem wykrycie glukozy w moczu świadczy o incydentach hiperglikemii, co najczęściej ma miejsce w cukrzycy. Wyjątkowo glukoza dostaje się do moczu przy prawidłowych stężeniach tego cukru we krwi. Taka sytuacja występuje w bardzo rzadkim zaburzeniu czynności cewek nerkowych zwanych glikozurią nerkową. Ten defekt cewek nerkowych nie prowadzi do pogorszenia stanu zdrowia i nie wymaga leczenia. Obecność glukozy w moczu może być wynikiem tzw. błędu przedlaboratoryjnego, gdy pojemnik, w którym oddano mocz do badania był zanieczyszczony nawet niewielką ilością glukozy, np. był to niedostatecznie umyty słoik po dżemie. Obecnie z tym ostatnim zjawiskiem mamy do czynienia niezwykle rzadko, gdyż laboratoria przyjmują do badania mocz w specjalnie przygotowanych, czystych pojemnikach.
Powszechnie stosowane testy paskowe wykrywają ciała ketonowe w moczu w stężeniach wyższych niż fizjologiczne, zatem w prawidłowym moczu ciała ketonowe nie powinny być obecne. Obecność ketonów w moczu można stwierdzić u chorych z niewyrównaną cukrzycą, zwłaszcza gdy w moczu stwierdza się jednocześnie obecność glukozy. Ciała ketonowe mogą też pojawić się w moczu w przebiegu głodzenia, stosowania diety bogtotłuszczowej oraz po nadużyciu alkoholu. Bardzo rzadko ketony w moczu mogą być obecne u chorych z nadczynnością tarczycy, u osób z wysoką gorączką oraz u kobiet ciężarnych. Stosowanie niektórych leków (np. lewodopa) może być również przyczyną fałszywie dodatniej reakcji na obecność ciał ketonowych w moczu.
Obecność glukozy i ciał ketonowych w moczu może świadczyć o cukrzycy. Należy zatem zgłosić się z tym wynikiem do lekarza, a przedtem warto powtórzyć badanie moczu oraz oznaczyć stężenie glukozy we krwi.
