Grzybica układu moczowego najczęściej jest wywołana przez drożdżaki z rodzaju Candida. W wielu przypadkach grzyby Candida jedynie kolonizują drogi moczowe i nie dają objawów. O grzybicy mówimy dopiero wtedy, gdy prowadzą do stanu zapalnego. Objawy są podobne do bakteryjnego zakażenia układu moczowego.
Co to jest grzybica układu moczowego?
Grzybica układu moczowego to zakażenie dróg moczowych, najczęściej pęcherza moczowego, lub nerek, wywołane przez grzyby inwazyjne, czyli mające zdolność wywoływania zakażenia u ludzi
Jakie są przyczyny grzybicy układu moczowego?
Najczęściej grzybica układu moczowego jest spowodowana przez drożdżaki z rodzaju Candida. Należy pamiętać, że grzyby z rodzaju Candida mogą również kolonizować drogi moczowe, co oznacza, że są w nich obecne, ale nie wywołują zakażenia. W takich przypadkach stwierdza się je w moczu, ale nie ma objawów zakażenia układu moczowego i zwykle nie ma wskazań do stosowania leków przeciwgrzybiczych. Tylko w niektórych rzadkich sytuacjach, np. u osób z upośledzoną odpornością lub poddawanych zabiegom inwazyjnym w obrębie dróg moczowych lekarz może zalecić leczenie.
Grzyby mogą się także znaleźć w próbce moczu jako zanieczyszczenie z dróg rodnych.
Inne rodzaje grzybów mogące wywoływać zakażenie układu moczowego to:
- Cryptococcus
- Aspergillus
- Histoplasma7
- Blastomyces
- Coccidioides.
Te grzyby nie kolonizują dróg moczowych i ich stwierdzenie w moczu zawsze oznacza zakażenie wymagające leczenia.
Czynniki sprzyjające grzybicy dróg moczowych
Grzybica dróg moczowych występuje prawie wyłącznie wówczas, gdy stwierdza się nieprawidłowości dróg moczowych, upośledzenie odporności lub w następstwie leczenia antybiotykami.
Nieprawidłowości dróg moczowych sprzyjające grzybicy to cewniki w drogach moczowych (cewnik w pęcherzu, dren w nefrostomii, cewnik moczowodowy), przetoki dróg moczowych, kamica moczowa, choroby gruczołu krokowego.
Upośledzenie odporności może stanowić wynik chorób przewlekłych (szczególnie często zakażenia grzybicze występują u chorych na cukrzycę), chorób nowotworowych, leczenia immunosupresyjnego, niedożywienia.
Często obserwuje się zakażenia grzybicze w trakcie leczenia antybiotykami lub po jego zakończeniu.
Zakażenie układu moczowego może być jednocześnie spowodowane bakteriami i grzybami, co wykazują wyniki posiewów moczu.
Jak rozwija się grzybicze zakażenie nerek?
Grzybicze zakażenie nerek rozwija się prawie zawsze jako zakażenie drogą krwi. Ognisko zakażenia grzybiczego w innym miejscu w organizmie powoduje przenikanie grzybów do krwi, a następnie wraz z krwią przedostają się one do nerek i tam się „osiedlają”, powodując zakażenie miąższu nerek. Wynikiem takiego zakażenia mogą być liczne drobne ropnie (mikroropnie) nerek. Takie grzybicze zakażenie może wystąpić u osób z upośledzeniem odporności oraz ciężkimi chorobami. Często przyczyną może być zakażenie cewnika naczyniowego.
Grzybicze zakażenie nerek drogą krwi jest bardzo rzadkie.
Jak często występuje grzybica układu moczowego?
Zakażenie grzybicze pęcherza moczowego i układu moczowego jest znacznie rzadsze niż zakażenia bakteryjne. Grzybica układu moczowego bardzo rzadko występuje u osób bez czynników ryzyka, które wymieniono powyżej.
Szczególnie narażone na grzybicę układu moczowego są osoby po transplantacji nerki, gdyż występuje u nich kilka sprzyjających czynników, takich jak cewnik w drogach moczowych, leczenie immunosupresyjne oraz leczenie antybiotykami.
