Choroby towarzyszące cukrzycy typu 1

prof. dr hab. med. Ewa Otto-Buczkowska, prof. dr hab. med. Przemysława Jarosz-Chobot*
* Katedra i Klinika Pediatrii, Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Choroby autoimmunologiczne towarzyszące cukrzycy typu 1

Wśród chorób towarzyszących cukrzycy typu 1 należy zwrócić uwagę szczególnie na choroby o podłożu autoimmunologicznym, w tym na najczęściej występujące limfocytarne zapalenie tarczycy (do 20–40%) oraz chorobę trzewną – celiakię (do 10%).

Choroby tarczycy u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1

Autoimmunologiczne choroby tarczycy u młodocianych chorych na cukrzycę typu 1 najczęściej manifestują się niedoczynnością, przy czym często mają one przebieg subkliniczny, stąd konieczność monitorowania procesu autoimmunologicznego poprzez oznaczanie miana autoprzeciwciał, a także badania hormonalne (TSH, fT4).

Celiakia u chorych na cukrzycę typu 1

Inną chorobą o podłożu autoimmunologicznym jest celiakia. Może ona również mieć przebieg skąpoobjawowy, co nakazuje systematyczne prowadzenia badań immunologicznych (przeciwciał przeciwko transglutaminazie tkankowej lub przeciwko endomysium w klasie imunoglobulin IgA lub IgG, z oznaczeniem całkowitej ilości danej klasy imunoglobulin) i ustalenia wskazań do dalszej diagnostyki.

Autoimmunologiczne zapalenie żołądka u chorych na cukrzycę typu 1

Wśród chorób, o których pamiętać należy u chorych na cukrzycę wymienić należy autoimmunologiczne zapalenie żołądka. Przypuszcza się, że zakażenie Helicobacter pylori nabyte w dzieciństwie może być jedną z przyczyn przewlekłego zanikowego zapalenia żołądka. Choroba ta szczególnie często występuje u chorych na cukrzycę, u których stwierdza się równoczesne występowanie autoimmunologicznych chorób tarczycy.

Zespół metaboliczny u młodocianych chorych na cukrzycę typu 1

Jednym z zespołów chorobowych mogących towarzyszyć cukrzycy typu 1 jest zespół metaboliczny. Dawniej występowanie tego zespołu wiązano z cukrzycą typu 2, obecnie coraz częściej stwierdza się go również u chorych z cukrzycą typu 1. U podłoża tego zespołu leży otyłość brzuszna z towarzyszącą jej insulinoopornością. Stanowi bardzo poważny czynnik ryzyka występowania wielu chorób, w tym układu sercowo-naczyniowego, a także kostno-stawowego. Granica wieku, w którym rozpoznaje się zespół metaboliczny w ostatnich latach bardzo wyraźnie się obniżyła. Obecnie zespół ten rozpoznaje się już u dzieci 6-letnich.

Kryteria rozpoznania zespołu metabolicznego u dzieci i młodzieży

Jednym z kryteriów rozpoznania tego zespołu jest obwód talii ≥90 centyla dla wieku i płci (tab.).

Tabela. Definicja i kryteria rozpoznawania zespołu metabolicznego u dzieci według IDF
Grupa wiekowa	Obwód talii	Triacyloglicerole	HDL	Ciśnienie tętnicze	Glikemia
6-10 lat	≥90. percentyla	zespół metaboliczny nie może byc rozpoznany, ale powinny zostać przeprowadzone dalsze badania, jeśli stwierdza sie dodatni wywiad rodzinny w kierunku występowania zespołu metabolicznego, cukrzycy typu 2, dyslipidemii, chorób układu sercowo-naczyniowego, nadciśnienia tętniczego i/lub otyłości
10-16 lat zespół metaboliczny	≥90. percentyla lub wartości jak dla osób dorosłych, jeżeli są niższe od 90. percentyla	≥150 mg/dl (≥1,7 mmol/l)	<40 mg/dl (<1,03 mmol/l)	skurczowe ≥130 mm Hg i/lub rozkurczowe ≥85 mm Hg	≥100 mg/dl (≥5,6 mmol/l) lub rozpoznana cukrzyca typu 2
>16 lat zespół metaboliczny	Kryteria jak dla osób dorosłych: otyłość centralna (zdefiniowana jako obwód talii ≥94 cm dla Europejczyków i ≥80 dla Europejek) oraz 2 spośród 4 następujących czynników: zwiększone stężenie triacylogliceroli: ≥150 mg/dl (≥1,7 mmol/l) lub leczenie tego zaburzenia lipidowego zmniejszone stężenie HDL: <40 mg/dl (<1,03 mmol/l) u mężczyzn i <50 mg/dl (1,29 mmol/l) u kobiet lub leczenie tego zaburzenia lipidowego podwyższone ciśnienie tętnicze: skurczowe ≥130 mm Hg lub rozkurczowe ≥85 mm Hg lub leczenie rozpoznanego wcześniej nadciśnienia tętniczego zwiększone stężenie glukozy na czczo ≥100 mg/dl (≥5,6 mmol/l) lub wcześniej rozpoznana cukrzyca typu 2
Na podst.: Zimmet P., Alberti G., Kaufman F. i wsp.: The metabolic syndrome in children and adolescents. Lancet, 2007; 369: 2059-2061

