Pytanie nadesłane do redakcji
Czy wskazane jest zaszczepienie się na grypę sezonową przed planowaną ciążą? Ile czasu przed planowaną ciążą należy wykonać takie szczepienie? Czy w ciąży można się szczepić na grypę?
Odpowiedź
Zaszczepienie się przeciwko grypie sezonowej przed planowaną ciążą jest bardzo wskazane.
Kobiety w ciąży oraz w połogu znajdują się w grupie ryzyka ciężkiego przebiegu grypy i powikłań związanych z grypą (np. zapalenie płuc). W przypadku ciąży, ryzyko powikłań zwiększa się z każdym trymestrem. Pacjentki te są też wielokrotnie częściej w porównaniu z populacją ogólną hospitalizowane z powodu infekcji grypopodobnych. Ponadto gorączka występująca w przebiegu infekcji może wpływać niekorzystnie na płód, szczególnie w pierwszym trymestrze. Szczepienie kobiet w ciąży zmniejsza także ryzyko zachorowania na grypę ich nowo narodzonych dzieci w pierwszym półroczu życia, co jest szczególnie korzystnym efektem, gdyż dziecka w tym wieku nie można jeszcze zaszczepić przeciwko grypie.
Czytaj na temat szczepienia dzieci przeciwko grypie: Szczepienie przeciwko grypie u dzieci
Wiele grup ekspertów i towarzystw naukowych od lat zaleca szczepienie przeciwko grypie wszystkim kobietom, które są lub zamierzają być w ciąży w okresie sezonu zachorowań na grypę (a więc w Polsce w okresie jesienno-zimowym). Można tu wymienić rekomendacje Amerykańskiego Komitetu Doradczego ds. Szczepień (Advisory Committee on Immunization Practices – ACIP) z 2024 roku oraz wspólne rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, Polskiego Towarzystwa Wakcynologii i Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej z 2023 r. [dostępne są w formacie PDF - pobierz]. Szczepienie przeciwko grypie nie wpływa na gospodarkę hormonalną ani na płodność. Nie ma żadnych ograniczeń co do odstępu pomiędzy szczepieniem a ciążą. Przeciwko grypie można się także zaszczepić w dowolnym momencie ciąży (tak więc nawet, jeśli kobieta się zaszczepi, nie wiedząc, że jest w ciąży, nie jest to powód do niepokoju, bo szczepionki są bezpieczne dla nienarodzonego dziecka), a także w okresie połogu i karmienia piersią.
Jedyne ograniczenia dotyczą rodzaju szczepionki – ciężarnym nie wolno podawać szczepionek „żywych” (donosowa szczepionka przeciwko grypie zawierająca „żywe” atenuowane wirusy grypy aktualnie nie jest dostępna w Polsce) oraz preparatu zawierającego zwiększoną ilość antygenu (preparat ten zarejestrowany jest do stosowania wyłącznie u osób dorosłych w wieku 60 lat i starszych). Pozostałe dostępne w Polsce szczepionki przeciwko grypie sezonowej (w postaci zastrzyku, zawierają zabite wirusy lub ich fragmenty) można stosować u kobiet planujących zajść w ciążę, kobiet ciężarnych, w połogu i karmiących piersią.
Aktualnie szczepionki przeciwko grypie dla kobiet w ciąży oraz połogu dostępne są bezpłatnie, na podstawie recepty z kodem „C”. Przed szczepieniem przeciwko grypie obowiązuje kwalifikacja, którą przeprowadza lekarz, a od niedawna w przypadku osób dorosłych także pielęgniarka, położna, ratownik medyczny, fizjoterapeuta, farmaceuta lub diagnosta laboratoryjny. Szczepionkę można przyjąć w placówkach medycznych.
Szczepienia przeciwko grypie nie powinno się wykonywać u osób, które w przeszłości doświadczyły ciężkiej reakcji alergicznej (anafilaksji) po poprzednim szczepieniu przeciwko grypie lub po kontakcie z którymkolwiek składnikiem szczepionki – z wyjątkiem białka jaja kurzego – niezależnie od tego, który konkretny składnik był przyczyną reakcji. W przypadku ostrej choroby przebiegającej z umiarkowanymi lub ciężkimi objawami, (niezależnie od obecności gorączki), zaleca się odłożenie szczepienia do czasu ustąpienia dolegliwości.
- Kobiety w ciąży i połogu należą do grupy ryzyka ciężkiego przebiegu grypy i jej powikłań.
- Szczepienie chroni mamę (mniejsze ryzyko hospitalizacji) oraz dziecko w pierwszych 6 miesiącach życia, kiedy nie można go jeszcze zaszczepić.
- Szczepienia są rekomendowane przez ekspertów i towarzystwa naukowe; są bezpieczne w każdym trymestrze, w połogu i w czasie karmienia piersią.
- Szczepienie przeciw grypie w czasie ciąży jest bezpieczne także dla nienarodzonego dziecka.
- Szczepienie nie wpływa na płodność ani gospodarkę hormonalną; można je bez obaw wykonać również przed planowaną ciążą.
- Kobiety w ciąży i połogu mogą otrzymać szczepionkę bezpłatnie (na podstawie recepty z kodem „C”).
- Szczepienia nie wykonuje się po ciężkiej reakcji alergicznej na wcześniejsze szczepienie lub składnik preparatu (z wyjątkiem białka jaja kurzego) ani w czasie ostrej choroby – wówczas należy je odłożyć.
