Najnowsza aktualizacja Kryteriów McDonalda to ważna zmiana w sposobie rozpoznawania stwardnienia rozsianego (SM), której celem jest szybsze i bardziej trafne postawienie diagnozy oraz wcześniejsze rozpoczęcie leczenia.
To znaczący krok w stronę szybszej i dokładniejszej diagnostyki SM, uwzględniający najnowsze osiągnięcia w MRI, diagnostyce biomarkerowej oraz klinicznym obrazie choroby. W praktyce klinicznej oznacza to:
- rozszerzenie kryteriów diagnostycznych o nerw wzrokowy
- ujęcie nowych markerów obrazowych i płynowych
- większą rolę wywiadu z pacjentem
- dopuszczenie wczesnej diagnozy w sytuacjach klinicznie niepełnych.
Pacjenci często nie mają dokumentacji lekarskiej z wcześniejszych rzutów, zwłaszcza jeśli epizod ustąpił zanim trafili do neurologa. Nowe kryteria umożliwiają uznanie wystąpienia rzutów na podstawie szczegółowego wywiadu z pacjentem.
1. Szybsza diagnoza – bez długiego czekania
Do tej pory, aby potwierdzić SM, lekarze musieli wykazać, że uszkodzenia mózgu lub rdzenia pojawiły się w różnym czasie. Nowe kryteria pozwalają na pominięcie tego czynnika, jeśli inne badania dają mocne dowody na SM. Oznacza to, że diagnozę można postawić wcześniej, bez wielomiesięcznego oczekiwania na kolejne objawy lub nowe zmiany w badaniach.
2. Więcej możliwości wykrycia zmian
Dotychczas lekarze oceniali zmiany w czterech obszarach mózgu i rdzenia. Aktualizacja dodaje piąty obszar – nerw wzrokowy, który często ulega uszkodzeniu we wczesnej fazie SM. Dzięki temu badania obrazowe (np. rezonans magnetyczny) mają większą szansę wykrycia choroby wcześniej.
3. Nowe narzędzia diagnostyczne
Nowe kryteria dopuszczają dodatkowe testy i obrazy, które pomogą lekarzom pewniej postawić diagnozę, nawet zanim pojawią się kolejne symptomy:
- charakterystyczne dla SM cechy w MRI, takie jak tzw. objaw żyły centralnej
- pomiar kappa wolnych łańcuchów w płynie mózgowo-rdzeniowym jako alternatywa dla klasycznych badań immunologicznych.
W niektórych przypadkach, jeśli badania obrazowe lub płyn mózgowo-rdzeniowy wykazują wyraźne cechy SM, choroba może być rozpoznana nawet zanim pojawią się typowe objawy. To otwiera szansę na wcześniejsze monitorowanie i leczenie – co może korzystnie wpłynąć na jakość życia i przebieg choroby.
Aktualizacja Kryteriów McDonalda, opublikowana w pełnej wersji pod koniec 2025 roku na łamach „The Lancet Neurology”, wprowadza istotne zmiany w dotychczasowych zasadach diagnozowania stwardnienia rozsianego (SM). Zmiany te istotnie wpłyną na proces diagnostyczny nowych pacjentów.