Grzybica układu moczowego - objawy
W większości przypadków, gdy badania (ogólne badanie moczu lub posiew moczu) wykazują grzyby z rodzaju Candida w moczu, nie ma objawów zakażenia układu moczowego. Oznacza to kolonizację dróg moczowych (cewki moczowej, pęcherza) przez grzyby z rodzaju Candida, które nie wywołują jednak stanu zapalnego.
O grzybicy pęcherza moczowego i dróg moczowych mówimy wówczas, gdy grzyby powodują ich stan zapalny. Objawia się ona tak jak zakażenie układu moczowego wywołane przez bakterie (zob. Zapalenie pęcherza i inne zakażenia układu moczowego - objawy, przyczyny, leki i leczenie).
Grzybicze zapalenie pęcherza przejawia się jako zaburzenia dyzuryczne, czyli częstsze oddawanie moczu, nagłe parcie na mocz, ból lub pieczenie podczas oddawania moczu, ból w dolnej części brzucha. Może wystąpić krwiomocz (czerwone zabarwienie moczu). Może dojść do zatrzymania moczu, jeżeli kolonie grzybów w pęcherzu utworzą „kule” grzybicze (zbudowane z konglomeratów grzybów), które zablokują cewkę moczową.
Grzybicze zapalenie cewki moczowej u mężczyzn i kobiet
U mężczyzny może wystąpić grzybicze zapalenie cewki moczowej, które objawia się bólem, pieczeniem lub świądem cewki. Może wystąpić nieprawidłowa wydzielina z cewki (zob. Zapalenie cewki moczowej lub pęcherza moczowego u mężczyzn).
U kobiety objawy zapalenia cewki zwykle związane są z grzybiczym zapaleniem sromu i pochwy i odpowiadającymi im objawami (upławy, świąd, pieczenie, stan zapalny).
Może Cię zainteresować:
- Swędzenie (świąd) pochwy i sromu
- Grzybica pochwy - objawy, przyczyny i skuteczne leczenie
- Bakteryjne zapalenie pochwy
Objawy grzybiczego zakażenia nerek
Zakażenie grzybicze miedniczki i kielichów nerki objawia się często gorączką, bólem w okolicy lędźwiowej (połączone z częstym oddawaniem moczu), krwiomoczem. Konglomeraty grzybów namnożonych w miedniczce nerkowej („kule” grzybicze) mogą zablokować moczowód i wywołać kolkę nerkową.
Grzybicze zakażenie nerek drogą krwi zwykle rozwija się u pacjentów w ciężkim stanie klinicznym spowodowanym innymi chorobami. Może się ono objawić gorączką (jeżeli pacjent dotychczas nie gorączkował) oraz pogorszeniem czynności nerek (zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi).
Co robić w przypadku wystąpienia objawów grzybicy układu moczowego?
Wystąpienie objawów zakażenia układu moczowego zawsze stanowi wskazanie do zgłoszenia się do lekarza POZ (wyjątkiem są kobiety z nawracającym zapaleniem pęcherza powodującym każdorazowo takie same objawy).
Jeżeli w próbce moczu stwierdzono obecność grzybów z rodzaju Candida i nie ma żadnych objawów wskazujących na zakażenie układu moczowego lub nową ostrą chorobę, to również należy się zgłosić do lekarza POZ, aby ocenił stan pacjenta i wynik badania, jednak taka konsultacja nie jest pilna.
Rozpoznanie grzybicy pęcherza moczowego i układu moczowego?
Zobacz artykuł: Diagnostyka zakażeń grzybiczych
Grzybicę dróg moczowych rozpoznaje się, gdy występują objawy zakażenia układu moczowego oraz stwierdza się grzyby w moczu (dodatni mykologiczny posiew moczu). Obecność grzybów z rodzaju Candida w moczu określa się terminem „kandyduria”. Przyjmuje się, że należy wykazać obecność grzybów z rodzaju Candida w dwóch badaniach moczu, aby rozpoznać zakażenie. Nie jest określone tzw. miano, czyli liczba kolonii Candida w jednym mililitrze moczu, która oznacza wynik dodatni. Jednak im więcej kolonii grzybów w moczu, tym bardziej prawdopodobne jest zakażenie, a nie tylko kolonizacja.
