×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

28 maja – Światowy Dzień Walki z Nowotworami Krwi

mat. pras.

Jest ich ponad 130 i stanowią poważny problem zdrowotny zarówno w Polsce, jak i na całym świecie. Liczby mówią same za siebie – nowotwory krwi doprowadziły do śmierci aż 165 000 Europejczyków, te złośliwe były odpowiedzialne za 8% wszystkich zgonów z powodu nowotworów w Europie w 2017 roku. Co 30 sekund ktoś na świecie dowiaduje się, że ma nowotwór krwi. Choroby te mogą być skutecznie leczone, kluczem jest jednak wczesne ich wykrycie. Dlatego eksperci kampanii Odpowiedź masz we krwi niezmiennie podkreślają – morfologia to ważne badanie, które może uratować życie. Dziś Światowy Dzień Walki z Nowotworami Krwi. Poznajcie ciekawe liczby i fakty dotyczące tych chorób!


Fot. pixabay.com

30 sekund

Co 30 sekund jedna osoba na świecie dowiaduje się, że ma nowotwór krwi. Szacuje się, że w Polsce na nowotwory hematologiczne rocznie zapada około 10 000 osób. Większość nowotworów krwi rozwija się w szpiku kostnym, w którym wytwarzana jest krew. Komórki macierzyste w szpiku kostnym dojrzewają i przekształcają się w trzy rodzaje komórek krwi: czerwone krwinki, białe krwinki lub płytki krwi. Jak to możliwe, że krew, która ma za zadanie zwalczać zakażenia i zapobiegać krwawieniom przestaje pełnić swoją rolę? Nowotwór krwi powoduje, że właściwy proces rozwoju składników morfotycznych jest zakłócany przez niekontrolowany wzrost nieprawidłowego rodzaju komórek krwi. Komórki zmienione nowotworowo wypierają normalne komórki, blokują ich rozwój i uniemożliwiają krwi pełnienie wielu jej funkcji, takich jak zwalczanie infekcji, przenoszenie tlenu lub zapobieganie krwawieniom.

Jak rozpoznać, że w naszym organizmie dzieje się coś złego, skoro krew nie boli tak jak np. serce, oczy czy ręka?

– Diagnostyka chorób krwi i szpiku – ze względu właśnie na objawy, które są niespecyficzne – jest trudna. Wciąż spotykamy pacjentów hematologicznych, którzy nie zwrócili uwagi na nocne poty, gorączkę, chroniczne zmęczenie, czy nawracające infekcje. Powiązali je ze zmęczeniem, przepracowaniem czy podeszłym wiekiem. Tymczasem okazało się, że były to sygnały wysyłane przez nasz organizm, alarmujące o tym, że dzieje się z nim coś nie tak. Dlatego ważne, aby edukować pacjentów, że jeśli obserwują u siebie niepokojące objawy powinni zgłosić się do lekarza. Lekarz prawdopodobnie zleci morfologię krwi obwodowej, która dostarczy wielu informacji o stanie zdrowia. Na jej podstawie można rozpoznać wiele nienowotworowych chorób krwi i szpiku, jak niedokrwistość, małopłytkowość czy zaburzenia krzepnięcia, oraz nowotworów hematologicznych – mówi prof. dr hab. n. med. Agnieszka Wierzbowska, kierownik Katedry i Kliniki Hematologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

130 różnych typów nowotworów hematologicznych

Czy wiedziałeś, że białaczka nie jest jedną chorobą? To szeroki termin określający nowotwór komórek krwi. Rodzaj białaczki zależy od rodzaju komórek krwi, w których rozwija się nowotwór oraz od tempa ich wzrostu. Białaczki dzieli się ogólnie na ostre i przewlekłe, w ramach których wyróżnia się 4 główne typy: ostrą białaczkę szpikową (AML) przewleką białaczkę szpikową (CML) ostrą białaczkę limfoblastyczną (ALL) oraz przewlekłą białaczkę limfocytową (CLL). Dzięki postępowi technologii tzw. sekwencjonowania naukowcy są w stanie dowiedzieć się więcej na temat genetycznych podstaw choroby. Do tej pory wyróżniono ponad 130 typów i podtypów nowotworów hematologicznych. Ich znajomość jest bardzo ważna, ponieważ determinuje decyzje terapeutyczne – właściwy sposób i przebieg leczenia. Najczęściej diagnozowanymi nowotworami krwi są chłoniaki nieziarnicze, przewlekła białaczka limfocytowa, ostra białaczka szpikowa, ostra białaczka limfoblastyczna i szpiczak mnogi.

