Pytanie nadesłane do redakcji:
Jaka jest maksymalna jednorazowa i dobowa dawka paracetamolu u pacjenta z astmą aspirynową?
Odpowiedziała:
dr n. med. Grażyna Durska
Zakład Medycyny Rodzinnej
Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
Poradnia alergologiczna "Podgórna" w Szczecinie
"Astma aspirynowa" związana jest z nadwrażliwością na tzw. niesteroidowe leki przeciwzapalne. Choroba rozpoczyna się najczęściej w 3. lub 4. dekadzie życia. Częściej dotyczy kobiet. W Polsce występuje u około 0,6% populacji ogólnej i u około 4,3% chorych na astmę.
Objawy astmy poprzedzone są przewlekłym eozynofilowym nieżytem nosa, przewlekłym zapaleniem zatok, wystąpieniem polipów nosa. Nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy (aspirynę) rozpoznaje się na podstawie dodatniego wyniku testu prowokacji z kwasem acetylosalicylowym.
U osób z nadwrażliwością na kwas acetylosalicylowy (aspiryna) i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne bezwzględnie przeciwwskazane są leki blokujące enzym COX-1. Do grupy tej należą:
- kwas acetylosalicylowy i jego pochodne
- pochodne kwasu propionowego (ibuprofen, naproksen, ketoprofen, deksketoprofen, kwas triaprofenowy)
- pochodne kwasu octowego (indometacyna, diklofenak)
- oksykamy (piroksykam)
- kwas mefenamowy
- pochodne pirazolonu (metamizol, aminofenazon, fenylobutazon, propyfenazon)
- pochodne alkanonów (nabumeton).
Do leków względnie bezpiecznych należy paracetamol.
Ryzyko wystąpienia duszności po przyjęciu preparatu paracetamolu przez pacjenta z nadwrażliwością na aspirynę szacuje się na około 5%. W celu zwiększenia bezpieczeństwa pierwszą dawkę leku chory powinien przyjąć w placówce służby zdrowia; nie może być większa niż 125 mg leku.
Pacjenta należy obserwować przez 2 godziny. Dopiero po upływie tego czasu i braku działań niepożądanych można podać kolejną dawkę leku - 250 mg. Po tej dawce również wskazana jest 2-godzinna obserwacja. Nie należy przekraczać dawki dobowej 1000 mg! Do leków dobrze tolerowanych należą także leki z grupy opioidów, np. tramadol. W wybranych sytuacjach klinicznych można wytworzyć u chorego tolerancję na małe dawki aspiryny.
Piśmiennictwo:
1. Bochenek G., Niżankowska-Mogilnicka E.: Astma z nadwrażliwością na aspirynę i astma wysiłkowa. [W:] Fal A.M. (red.): Alergia, choroby alergiczne, astma. Medycyna Praktyczna 2010: 411-416.2. Krasnowska M.: Astma aspirynowa. [W:] J. Małolepszy (red.): Choroby alergiczne i astma. Volumed 1996: 233-243.
3. Rudzki E.: Alergia na leki. Czelej 2002: 304-309.
