Hiponatremia, obniżone stężenie sodu we krwi, występuje w trzech stopniach: łagodnym, umiarkowanym i ciężkim. Objawy zależą od stopnia i szybkości spadku sodu. Leczenie zależy od nasilenia i przyczyny, obejmuje podawanie chlorku sodu i eliminację przyczyny niedoboru sodu.
Hiponatremia - co to, rodzaje
Hiponatremia to zmniejszone stężenie sodu we krwi.
Podział hiponatremii ze względu na stężenie jonów sodu (Na+):
- łagodna – 130–134 mmol/l
- umiarkowana – 125–129 mmol/l
- ciężka <125 mmol/l.
Zobacz:
- Stężenie sodu - badanie, normy, wskazania
- Sód – rola w organizmie, źródła w diecie, dzienne zapotrzebowanie
Niedobór sodu w organizmie - przyczyny
Do przyczyn hiponatremii należą, między innymi:
- tzw. zespół nieadekwatnej antydiurezy, który zwykle się wiąże z tzw. zespołem nieadekwatnego wydzielania wazopresyny, czyli stan, w którym w organizmie występuje nadmiar hormonu wazopresyny; może być skutkiem m.in. uszkodzenia mózgu (urazy, guzy, operacje, zapalenia, psychozy), chorób płuc (zapalenia, gruźlica, ropniak opłucnej, astma), nowotworów (rak płuca, przewodu pokarmowego, gruczołu krokowego), prawokomorowej niewydolności serca, przyjmowania leków lub narkotyków
- utrata sodu i wody przez skórę (nadmierne pocenie się, oparzenia), przez przewód pokarmowy (wymioty, biegunki, przetoki przewodu pokarmowego), przez nerki (przyjmowanie leków moczopędnych – diuretyków, niedobór mineralokortykosteroidów, tubulopatie wrodzone i nabyte)
- niedobór glikokortykosteroidów, ciężki długotrwały wysiłek fizyczny, długotrwała dieta ubogosodowa, niedoczynność tarczycy
- przewlekła niewydolność serca, marskość wątroby z wodobrzuszem, obrzęki nerczycowe, ostre uszkodzenie nerek, zaawansowana przewlekła choroba nerek
- ciężka hiperglikemia, czyli zwiększone stężenie glukozy we krwi
- niektóre leki, np. dożylne podanie mannitolu, podanie dużych objętości tzw. hiperosmolarnych radiologicznych środków kontrastowych stosowanych przy badaniach obrazowych.
Hiponatremia (niedobór sodu) - objawy
Objawy zależą od nasilenia i szybkości zmniejszania się stężenia sodu w osoczu.
W większości przypadków powoli rozwijającej się hiponatremii łagodnej i umiarkowanej nie ma poważnych objawów ze strony układu nerwowego, mogą występować zaburzenia koncentracji, funkcji poznawczych i równowagi. Neurologiczne objawy hiponatremii zależą od stopnia i szybkości zmniejszania się stężenia sodu w osoczu:
- umiarkowanie ciężkie – nudności (bez wymiotów), splątanie (dezorientacja), ból głowy
- ciężkie – wymioty, nadmierna senność, drgawki, a nawet śpiączka.
Hiponatremia może być związana z odwodnieniem, wówczas mogą towarzyszyć jej objawy, takie jak: suchość błon śluzowych, wiotkość skóry, tzw. hipotensja ortostatyczna (nagły spadek ciśnienia tętniczego po zmianie pozycji ciała z leżącej, siedzącej na stojącą) lub stała, przyspieszone tętno, zmniejszenie ilości oddawanego moczu.
Leczenie niedoboru sodu
Leczenie hiponatremii zależy od jej nasilenia, objawów jej towarzyszących (oraz ryzyka rozwinięcia się powikłań neurologicznych), czasu jej trwania i przyczyny. Im dłużej hiponatremia się rozwijała, tym dłuższy powinien być czas jej korygowania. W leczeniu podaje się przede wszystkim chlorek sodu, a czasem także inne leki oraz dąży do usunięcia przyczyny hiponatremii.