Za rozpoznaniem grzybiczego zakażenia dróg moczowych przemawia obecność okoliczności sprzyjających, jak cewnik w pęcherzu lub inny cewnik urologiczny, leczenie antybiotykami, cukrzyca lub upośledzenie odporności.
Rozpoznanie grzybicy nerek
Grzybicę nerek rozpoznaje się, gdy grzyby znajdują się we krwi (dodatni posiew krwi) oraz wystąpiły objawy uszkodzenia nerek (np. pogorszenie czynności nerek), a w tomografii komputerowej widoczne są mikroropnie nerek.
Grzybica pęcherza moczowego i układu moczowego - leczenie
Leczenie grzybicy układu moczowego polega na usunięciu czynników sprzyjających grzybicy i stosowaniu leków przeciwgrzybiczych. Jeżeli to możliwe, należy usunąć cewniki lub dreny z układu moczowego. Jeżeli nie można ich usunąć, należy je wymienić na nowe.
W wielu przypadkach łagodnego zakażenia pęcherza przez grzyby z rodzaju Candida u osoby z cewnikiem w pęcherzu wystarczające jest usunięcie cewnika.
Grzybicze zakażenie układu moczowego leczy się flukonazolem przez około 2 tygodnie, rzadko stosuje się inne leki przeciwgrzybicze.
Grzybica nerek jest tzw. grzybicą układową, czyli zagrażającym życiu zakażeniem grzybiczym i zawsze wymaga leczenia. Leki przeciwgrzybicze stosuje się dożylnie w dużych dawkach i dłużej (do kilku tygodni).
Czy możliwe jest całkowite wyleczenie grzybicy układu moczowego?
Związana z cewnikiem moczowym kolonizacja lub łagodne zakażenie grzybicze układu moczowego zwykle całkowicie ustępuje już po usunięciu cewnika.
Również w poważniejszych zakażeniach grzybiczych dróg moczowych uzyskuje się całkowite wyleczenie po stosowaniu leku przeciwgrzybiczego oraz usunięciu czynników sprzyjających, takich jak cewniki, złogi moczowe, przeszkody w odpływie moczu itp.
Grzybica nerek oznacza ciężkie zakażenie, zwykle u pacjenta z innymi poważnymi problemami chorobowymi, które może prowadzić do różnych powikłań, a nawet do śmierci.
Co trzeba robić po zakończeniu leczenia grzybicy układu moczowego?
Kontrola po grzybicy związanej z cewnikowaniem lub zabiegiem
Po wyleczeniu grzybicy układu moczowego nie ma potrzeby okresowego wykonywania kontrolnych posiewów moczu na obecność grzybów, jeżeli grzybica układu moczowego była związana z przejściowym cewnikowaniem pęcherza lub innego odcinka dróg moczowych, leczeniem antybiotykami lub zabiegiem urologicznym.
Kontrola u pacjentów z kolonizacją grzybiczą układu moczowego
U osób, u których w przeszłości stwierdzono kolonizację lub zakażenie grzybicze układu moczowego, powinno się wykonać posiew moczu przed planowanymi interwencjami urologicznymi w drogach moczowych (np. cystoskopia, resekcja gruczołu krokowego), gdyż bezobjawowa kandyduria w takich sytuacjach stanowi wskazanie do zastosowania leku przeciwgrzybiczego, aby wyeliminować kolonizację grzybiczą przed zabiegiem.
Kontrola po leczeniu grzybicy układu moczowego
Większość zakażeń grzybiczych związana jest z wprowadzaniem i utrzymywaniem cewników i drenów do układu moczowego. Unikanie niepotrzebnego cewnikowania pęcherza oraz unikanie utrzymywania cewnika moczowego dłużej niż to konieczne to najskuteczniejszy sposób zapobiegania grzybiczemu zakażeniu dróg moczowych.
