×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Uszkodzenia mięśnia czworogłowego uda

lek. Karolina Stępień
Carolina Medical Center, Warszawa

Najczęstszym typem uszkodzenia mięśnia czworogłowego jest jego oderwanie od przyczepu do rzepki. Do urazu dochodzi w czasie nagłego napięcia mięśnia, gdy noga jest obciążona. Oprócz bólu może pojawić się obrzęk w miejscu uszkodzenia, a po kilku godzinach także zasinienie.

Jakie są przyczyny uszkodzenia mięśnia czworogłowego uda?

Mięsień czworogłowy uda leży w części przedniej uda. Jego cztery części (głowy) rozpoczynają się w okolicy biodra i łączą się we wspólnym przyczepie do podstawy rzepki. Ten mięsień ma za zadanie prostowanie kolana i zginanie biodra.

Najczęstszym typem uszkodzenia mięśnia czworogłowego jest jego oderwanie od przyczepu do rzepki. Do urazu dochodzi w czasie nagłego napięcia mięśnia, gdy noga jest obciążona, np. przy zeskakiwaniu z wysokości na twarde podłoże czy przy próbie przesunięcia ciężkiego przedmiotu, gdy pacjent zapiera się nogą o podłoże. Rzadko uszkodzenie jest wynikiem bezpośredniego uderzenia w okolicę mięśnia.

Uszkodzenie może być całkowite, gdy odrywają się wszystkie włókna i ciągłość ścięgna zostaje zupełnie przerwana, lub częściowe, gdy uszkodzenie nie dotyczy całości ścięgna, jedynie określonej części.

Uszkodzenie mięśnia czworogłowego najczęściej wynika z jego pierwotnie osłabionej struktury. Zmiany zwyrodnieniowe ścięgna i mięśnia powodują, że nie wytrzymuje obciążenia. Czynnikami ryzyka takiej sytuacji są przewlekłe choroby nerek, choroby reumatologiczne w tym dna moczanowa, cukrzyca, nadczynność tarczycy. Zastrzyki steroidowe w ta okolicę również mogą znacząco osłabiać mięsień.

Jak często zdarzają się uszkodzenia mięśnia czworogłowego uda?

Uszkodzenia mięśnia czworogłowego to rzadkie, ale bardzo poważne urazy. Zdarzają się zwykle po 40. roku życia. Częściej tego typu uszkodzeń doznają mężczyźni.

Jakie są objawy uszkodzenia mięśnia czworogłowego uda?

Pacjenci odczuwają moment uszkodzenia mięśnia jako nagły trzask, chrupnięcie czy osłabienie z przodu uda, bezpośrednio nad kolanem. Pojawia się nagły ból, a często także uczucie braku kontroli nad nogą, niestabilności, niektórym pacjentom uniemożliwia to chodzenie, utrzymanie równowagi na nodze.

Oprócz bólu może pojawić się obrzęk w miejscu uszkodzenia, a po kilku godzinach także zasinienie. Pacjent nie jest w stanie wyprostować kolana, sprawia to dużą trudność i jest bolesne.

Co zrobić w przypadku podejrzenia uszkodzenia mięśnia czworogłowego uda?

Pacjent, który podejrzewa, że uszkodził sobie mięsień czworogłowy uda, powinien niezwłocznie udać się na ostry dyżur ortopedyczny.

Jak lekarz ustala rozpoznanie uszkodzenia mięśnia czworogłowego uda?

Ortopeda rozpoznaje to uszkodzenie na podstawie wywiadu i badania klinicznego. Konieczne jest wykonanie RTG kolana celem oceny ewentualnych innych uszkodzeń oraz określenia, czy razem ze ścięgnem nie oderwał się fragment kostny rzepki. Do pełnej oceny uszkodzenia – przede wszystkim zróżnicowania, czy uszkodzenie jest częściowe czy całkowite – konieczne jest wykonanie USG i/lub rezonansu magnetycznego.

Jakie są metody leczenia uszkodzenia mięśnia czworogłowego uda?

Jedyną skuteczną metodą leczenia całkowitego uszkodzenia ścięgna mięśnia czworogłowego uda jest jego operacyjne rekonstrukcja. Jedynie doszycie uszkodzonego ścięgna do jego przyczepu daje w takim wypadku szansę odzyskania sprawności kończyny. Operację rekomenduje się wszystkim pacjentom, którzy kwalifikują się do znieczulenia – jedynie ciężki stan ogólny wynikający z chorób przewlekłych, szczególnie u osób starszych, może z takiego leczenia dyskwalifikować.

W przypadku gdy nie doszło do całkowitego uszkodzenia ścięgna i jakaś jego część zachowała ciągłość, konieczna jest indywidualna ocena ortopedy co do dalszego postępowania. Mniejsze uszkodzenia mają szansę się zabliźnić i utrzymać funkcję prostowania kolana. Wówczas prowadzi się leczenie w ortezie, która utrzymuje wyprost kolana, co sprzyja wygojeniu uszkodzenia.

Jednak gdy uszkodzona jest ponad połowa ścięgna, zachowana część może być niewystarczająca do prawidłowego funkcjonowania kończyny i lekarz może zarekomendować leczenia operacyjne.

Niezależnie od metody leczenia (zachowawczej czy operacyjnej) do powrotu do sprawności konieczna jest rehabilitacja.

Jakie jest rokowanie w przypadku uszkodzenia mięśnia czworogłowego uda?

Rokowanie jest dość dobre, jeśli pacjent zostanie odpowiednio zakwalifikowany do leczenia, a następnie przejdzie odpowiednią rehabilitację. Jednocześnie ze względu na pierwotnie osłabioną jakość ścięgna, można się spodziewać, że po takiej kontuzji sprawność kończyny pozostanie już zawsze mniejsza.

W przypadku gdy pacjent odmówi zalecanego leczenia operacyjnego lub ze względu na choroby towarzyszące nie może zostać poddany znieczuleniu do zabiegu, takie uszkodzenie doprowadza do trwałej dysfunkcji kończyny.

Co zrobić, żeby uniknąć wystąpienia uszkodzenia mięśnia czworogłowego uda?

Konieczna jest właściwa kontrola chorób metabolicznych i reumatologicznych, które doprowadzają do zmian zwyrodnieniowych ścięgien, a następnie do ich rozerwania. Należy dbać o zbilansowaną, zróżnicowaną dietę, która pozwala zachować właściwą masę ciała. Wskazana jest regularna, umiarkowana aktywność fizyczna.

Lekarz, specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu. W swojej praktyce zajmuje się głównie traumatologią sportową, chirurgią artroskopową i chirurgią ręki.
Członkini polskich i europejskich towarzystw naukowych skupiających artroskopistów oraz chirurgów ręki. Regularnie uczestniczy w kongresach i szkoleniach, stale udoskonalając swoje umiejętności, ale również dzieli się swoją wiedzą jako wykładowca na konferencjach i instruktor na kursach dla lekarzy.
Realizowała stypendia naukowe m.in. w Luksemburgu i USA. Autorka publikacji naukowych i popularnonaukowych z dziedziny ortopedii.
W swojej praktyce preferuje małoinwazyjne metody leczenia operacyjnego, a w przypadku konieczności stosowania unieruchomienia – nowoczesne, lekkie opatrunki.
Pracuje w Carolina Medical Center w Warszawie.
14.02.2022
Zbiórka dla szpitali w Ukrainie!
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.
Poradnik świadomego pacjenta
  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.