Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Lipidy i lipoproteiny

prof. dr hab. med. Wojciech Wojakowski, lek. med. Eugeniusz Hrycek
Klinika Kardiologii III Katedry Kardiologii, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach
Lipidy i lipoproteiny
Fot. iStock.com

Lipidami nazywamy związki chemiczne, stanowiące naturalny składnik organizmu, trudno rozpuszczalne w wodzie i łatwo rozpuszczalne w rozpuszczalnikach organicznych. Do lipidów należą m.in. triglicerydy, fosfolipidy oraz sterole.

Triglicerydy są estrami glicerolu i długołańcuchowych kwasów tłuszczowych. Organizm wykorzystuje je głównie do wytwarzania energii. Kwasy tłuszczowe wchodzą w skład błon komórkowych, a także służą do wytwarzania substancji uczestniczących między innymi w regulacji czynności płytek krwi, naczyń, przewodu pokarmowego oraz nerek.

Sterole to związki naturalne, z których powstaje wiele substancji biologicznie czynnych, np. hormony nadnerczy, hormony płciowe, kwasy żółciowe, witaminy z grupy D. Jednym ze steroli jest cholesterol, substancja lipidowa, występująca w całym organizmie, m.in. jako składnik błon komórkowych.

Zaledwie 1/3 cholesterolu znajdującego się w naszym organizmie pochodzi ze spożywanych pokarmów (głównie z produktów mięsnych, żółtka jaja kurzego). Reszta cholesterolu trafia do naszego przewodu pokarmowego razem z żółcią wydzielaną przez wątrobę (zob. Wątroba – budowa i funkcje).

Należy pamiętać, że cholesterol jest związkiem niezbędnym do życia, a jego zawartość w komórkach jest ściśle regulowana. Nadmierne stężenie cholesterolu powoduje wzrost ryzyka wystąpienia chorób układu krążenia. Sprzyja bowiem rozwojowi blaszek miażdżycowych (zob. Jak powstaje blaszka miażdżycowa?), które ograniczają przepływ krwi w naczyniach, a w konsekwencji prowadzą do rozwoju choroby wieńcowej.

Stężenia cholesterolu, do osiągnięcia których dąży się u danego pacjenta zależą od jego oszacowanego ryzyka chorób układu krążenia. Szerzej problem ten omówiony został w rozdziale poświęconym hipercholesterolemii.

Cholesterol, jako związek trudno rozpuszczalny w wodzie, nie znajduje się we krwi w postaci wolnej, ale jako składnik lipoprotein. Lipoproteiny są to związki kompleksowe białka i lipidów. Lipoproteiny krwi można rozdzielić metodą ultrawirowania na kilka rodzajów (frakcji):

  1. chylomikrony
  2. lipoproteiny o bardzo małej gęstości (VLDL)
  3. lipoproteiny o małej gęstości (LDL)
  4. lipoproteiny o dużej gęstości (HDL).

Głównymi nośnikami cholesterolu w układzie krążenia są lipoproteiny LDL i HDL. Cholesterol zawarty w LDL potocznie określa się jako „zły” cholesterol, a zawarty w HDL jako „dobry” cholesterol.

W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że LDL dostarczają cholesterol do poszczególnych komórek, a HDL oczyszczają tkanki z nadmiaru tej substancji i transportują ją do wątroby.

Oznaczenie stężenia cholesterolu całkowitego (TC) pozwala na uzyskanie sumarycznego stężenia cholesterolu zawartego we frakcjach LDL, HDL oraz VLDL.

Tabela. Frakcje lipoprotein

Frakcja lipoprotein Funkcja
VLDL Lipoproteiny o bardzo małej gęstości
Dokomórkowy transport kwasów tłuszczowych w okresie międzyposiłkowym
IDL Lipoproteiny o pośredniej gęstości
Chylomikrony Dokomórkowy transport kwasów tłuszczowych w okresie poposiłkowym
LDL Lipoproteiny o małej gęstości Dokomórkowy transport cholesterolu
HDL Lipoproteiny o dużej gęstości Transport zwrotny cholesterolu do wątroby
01.08.2013

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?