Ból twarzy ma wiele przyczyn - od napięciowych bólów głowy i problemów stomatologicznych, przez choroby zatok i oczu, po neuralgie nerwu trójdzielnego. Objawy mogą być tępe i słabo lokalizowane lub ostre i dobrze wyczuwalne. Kluczowe jest ustalenie źródła bólu, bo to ono decyduje o leczeniu.
Co to jest ból twarzy?
Bodźce bólowe z twarzy przenoszone są przez włókna nerwu trójdzielnego. Ból twarzy pochodzący z głęboko położonych struktur jest tępy, słabo lokalizowany. Ból mający swoje źródło w skórze twarzy jest ostrzejszy.
Powszechne przekonanie, że większość bólów w obrębie twarzy jest wynikiem zapalenia zatok przynosowych jest błędne. Przyczyny mogą być bardzo różne. Poniżej najczęstsze grupy przyczyn.
Bóle napięciowe (wariant twarzowy napięciowych bólów głowy)
Bóle napięciowe głowy i środkowego segmentu twarzy są najczęstszą przyczyną bólów zlokalizowanych w okolicy czołowej, oczu lub skroniowej. Bóle te są uważane za wariant twarzowy napięciowych bólów głowy. Lokalizują się w okolicach oczodołów, zatok szczękowych i nasady nosa. Chory opisuje ból jako ucisk opasujący głowę o różnym nasileniu trwający wiele godzin, obecny po obudzeniu, o charakterze przewlekłym. Ból zmniejsza się lub ustępuje w okresach wolnych od szkoły czy innych przyczyn stresu.
Może Cię zainteresować:
- Zaburzenia lękowe (nerwica lękowa) związane ze stresem i pod postacią somatyczną
- Dolegliwości psychosomatyczne: Jak leczyć chorych na stres
- Zaburzenia somatyzacyjne u dzieci i młodzieży
Bóle pochodzenia zatokowego
Bóle wynikające z chorób zatok przynosowych występują zwykle po ostrym nieżycie nosa i towarzyszą im upośledzenie drożności nosa i katar. Jeżeli pacjent nie ma tych objawów, to prawdopodobnie ból nie jest spowodowany chorobą zatok przynosowych. Ból jest tępy, częściej jednostronny, zlokalizowany w kąciku oka lub obejmuje policzek i zęby. Nasilenie bólu może być różne, ale zwykle nie jest on bardzo silny.
Bóle zębopochodne i stawowe
Bóle zębopochodne to bóle zębów lub stawu żuchwowo-skroniowego. Spowodowane są one ubytkami szkliwa lub zębiny. Są ostre, dobrze zlokalizowane i zwykle są wywołane przez określony bodziec – np. zimne lub słodkie pokarmy. Choroba miazgi zęba powoduje ból słabo zlokalizowany, promieniujący do okolicznych struktur, który zwykle nie przechodzi na przeciwną stronę twarzy.
Dysfunkcja stawu żuchwowo-skroniowego jest zwykle jednostronna, żucie i gryzienie nasila dolegliwości bólowe zlokalizowane w okolicy przedusznej, skroniowej lub uchu.
Przyczyny okulistyczne
Wsród przyczyn okulistycznych wyróżnia sią zmiany zapalne oczodołu i okolicy oczodołowej, jaskra.
Przyczyny naczyniowe (migrena)
Migrena (przyczyna naczyniowa) powoduje połowicze bóle twarzy, zwykle w okolicy czołowej. Mają one charakter pulsujący, mogą im towarzyszyć nudności, wymioty, światłowstręt. Bóle mają charakter nawrotowy i utrzymują się do 3 dni.
Neuralgie nerwu trójdzielnego
Bóle neuralgiczne nerwu trójdzielnego są bardzo silne, przeszywające, można je wywołać przez ucisk określonego punktu (typowo wargi lub fałd nosowo-wargowy). Najczęściej ból obejmuje zakres unerwienia II i III (szczękowej i żuchwowej) gałązki nerwu, czyli obszar szczęki i żuchwy.
Ryc. 1. Obszary twarzy, z których odbierane są doznania czuciowe przez poszczególne gałęzie nerwu trójdzielnego
Ryc. 2. Przebieg gałęzi nerwu trójdzielnego na twarzy
Przyczyny nowotworowe
Ból spowodowany przez guzy nowotworowe może być tępym bólem rozpierającym, wynikającym z naciekania struktur twarzy. Ponieważ nowotwory w okolicy twarzy najczęściej dotyczą masywu szczękowego, bóle lokalizują się w środkowej części twarzy. Nowotwory złośliwe mogą naciekać gałązki nerwu trójdzielnego, głównie II i III, i wtedy wywołują silne bóle (patrz wyżej: neuralgie nerwu trójdzielnego). Może to być pierwszy objaw nowotworu w tej okolicy (rzadko u dzieci). W tego typu bólach wskazane jest badanie radiologiczne zatok przynosowych w celu wykluczenia nowotworu.
Może Cię zainteresować:
Jakie badania przy bólu twarzy?
Właściwie zebrany wywiad ukierunkowuje dalszą diagnostykę, która może wymagać konsultacji neurologicznej, okulistycznej lub laryngologicznej. U wielu chorych nie udaje się wykryć jednoznacznej przyczyny bólu twarzy. Przy neuralgii nerwu trójdzielnego, podejrzeniu nowotworu mogą być konieczne badania radiologiczne.
Co robić, gdy pojawia się ból twarzy?
W celu uśmierzenia bólu można przyjąć ogólnie dostępne środki przeciwbólowe, ale w przypadkach utrzymywania się dolegliwości lub ich częstego nawracania wskazane jest zgłoszenie się do lekarza w celu określenia przyczyny dolegliwości. Jeżeli diagnostyka wykaże obecność choroby będącej przyczyną bólu, najlepszym sposobem postępowania jest leczenie przyczynowe tej choroby, które prowadzi do zmniejszenia natężenia bólu.
