Grzyby (w tym pleśnie) w pomieszczeniach są dość powszechnym problemem. U większości osób wdychanie zarodników grzybów nie powoduje objawów. Kontakt z pleśnią może jednak powodować objawy alergiczne, wysypkę, kichanie, kaszel, podrażnienie oczu, a nawet duszności lub rzadziej, choroby, takie jak np. kropidlakowe zapalenie płuc. Pleśń z domu należy zawsze usunąć.
Pleśń – co to jest
Pleśń rodzaj grzyba, który występuje powszechnie w środowisku, zarówno na zewnątrz, jak i w pomieszczeniach. Pleśniami są potocznie nazywane grzyby strzępkowe. Pleśnie to organizmy wielokomórkowe, zbudowane ze strzępek, czyli nitkowatych i rozgałęziających się struktur, składających się na grzybnie. Jeśli w ścianie komórkowej strzępek znajduje się barwnik, to pleśń ma określony kolor. Kolory pleśni są różne, pleśń może być m.in. biała, szara, zielonkawa lub czarna.
Pleśnie rozwijają się w wilgotnych miejscach w środowisku zewnętrznym, na rozkładającej się materii organicznej, takiej jak liście, a także w pomieszczeniach, na przykład powierzchni mokrej płyty gipsowo-kartonowej.
Pleśń często pojawia się na ścianach pryszniców, parapetach i innych miejscach, w których poziom wilgoci jest duży. Istnieje wiele gatunków pleśni. W miejscach, gdzie nie ma cyrkulacji powietrza, takich jak piwnice, mogą one wytwarzać silny zapach stęchlizny.
Kontakt człowieka z pleśnią
Ludzie mają kontakt z pleśnią każdego dnia. Zarodniki pleśni i ich fragmenty mogą znajdować się w powietrzu i podczas oddychania dostawać się do układu oddechowego. Niektóre rodzaje pleśni mogą rosnąć na żywności. Przeczytaj więcej: Czy spleśniała żywność jest niebezpieczna? Spośród wielu gatunków pleśni większość nie jest szkodliwa. Niektóre pleśnie są wykorzystywane do produkcji żywności, takiej jak ser pleśniowy lub leków, jak penicylina. Niektóre pleśnie są szkodliwe, ponieważ wytwarzają toksyczne substancje zwane mykotoksynami. Dlatego też spożywanie spleśniałej żywności stanowi zagrożenie dla zdrowia.
Pleśń a grzyb – jaka jest różnica?
Pleśń to rodzaj grzybów. Pleśń to nazwa potoczna obejmująca grzyby z różnych grup systematycznych, m.in. pleśniaki, pędzlaki i kropidlaki.
Rodzaje pleśni i gdzie można je znaleźć?
Pleśnie są wszędobylskie i występują na ziemi od milionów lat. Człowiek w ciągu życia spotyka się z pleśniami wielokrotnie. Pleśń może się dostać do domu przez otwarte drzwi, okna, otwory wentylacyjne oraz systemy ogrzewania i klimatyzacji. Pleśń może zostać przyniesiona do domu na ubraniach, butach, torbach, a nawet na zwierzętach domowych.
Pleśń rozwija się tam, gdzie występuje wilgoć i zwykle umiarkowana temperatura, na przykład na nieszczelnych dachach, oknach, rurach. Pleśń rośnie na papierze, kartonie, płytach sufitowych i drewnie. Pleśń może również rosnąć w domu, na tapetach, izolacji, płytach kartonowo-gipsowych, dywanach, tkaninach i tapicerce.
Wpływ grzybów (w tym pleśni) w domu na zdrowie
Obecność grzybów w domu nie zawsze i nie u wszystkich osób powoduje objawy, ale może je wywołać. Dlatego też jeśli dojdzie do pojawienia się grzybów w domu, należy ją bezwzględnie usunąć, a następnie zlikwidować przyczynę pojawiania się pleśni (np. nieszczelność, brak odpowiedniej wentylacji).
Alergia na pleśń
Dotykanie lub wdychanie zarodników grzybów może powodować objawy alergiczne, takie jak między innymi:
- katar i przekrwienie błony śluzowej nosa
- podrażnienie oczu – zaczerwienienie, łzawienie
- kichanie
- kaszel
- ból gardła
- wysypkę
- ból głowy
- świszczący oddech
- duszność.
Objawy alergiczne po kontakcie z grzybami są najczęstszymi reakcjami. Mogą one obejmować przejściowe objawy uczulenia, ale także choroby, takie jak np. alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna, która jest zespołem nadwrażliwości spowodowanym ekspozycją na alergeny grzyba Aspergillus fumigatus (rzadziej innych gatunków), który kolonizuje drogi oddechowe. Choroba ta występuje najczęściej u chorych na astmę lub mukowiscydozę, niekiedy u chorych na POChP skojarzoną z rozstrzeniami oskrzeli.
Czytaj również:
Grzyby w domu a astma
U osób z astmą reakcja alergiczna na pleśń może wywołać napad astmatyczny wymagający natychmiastowego leczenia. Istnieją badania wskazujące, że duże stężenie zarodników pleśni w powietrzu w miejscu zamieszkania może być czynnikiem ryzyka rozwoju astmy u dzieci.
Narażenie na wdychanie zarodników grzybów a choroby
U części osób narażenie na wdychanie zarodników grzybów może spowodować różne choroby, takie jak np. choroby układu oddechowego. Jednak u większości ludzi, nawet tych, którzy regularnie wdychają zarodniki, nie dojdzie do rozwoju chorób.
Osoby chore na choroby przewlekłe, takie jak astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), sarkoidoza, mukowiscydoza, gruźlica, a także u których układ odpornościowy nie funkcjonuje prawidłowo, np. w wyniku zakażenia HIV lub przyjmujących przewlekle glikokortykosteroidy są bardziej narażone na wystąpienie chorób związanych z narażeniem na wdychanie zarodników pleśni.
Do chorób układu oddechowego wywołanych przez grzyby należą:
- aspergiloza, czyli zapalenie płuc wywołane przez kropidlaka Aspergillus
- histoplazmoza, czyli grzybica wywoływana przez należący do drożdżaków grzyb Histoplasma capsulatum
- sporotrychoza, rzadka w Polsce choroba wywołana przez grzyb Sporothrix schenckii.
Istnieją także hipotezy, że u niektórych osób narażenie na wdychanie zarodników grzybów może powodować objawy neurologiczne, np. zaburzenia koncentracji i pamięci, bóle głowy.
Jak zapobiec rozwojowi grzybów w domu?
Aby zapobiec rozwojowi pleśni w domu, należy:
- Utrzymywać poziom wilgotności w domu na jak najniższym poziomie (najlepiej poniżej 50%). Pomocne może być częste wietrzenie pomieszczeń lub używanie osuszacza powietrza, a także unikanie suszenia prania w pomieszczeniach.
- Dbać o odpowiednią wentylację pomieszczeń.
- Naprawić wszelkie przecieki w dachu, ścianach lub instalacjach wodno-kanalizacyjnych, aby usunąć wilgoć.
- Po zalaniu posprzątać i osuszyć dom jak najszybciej.
- Używać odpowiednich farb do malowania pomieszczeń, w których jest wilgoć.
- Nie używać dywanów w miejscach, takich jak łazienki lub piwnice, w których może być dużo wilgoci.
- Wyrzucać rzeczy, które są spleśniałe, a nie da się ich wyczyścić lub wyprać (np. tapicerki).
