×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Palec młoteczkowaty

lek. Karolina Stępień
Carolina Medical Center, Warszawa

Palec młoteczkowaty lub młotkowaty to określenie problemu dotyczącego palca ręki. Przyczyną jest uraz palca polegającego na uderzeniu lub zahaczeniu wyprostowanym palcem o przeszkodę - najczęściej podczas aktywności sportowych. Leczenie polega na unieruchomieniu palca przez 6-12 tygodni. W polskiej nomenklaturze stosuje się nazwę palec młoteczkowaty lub palec młotkowaty także na określenie problemu dotyczącego palca stopy. Mimo zbieżnej nazwy, to zupełnie różne problemy.

Co to jest palec młoteczkowaty i jakie są jego przyczyny?

Palec młoteczkowaty (ang. mallet finger) to potoczne określenie na uraz dowolnego palca ręki, które polega na uszkodzeniu ścięgna prostownika w przyczepie do ostatniego (dalszego) paliczka danego palca.

Na wstępie należy wyjaśnić, że w polskiej nomenklaturze stosuje się nazwę palec młoteczkowaty lub palec młotkowaty także na określenie problemu dotyczącego palca stopy (ang. mallet toe). Mimo zbieżnej nazwy, palec młoteczkowaty palca ręki i palca stopy to zupełnie różne przypadki. Palec młoteczkowaty stopy oznacza nieurazową deformację palca stopy polegającą na jego przykurczu w stawach międzypaliczkowych i nieprawidłowym ustawieniu. Taka deformacja dotyczy najczęściej drugiego palca i towarzyszy paluchowi koślawemu.

Kostną strukturę palców człowieka stanowią paliczki, czyli niewielkie kości ustawione jedna za drugą, połączone stawami i ścięgnami umożliwiającymi zginanie i prostowanie palców. Kciuk i paluch składają się z dwóch paliczków (bliższy i dalszy), natomiast pozostałe palce ręki i stopy z trzech (bliższy, środkowy i dalszy).

W przypadku palca młoteczkowatego przyczyną uszkodzenia jest zwykle uraz palca ręki polegający na uderzeniu/zahaczeniu wyprostowanym palcem o przeszkodę. Najczęstsze sytuacje, w których dochodzi do powstania palca młoteczkowatego, to

  • aktywności sportowe – uderzenie piłką (np. koszykówka), pociągnięcie za koszulkę innego zawodnika, uderzenie w słupek – oraz
  • czynności życia codziennego – uderzenie palcem w twardy blat, szarpnięcie palcem o sztywny brzeg ubrania.

Występowaniu palców młoteczkowatych sprzyjają choroby reumatologiczne, np. reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. U tych osób ścięgna są istotnie osłabione i dlatego do tego typu uszkodzeń może dochodzić łatwiej, nawet przy niewielkich urazach lub bez urazów.

W bardzo rzadkich przypadkach do powstania palca młoteczkowatego może doprowadzić cięta rana na grzbiecie palca.

Ścięgno prostownika palca w tej chorobie może zostać uszkodzone na dwa sposoby – poprzez rozerwanie na jego końcowym przebiegu lub wyrwanie ścięgna z paliczka dalszego łącznie z fragmentem kostnym (awulsyjnie).

Jak często zdarza się palec młoteczkowaty?

Palec młoteczkowaty występuje głównie u osób dorosłych, częściej u osób chorujących na choroby reumatologiczne wymienione powyżej. Najczęściej rozwija się w palcach środkowym, serdecznym i małym.

Palec młoteczkowaty - objawy

Głównym objawem palca młoteczkowatego jest brak możliwości wyprostowania palca w stawie międzypaliczkowym dalszym przy zachowanej funkcji pozostałych stawów palca. Na grzbiecie palca w okolicy tego stawu pojawia się obrzęk i bolesność.

Brak wyprostu stawu międzypaliczkowego bliższego nie jest znaczącą dysfunkcją, z kolei ból i obrzęk po urazie bywają niewielkie – to sprawia, że niektórzy pacjenci dopiero kilka dni po urazie zauważają problem.

Co zrobić w przypadku podejrzenia palca młoteczkowatego?

W przypadku zauważenia takich objawów wskazana jest konsultacja ortopedyczna – na ostrym dyżurze w przypadku silnych dolegliwości lub w poradni ortopedycznej, jeśli dolegliwości nie są nasilone.

Jak lekarz ustala rozpoznanie palca młoteczkowatego?

Rozpoznanie palca młoteczkowatego ortopeda stawia się na podstawie wywiadu i badania przedmiotowego – obraz tej choroby jest bardzo charakterystyczny.