12.10.2012

Zobacz także

Wyprzedzić cukrzycę typu 1 Obecnie cały świat skupia się na zmianie paradygmatu w podejściu do cukrzycy typu 1, która przestaje być postrzegana wyłącznie jako choroba metaboliczna wymagająca insulinoterapii – mówi prof. Artur Bossowski.
Dieta w leczeniu otyłości i towarzyszącej jej insulinooporności U chorych z nadwagą i otyłością nadmiar tkanki tłuszczowej trzewnej stanowi przyczynę rozwoju insulinooporności. Konsekwencją otyłości i insulinooporności może być rozwój zaburzeń gospodarki węglowodanowej (stan przedcukrzycowy i cukrzyca typu 2). Są one powikłaniami metabolicznymi otyłości, a ryzyko ich rozwoju zwiększa się wraz ze wzrostem wskaźnika BMI. Z kolei prawidłowo zbilansowana dieta stanowi podstawę leczenia otyłości oraz prewencji i leczenia jej powikłań metabolicznych.
Insulinooporność należy do obrazu otyłości Insulinooporność to skutek nadwagi, a nie jej przyczyna – zaznacza prof. Leszek Czupryniak, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych w Centralnym Szpitalu Klinicznym WUM.
Choroby autoimmunologiczne Choroby autoimmunologiczne to choroby, w których przebiegu dochodzi do nieprawidłowej reakcji układu odpornościowego – ataku na własne tkanki. Choroby autoimmunologiczne mogą dotyczyć całego organizmu lub określonych tkanek i narządów. Reakcja układu odpornościowego wywołuje zapalenie, uszkodzenie komórek lub czynności danego narządu i towarzyszące temu objawy.
Otyłość i zespół metaboliczny u dzieci i młodzieży Poważnym problemem zdrowotnym, zwłaszcza w ciągu ostatniego trzydziestolecia, stała się nadwaga i otyłość w wieku dziecięcym.
Inne choroby związane z zaburzeniem metabolizmu węglowodanów Coraz szerzej stosowane w diagnostyce cukrzycy badania genetyczne i immunologiczne pozwalają na bardziej precyzyjne różnicowanie typów cukrzycy.
Leczenie cukrzycy typu 1 Ostatnio w prasie codziennej pojawia się wiele doniesień sugerujących, że już w bardzo niedługim czasie można się spodziewać możliwości wyleczenia cukrzycy typu 1. Trzeba więc przy tej okazji powiedzieć, że cukrzyca typu 1 obecnie jest chorobą nieuleczalną i na zmianę tej sytuacji trzeba jeszcze poczekać.
Cukrzyca typu 1 o podłożu autoimmunologicznym Jest to postać cukrzycy najczęściej występująca u dzieci i młodzieży, chociaż może się ujawniać także później. Ta późno ujawniająca się postać określana jest mianem cukrzycy typu LADA (latent autoimmune diabetes in adults; powoli rozwijająca się autoimmunologiczna cukrzyca dorosłych).
Cukrzyca u dzieci Cukrzyca (diabetes mellitus) jest chorobą ogólnoustrojową, charakteryzującą się zaburzeniami metabolizmu węglowodanów oraz tłuszczów i białek. Cechuje ją występowanie hiperglikemii (zwiększonego stężenia glukozy we krwi), hiperlipidemii (zwiększonego stężenia różnych rodzajów tłuszczów we krwi) i hiperaminoacydemii (zwiększonego stężenia różnych aminokwasów we krwi).
Celiakia u dzieci Celiakia to choroba o podłożu immunologicznym, spowodowana glutenem, występująca u osób z predyspozycją genetyczną, charakteryzująca się obecnością zależnych od glutenu objawów klinicznych, przeciwciał swoistych dla celiakii, antygenów zgodności tkankowej HLA-DQ2 lub DQ8 oraz zanikiem kosmków błony śluzowej jelita cienkiego.