18 podstawowych parametrów morfologii krwi

Morfologia krwi obwodowej to badanie, które umożliwia oznaczenie poziomu poszczególnych składników krwi. Pokazuje jaka jest liczba poszczególnych rodzajów komórek krwi, jakie są ich wzajemne stosunki ilościowe, a także pozwala określić kształt, wielkość oraz zawartość konkretnej substancji we krwi. Morfologia dostarcza szczegółowych informacji nie tylko o kondycji układu krwionośnego, ale niemal o wszystkich narządach naszego organizmu.

– Średnia liczba krwinek białych u diagnozowanego polskiego pacjenta wynosi powyżej 100 tys., podczas gdy u pacjenta w krajach Europy Zachodniej – 20-30 tys. – mówi prof. UJ dr hab. n. med. Tomasz Sacha z  Katedry i Kliniki Hematologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie. Tym samym zdradza kolejną ciekawą liczbę związaną z nowotworami krwi.
– Ta liczba jest niepokojąca, gdyż nieprawidłowości związane z chorobą hematologiczną mogą być odczytywane z morfologii krwi obwodowej często we wstępnej fazie choroby. Co to oznacza w praktyce? To, że polscy pacjenci do lekarza trafiają bardzo późno. Bywa, że dopiero gdy choroba przybierze postać zaawansowaną, a leczenie jest wówczas dużo trudniejsze – dodaje.

W morfologii krwi ocenie podlegają 3 główne układy komórkowe: układ czerwonokrwinkowy, układ białokrwinkowy i płytki krwi. Do parametrów układu czerwonokrwinkowego zaliczamy: liczbę czerwonych krwinek (RBC), stężenie hemoglobiny (HGB), hematokryt, czyli stosunek objętości krwinek do osocza (HCT), średnią objętość krwinki czerwonej (MCV), średnią wagę hemoglobiny w krwince (MCH), średnie stężenie hemoglobiny w krwince (MCHC), miarę zróżnicowania wielkości erytrocytów (RDW) oraz liczbę retykulocytów (RET).

Głównym parametrem układu białokrwinkowego są: ocena całkowitej liczby krwinek białych (WBC), oznaczenie liczby każdego rodzaju krwinek białych w jednostce objętości (rozmaz krwi), granulocyty kwasochłonne (eozynofile), granulocyty zasadochłonne (bazofile), limfocyty i monocyty.

Do parametrów opisujących płytki krwi należą: liczba płytek krwi (PLT), średnia objętość krwinek płytkowych (MPV), tzw. odsetek dużych płytek (P-LCR) i wskaźnik anizocytozy płytek krwi (PDV).

3 standardowe metody leczenia i coraz więcej metod innowacyjnych

Leczenie nowotworu krwi jest uzależnione od jego rodzaju, szybkości rozwoju, wieku pacjenta i wielu innych czynników. Do standardowych metod leczenia należą: przeszczep komórek macierzystych, radioterapia i chemioterapia. Przeszczep komórek macierzystych wprowadza do organizmu zdrowe krwiotwórcze komórki macierzyste dawcy. Można je pobrać ze szpiku kostnego, krwi krążącej lub krwi pępowinowej. Radioterapia może być stosowana do niszczenia komórek nowotworowych lub do łagodzenia bólu. Chemioterapia wykorzystuje leki przeciwnowotworowe w celu zakłócania i zatrzymywania wzrostu komórek rakowych w ciele. Czasem chemioterapia obejmuje jednoczesne podawanie kilku leków w ustalonym schemacie.

W ostatnich latach dokonał się ogromny postęp w leczeniu pacjentów onkologicznych. Do standardowego katalogu metod leczenia dołączają terapie celowane molekularnie (personalizowane), terapie genowe i komórkowe. Terapia celowana umożliwia stosowanie leku skierowanego bezpośrednio przeciw komórce nowotworowej, terapia genowa – odpowiednią modyfikację materiału genetycznego pacjenta w celach terapeutycznych, z kolei komórkowa opiera się na wykorzystaniu ludzkich komórek do regeneracji uszkodzonych tkanek lub narządów pacjenta.