W każdym przypadku konieczne jest wykonanie badania RTG, które pozwoli zróżnicować, czy uszkodzony prostownik rozerwał się na swoim przebiegu czy doszło do wyrwania fragmentu kostnego z paliczka dalszego. W przypadku uszkodzenia awulsyjnego – czyli z fragmentem kostnym – bardzo ważna jest informacja, jak duży jest to fragment i jak bardzo jest przemieszczony.

W rzadkich przypadkach, gdy istnieją wątpliwości co do ustalenia diagnozy, pomocne może być wykonanie badania USG.

Leczenie palca młoteczkowatego

W większości przypadków skuteczne jest leczenie zachowawcze w unieruchomieniu, które ma za zadanie utrzymywać palec w wyproście i doprowadzić do powstania blizny w miejscu uszkodzenia. W zależności od doświadczenia lekarza stosowane są:

  • aparaty Stacka (plastikowe ortezy w formie naparstka),
  • szyny Zimmera (metalowe usztywnienia) lub
  • indywidualnie wykonywane opatrunki termoplastyczne.

Konieczne jest stałe noszenie unieruchomienia (całą dobę!), zdejmowanego jedynie w czasie toalety – wówczas trzeba pilnować, żeby palec się nie zgiął, należy go utrzymywać w wyproście. Takie leczenie w zależności od sytuacji trwa od 6 do nawet 12 tygodni.

W rzadkich przypadkach, zwykle gdy obecne jest duże i istotnie przemieszczone złamanie paliczka, konieczne może być leczenie operacyjne. Zabieg polega na czasowym usztywnieniu palca za pomocą przezskórnie wprowadzonych drutów. Druty utrzymuje się około 6 tygodni.

Palec młoteczkowaty - ćwiczenia

Nie stosuje się żadnej specyficznej formy rehabilitacji w przypadku palca młoteczkowatego. Po leczeniu palec jest zwykle nieco sztywniejszy i ma ograniczone zgięcie, jednak pacjenci odzyskują jego pełną ruchomość, wykonując zwykłe czynności dnia codziennego. Ćwiczenia mające za zadanie przyspieszyć zginanie palca nie są konieczne, a wręcz są przeciwwskazane.

Jakie jest rokowanie w przypadku wystąpienia palca młoteczkowatego?

Rokowanie w przypadku palca młoteczkowatego jest bardzo dobre, jeśli pacjent stosuje się do zaleceń lekarskich. Sumienne noszenie unieruchomienia daje dobre wyniki.

W przypadku gdy pacjent ignoruje zalecenia lekarskie, istnieje ryzyko utrwalenia się deformacji, jednak przetrwały brak wyprostu ostatniego paliczka zwykle nie upośledza normalnego funkcjonowania.

Gorsze jest rokowanie w przypadku osób cierpiących na choroby reumatologiczne, u których doszło do powstania palca młoteczkowatego. Wyniki leczenia są gorsze niż u osób bez takich obciążeń, a powstanie tej deformacji może predysponować do kolejnych już znacznie upośledzających funkcję palca, jak np. deformacja typu łabędziej szyi.

Co zrobić, żeby uniknąć wystąpienia palca młoteczkowatego?

Nie ma specyficznych metod profilaktyki – zalecana jest ogólna ostrożność w czasie wykonywania pracy czy aktywności fizycznej, szczególnie u osób z już stwierdzonymi chorobami reumatologicznymi.

Palec młoteczkowaty a powrót do pracy i sportu

W wielu przypadkach nie ma konieczności przerywania pracy zawodowej, o ile nie wymaga ona bardzo drobiazgowych ruchów palcami. Nie ma przeciwwskazań do podejmowania aktywności sportowej, jeśli możliwe jest utrzymywanie odpowiedniego unieruchomienia i ochrony palca, który doznał kontuzji (np. jazda na rowerze, bieganie). W pozostałych przypadkach powrót do pracy czy sportu następuje po zakończeniu leczenia tj. 6–12 tygodni po urazie.

Lekarz, specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu. W swojej praktyce zajmuje się głównie traumatologią sportową, chirurgią artroskopową i chirurgią ręki.
Członkini polskich i europejskich towarzystw naukowych skupiających artroskopistów oraz chirurgów ręki. Regularnie uczestniczy w kongresach i szkoleniach, stale udoskonalając swoje umiejętności, ale również dzieli się swoją wiedzą jako wykładowca na konferencjach i instruktor na kursach dla lekarzy.
Realizowała stypendia naukowe m.in. w Luksemburgu i USA. Autorka publikacji naukowych i popularnonaukowych z dziedziny ortopedii.
W swojej praktyce preferuje małoinwazyjne metody leczenia operacyjnego, a w przypadku konieczności stosowania unieruchomienia – nowoczesne, lekkie opatrunki.
Pracuje w Carolina Medical Center w Warszawie.

11.01.2022

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Covid - aktualne dane
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.