Pytanie nadesłane do redakcji
Czy zmiany włókniste w szczycie płuca prawego oraz pogrubienie zarysu opłucnej nad tym szczytem świadczą o gruźlicy?
Odpowiedziała
lek. med. Iwona Witkiewicz
specjalista chorób płuc
Ordynator Oddziału Chorób Płuc i Gruźlicy Specjalistycznego Szpitala im. Prof. A. Sokołowskiego w Szczecinie
Konsultant wojewódzki w dziedzinie chorób płuc i gruźlicy województwa zachodniopomorskiego
Zmiany, określane jako „włókniste” w obrazie radiologicznym klatki piersiowej są zmianami bliznowatymi. Lokalizacja takich zmian w szczycie płuca rzeczywiście sugeruje w pierwszej kolejności zmiany bliznowate w przebiegu gruźlicy płuc, gruźlica bowiem ma szczególną predylekcję do usadawiania się w szczytowych partiach płuc ze względu na warunki tam panujące, a mianowicie dobre upowietrznienie przy stosunkowo małym przepływie krwi, a więc w konsekwencji małym napływie komórkowych elementów obronnych. Podobnie pogrubiała opłucna szczytowa jako proces bliznowaty sugeruje przebyte zakażenie gruźlicze. Tak więc rzeczywiście, przy takim obrazie w pierwszej kolejności należy rozważyć przebyte zakażenie gruźlicze (często bezobjawowe) zabliźnione przez proces samogojenia.
Warto jednak uwzględnić dane kliniczne płynące zarówno z wywiadu, jak i badania chorego i różnicować owe zmiany z innymi, jak na przykład jałowe włóknienie szczytów w przebiegu zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa (ZZSK), gdzie usztywnienie klatki piersiowej prowadzi do postępującego włóknienia źle wentylowanych szczytów; czy pogrubienia opłucnej w przebiegu azbestozy, a nawet międzybłoniaka opłucnej, choć wówczas zmiany nie ograniczają się jedynie do szczytów.
W przypadku stwierdzenia zmian w szczytach płuc należy przeanalizować poprzednie radiogramy chorego i w przypadku stwierdzenią, że zmiany są ewidentnie świeże, nieobserwowane uprzednio, wdrożyć pełną diagnostykę gruźlicy, tzn. wykonać badania bakteriologiczne plwociny w kierunku prątków gruźlicy.
W przypadku zmian utrzymujących się od dłuższego czasu czy dobrze uwapnionych wskazane jest wykonanie radiogramów klatki piersiowej jeden raz w roku i wnikliwe ich porównywanie. W przypadku dynamiki zmian, a zwłaszcza w przypadku pojawiania się nawet dyskretnych, ale „nowych” cieni wskazana jest nie tylko pełna diagnostyka bakteriologiczna w kierunku gruźlicy, ale również badania endoskopowe oskrzeli i pełna diagnostyka pulmonologiczna, a w przypadku progresji zmian, po wykluczeniu innych przyczyn nawet wdrożenie leczenia przeciwgruźliczego.
Piśmiennictwo:
Antczak A. (red.): Pulmonologia Medical Tribune POLSKA.Chazan R.: Pneumonologia praktyczna –α-medica Press 2005.
Rowińska-Zakrzewska E., Kuś J.: Choroby Układu Oddechowego PZWL 1997.