6 lat Światowego Dnia Walki z Nowotworami Krwi

Światowy Dzień Walki z Nowotworami Krwi (World Blood Cancer Day – WBCD) to międzynarodowe święto zainicjowane przez DKMS w 2014 roku, podczas którego ludzie z całego świata wyrażają swoją solidarność z osobami chorymi na nowotwory krwi. Edukacja społeczeństwa nt. objawów chorób krwi i szpiku oraz roli morfologii krwi obwodowej we wczesnej diagnostyce chorób krwi i szpiku to główny cel realizowanej w Polsce kampanii edukacyjnej Odpowiedź masz we krwi. Cel, wokół którego zgromadziło się 15 Partnerów Regionalnych – miast partnerskich, które wśród swoich mieszkańców dystrybuują materiały edukacyjne kampanii. Działania edukacyjne prowadzone są za pomocą plakatów oraz ulotek informacyjnych, a także strony internetowej hematoonkologia.pl/odpowiedzmaszwekrwi/

 

„Odpowiedź masz we krwi” to kampania edukacyjna poświęcona chorobom krwi i szpiku, w tym nowotworom hematologicznym. Celem inicjatywy jest upowszechnienie wiedzy nt. chorób krwi i szpiku kostnego, ich niespecyficznych objawów, przebiegu i metod leczenia. Intencją Partnerów kampanii jest poprawa wykrywalności chorób hematologicznych poprzez edukację nt. objawów i istoty wczesnej diagnostyki w powodzeniu terapii oraz upowszechnienie morfologii, jako jednego z podstawowych narzędzi diagnostycznych. U podstaw kampanii leży przekonanie, że choć choroby krwi i szpiku kostnego mają różne przyczyny i objawy, łączy je jeden wspólny mianownik – nieprawidłowości, wykrywane w morfologii krwi obwodowej.

Piśmiennictwo:

  1. B. Budziszewska, Nowotwory hematologiczne, [w:] „Via Medica Journals”, slajd 4. Dostępny w Internecie: https://www.infozdrowie.org/download/101/24874/5budziszewska.pdf [Dostęp: 11.05.2020].
  2. Institute for Health Metrics Evaluation GBD results 2017 [Dostęp: 10.05.2020].
  3. Institute for Health Metrics Evaluation GBD results 2017 [Dostęp: 10.05.2020].
  4. Miesiąc świadomości nowotworów krwi | wypowiedzi ekspertów | historie pacjentów, „Hematoonkologia.pl”. Dostępny w Internecie: https://hematoonkologia.pl/aktualnosci/news/id/3506-miesiac-swiadomosci-nowotworow-krwi-wypowiedzi-ekspertow-historie-pacjentow [Dostęp: 11.05.2020].
  5. Białaczka objawy raka krwi, „Zwrotnikraka.pl”. Dostępny w Internecie: https://www.zwrotnikraka.pl/bialaczka-objawy-raka-krwi/) [Dostęp: 11.05.2020].
  6. Hematology.org, Blood cancers. Dostępny w Internecie: https://www.hematology.org/education/patients/blood-cancers/ [Dostęp: 11.05.2020].
  7. Białaczka objawy raka krwi, „Zwrotnikraka.pl”. Dostępny w Internecie: https://www.zwrotnikraka.pl/bialaczka-objawy-raka-krwi/
  8. B. Budziszewska, Nowotwory hematologiczne, [w:] „Via Medica Journals”, slajd 4. Dostępny w Internecie: https://www.infozdrowie.org/download/101/24874/5budziszewska.pdf [Dostęp: 11.05.2020].
  9. Dana Farber cancer Institute, What Are the Most Common Blood Cancers in Adults?, Dostępny w Internecie: https://blog.dana-farber.org/insight/2019/11/what-are-the-most-common-blood-cancers-in-adults/ [Dostęp: 11.05.2020].
  10. Morfologia krwi obwodowej - interpretacja wyniku, „Hematoonkologia.pl”. Dostępny w Internecie: https://hematoonkologia.pl/informacje-dla-chorych/materialy-ogolne/id/3692-morfologia-krwi-obwodowej-interpretacja-wyniku [Dostęp: 11.05.2020].
  11. Cancer center, Blood cancers. Dostępny w Internecie: https://www.cancercenter.com/blood-cancers [Dostęp: 11.05.2020].
  12. Cancer.gov, Targeted Cancer Therapies. Dostępny w Internecie: https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/types/targeted-therapies/targeted-therapies-fact-sheet [Dostęp: 11.05.2020].
  13. G. Gonçalves, R. Paiva, Gene therapy: advances, challenges and perspectives, Einstein (Sao Paulo) 2017, s. 369–375. Dostępny w Internecie: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5823056/ [Dostęp: 11.05.2020].
  14. Advancing Transfusion and Cellular Therapies Worldwide, Facts About Cellular Therapies. Dostępny w Internecie: http://www.aabb.org/aabbcct/therapyfacts/Pages/default.aspx

27.05.2020
Zobacz także

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.