Leczenie zakażenia (eradykacja) Helicobacter pylori

Helicobacter pylori (H. pylori) to bakteria odpowiedzialna za niektóre choroby górnego odcinka przewodu pokarmowego, takie jak choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, zapalenie błony śluzowej żołądka i nowotwór z grupy chłoniaków. Co więcej, bakteria ta uznawana jest za jeden z czynników decydujących o rozwoju raka żołądka.

Część wymienionych chorób jest dość rzadka (np. chłoniak żołądka), inne (jak choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy) występują częściej, a na dodatek mogą być źródłem groźnych dla życia powikłań, takich jak krwawienie czy przedziurawienie przewodu pokarmowego. Najczęstszą chorobą związaną z zakażeniem Helicobacter pylori jest jednak dyspepsja, odczuwana jako ból lub dyskomfort w górnej części brzucha, często połączony z uczuciem pełności i szybkim nasycaniem się w trakcie jedzenia.

Wymienione choroby stanowią wskazania do leczenia przeciwbakteryjnego skierowanego przeciwko Helicobacter pylori, zwanego eradykacją. Polega ono na stosowaniu tzw. schematu leczenia przeciwbakteryjnego, czyli ma przyjmowaniu kilku leków przez określony czas. Wszystkie schematy obejmują stosowanie leku hamującego wydzielanie kwasu solnego w żołądku (stosuje się leki z grupy inhibitorów pompy protonowej, inaczej IPP).

W Polsce zalecanym schematem leczenia pierwszego wyboru jest tzw. terapia poczwórna z bizmutem, która polega na 14-dniowym przyjmowaniu IPP, cytrynianu bizmutu oraz dwóch antybiotyków – standardowo metronidazolu i tetracykliny. W tym schemacie można stosować również amoksycylinę.

Alternatywą może być tzw. terapia poczwórna bez bizmutu, czyli równoczesne podanie czterech leków: IPP < amoksycyliny i klarytromycyny oraz metronidazolu lub tynidazolu. Leczenie trwa 14 dni.

Można także zastosować tzw. klasyczną terapię potrójną, która polega na stosowaniu trzech leków: IPP i dwóch spośród trzech antybiotyków – amoksycyliny, klarytromycyny, metronidazolu. Czas leczenia wynosi 14 dni.

W razie nieskuteczności pierwszego leczenia, stosuje się leczenie drugiego wyboru, które jest uzależnione od rodzaju podawanych leków podczas pierwszego leczenia.

Po dwóch nieskutecznych kuracjach należy ocenić wrażliwość bakterii na antybiotyki i stosować je zgodnie z wynikiem oznaczenia wrażliwości; można zastosować terapię poczwórną z bizmutem, jeśli nie była wcześniej stosowana. Sprawdzanie, czy w następstwie leczenia doszło do eradykacji Helicobacter pylori, nie jest u większości chorych konieczne – wystarcza informacja, że nastąpiła poprawa. Wyjątek od tej zasady stanowią chorzy z krwawieniem wrzodowym, u których ocena skuteczności leczenia jest konieczna. Najlepszym sposobem sprawdzenia obecności Helicobacter pylori po leczeniu są testy nieinwazyjne, takie jak test oddechowy i test na obecność antygenów bakterii w stolcu. Testy z krwi nie nadają się do oceny skuteczności leczenia.

W ciągu roku po eradykacji ponowne zakażenie H. pylori występuje u około 1% wyleczonych osób.

Czy zakażenie Helicobacter pylori stanowi wskazanie do leczenia przeciwbakteryjnego?

Fot. Helicobacter pylori

Leczenie eradykacyjne jest zalecane w każdym przypadku stwierdzenia zakażenia Helicobacter pylori.

Kiedy należy sprawdzić skuteczność leczenia eradykacyjnego?

W większości przypadków nie jest to konieczne. Jeśli już dochodzi do sprawdzenia (np. po krwawieniu wrzodowym), należy to uczynić po miesiącu od zakończenia leczenia eradykacyjnego.

Czy probiotyki mają znaczenie w leczeniu zakażenia Helicobacter pylori?

Same probiotyki nie zwalczą bakterii, ale dodane do antybiotyków mogą zwiększyć skuteczność leczenia.

Jak dochodzi do zakażenia Helicobacter pylori?

Bakterie przenoszą się od człowieka do człowieka. Do większości zakażeń dochodzi w dzieciństwie. Dzieci zakażają się od rodziców i między sobą. W Polsce zakażonych jest około 80% dorosłych i 30% dzieci.