Muchomor czerwony (Amanita muscaria) jest grzybem trującym, który stosunkowo łatwo rozpoznać, ponieważ ma czerwony kapelusz z białymi plamkami. Zawiera substancje neurotoksyczne i psychoaktywne, które po spożyciu powodują objawy ze strony układu nerwowego (np. zawroty głowy, pobudzenie) i psychiczne (dezorientację, halucynacje). Zatrucie może zakończyć się zgonem, zwłaszcza u małych dzieci i osób starszych. Nie ma odtrutki na zatrucie muchomorem czerwonym.
Muchomor czerwony (Amanita muscaria) jest grzybem z rodziny muchomorowatych, klasyfikowanym jako grzyb trujący. Muchomor czerwony jest bardzo pospolity w Polsce; może rosnąć pojedynczo lub w grupach od lata do jesieni w lasach iglastych i liściastych, często pod brzozami, świerkami i sosnami.
Jak wygląda muchomor czerwony?
Muchomor czerwony ma kapelusz żywoczerwony lub pomarańczowy (albo nawet żółtawy) o średnicy 50–150 mm. Na kapeluszu widoczne są dość regularnie rozmieszczone białe, luźno przylegające łatki, które mogą być spłukiwane przez deszcze. Skórka jest błyszcząca, łatwo ją zdjąć, w czasie wilgotnej pogody może być lepka. Młode grzyby mają półkulisty kształt, a z czasem kapelusz staje się bardziej płaski.
Na spodzie kapelusza występują białe lub kremowe blaszki. Trzon jest biały lub żółtawy, a podstawa bulwiasta, na której znajduje się pochwa i wyraźny, biały lub żółtawy pierścień.
Miąższ muchomora czerwonego jest biały, pod skórką kapelusza żółty. Muchomor czerwony nie wydziela specyficznego zapachu.
Ryc. Muchomor czerwony (Amanita muscaria) Źródło: Fot. Anastasiya Pavlova/ pexels.com
Czy muchomor czerwony jest trujący?
Tak. Spożywanie muchomora czerwonego lub produktów zawierających muchomora czerwonego może prowadzić do ciężkiego zatrucia, a nawet do śmierci.
Kwas ibotenowy jest alkaloidem o działaniu toksycznym, który występuje głównie w blaszkach i miąższu muchomora czerwonego. Po spożyciu w organizmie człowieka ulega przemianie do muscymolu. Muscymol jest substancją psychoaktywną i neurotoksyną, czyli substancją toksyczną uszkadzającą układ nerwowy.
Szczególnie niebezpieczne jest spożycie dużych ilości muchomora czerwonego lub łączenie go z innymi środkami psychoaktywnymi, w tym z alkoholem.
Czy zatrucia muchomorem czerwonym są częste?
Nie, a wynika to w dużej mierze z charakterystycznego wyglądu, łatwo go więc rozpoznać i w naszej kulturze przedstawiany jest jako grzyb trujący. Zgodnie z raportami Głównego Inspektora Sanitarnego odnotowano cztery przypadki zatrucia muchomorem czerwonym w 2023 r. i trzy przypadki zatruć w 2024 r. i 2025 r.
Powtarzająca się konsumpcja muchomora czerwonego może prowadzić do uszkodzeń nerwów obwodowych (neuropatii) i uszkodzeń mózgu.
Zatrucie muchomorem czerwonym – objawy
Najczęstsze objawy po spożyciu muchomora czerwonego to:
- objawy żołądkowo-jelitowe – ból brzucha, mdłości, wymioty, biegunka
- pobudzenie psychiczne i ruchowe
- omamy wzrokowe
- zawroty głowy
- suchość skóry
- poszerzenie źrenic
- zaburzenia widzenia
- suchość w jamie ustanej
- wzmożone napięcie mięśni
- drgawki
- w ciężkich zatruciach śpiączka.
Zatrucie może skończyć się zgonem. Szczególne ryzyko występuje u małych dzieci i osób starszych.
Czy kupowanie preparatów z muchomora czerwonego jest bezpieczne?
Nie. Muchomor czerwony jest uznawany za grzyba trującego. Badania naukowe jednoznacznie wskazują, że substancje w nim zawarte wykazują niekorzystne działanie na ośrodkowy układ nerwowy.
Zatrucie muchomorem czerwonym – leczenie
Zatrucie muchomorem czerwonym powoduje głównie objawy neurologiczne i psychiczne, rzadko uszkodzenia narządowe. Leczenie polega przede wszystkim na monitorowaniu stanu pacjenta oraz leczeniu objawowym, np. podaniu płynów, leków przeciwwymiotnych. Jeśli od spożycia minęło niewiele czasu, można zastosować płukanie żołądka i podanie węgla aktywowanego.
Nie istnieje specyficzna odtrutka na zatrucie muchomorem czerwonym.
Czy można spożywać muchomora czerwonego po obróbce termicznej?
Nie. Nawet kilkakrotne gotowanie nie pozbawia muchomorów szkodliwych substancji toksycznych i halucynogennych, a muchomor pozostaje trujący.
