Pęcherz neurogenny to określenie nieprawidłowego funkcjonowania pęcherza moczowego spowodowanego zaburzeniami dotyczącymi układu nerwowego. Objawy mogą być różne i obejmują m.in. niemożność całkowitego opróżnienia pęcherza, oddawanie niewielkich ilości moczu, słaby strumień moczu, nietrzymanie moczu.
Co to jest pęcherz neurogenny?
Pęcherz neurogenny to określenie nieprawidłowego funkcjonowania pęcherza moczowego spowodowane zaburzeniami dotyczącymi układu nerwowego.
Pęcherz moczowy odpowiada za przechowywanie i wydalanie moczu w kontrolowany sposób. Jest to regulowane przez ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy. Jeśli układ nerwowy jest uszkodzony, np. w wyniku urazu lub choroby, to impulsy nerwowe i regulowanie czynności oddawania moczu są zaburzone.
Ponieważ nieprawidłowe działanie układu nerwowego może być spowodowane wieloma przyczynami, to objawy pęcherza neurogennego też mogą być różne.
Jak często występuje pęcherz neurogenny?
Pęcherz neurogenny jest bardzo powszechną dolegliwością wśród osób z urazami rdzenia kręgowego, dotyczy nawet ponad 90% pacjentów. Podobnie, nawet u około 95% osób z rozszczepem kręgosłupa stwierdza się pęcherz neurogenny. Ponadto, występuje też w innych chorobach układu nerwowego, takich jak choroba Parkinsona, zespół Shya i Dragera, udary mózgu, procesy demielinizacyjne (np. stwardnienie rozsiane), guzy mózgu.
Pęcherz neurogenny – przyczyny
Pęcherz neurogenny może być zaburzeniem wrodzonym lub nabytym.
Wady wrodzone, które mogą powodować pęcherz neurogenny obejmują: rozszczep kręgosłupa, agenezję kości krzyżowej, porażenie mózgowe.
Pęcherz neurogenny nabyty jest wynikiem zaburzeń i chorób dotyczących układu nerwowego, takich jak:
- udar mózgu
- choroba Parkinsona
- stwardnienie rozsiane
- guzy ośrodkowego układu nerwowego
- urazy rdzenia kręgowego
- operacje kręgosłupa
- zatrucie metalami ciężkimi
- cukrzyca.
Pęcherz neurogenny – objawy
Pęcherz neurogenny powoduje dolegliwości związane z oddawaniem moczu.
Objawy pęcherza neurogennego:
- oddawanie niewielkich ilości moczu częściej niż zwykle, może być to odczuwane jako silna potrzeba oddania moczu, a następnie oddanie tylko niewielkiej ilości moczu
- problemy z rozpoczęciem oddawania moczu (mikcji)
- trudności z opróżnianiem pęcherza moczowego, czyli osłabiony strumień moczu, kapanie moczu podczas mikcji
- utrata kontroli nad pęcherzem i mimowolny wyciek moczu, czyli nietrzymanie moczu
- trudności z rozpoznaniem, czy pęcherz jest pełny
- powtarzające się infekcje dróg moczowych, które są spowodowane przez bakterie rozwijające się w pęcherzu lub drogach moczowych i związane z zalegającym w moczu pęcherzem.
Pęcherz neurogenny – diagnostyka
Najpierw lekarz zbierze dokładny wywiad (zapyta m.in. o częstość oddawania moczu), a następnie bada pacjenta. Później zwykle zleci badania dodatkowe, m.in.:
- badanie moczu
- badanie obrazowe, takie jak np. USG, tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny
- badania urodynamiczne, czyli oceniające funkcjonowanie pęcherza moczowego – to, ile moczu pęcherz jest w stanie przechowywać, jakie jest ciśnienie w pęcherzu, przepływ moczu i opróżnianie pęcherza
- cystoskopia, czyli badanie wnętrza pęcherza za pomocą urządzenia mającego postać małej rurki wprowadzanej do pęcherza przez cewkę moczową.
Czytaj więcej na temat badań urologicznych w artykule Badania diagnostyczne w urologii
Pęcherz neurogenny – leczenie
Nie ma jednej metody leczenia pęcherza neurogennego, ponieważ jego przyczyny są różne. Istnieje wiele metod leczenia. Należą do nich:
- Modyfikacja stylu życia, czyli unikanie niektórych pokarmów lub napojów, które mogą podrażniać pęcherz i nasilać objawy. Należą do nich alkohol i napoje zawierające kofeinę, takie jak kawa i napoje gazowane.
- Cewnikowanie, czyli wprowadzenie do pęcherza cewnika, żeby go opróżnić. Cewnikowanie może być ciągłe – cewnik jest wówczas wprowadzony do pęcherza na stałe i wymieniany co jakiś czas lub przerywane, wówczas pacjent sam – zamiast oddawać mocz – wprowadza zgodnie z harmonogramem cewnik do pęcherza i opróżnia go.
- Leczenie farmakologiczne, które zaleca lekarz. Leki stosowane w leczeniu pęcherza neurogennego to między innymi: oksybutynina, razosyna, doksazosyna, tetrazosyna, afluzosyna, baklofen, tetrazepam, tyzanidyna, neostygmina, pirydostygmina.
- Zastrzyki z toksyny botulinowej do pęcherza lub zwieracza cewki moczowej
- Stosowanie pomocy, takich jak chłonna bielizna, podpaski, wkładki higieniczne i pieluchy dla dorosłych, które mogą pomóc w zapobieganiu wilgoci i nieprzyjemnym zapachom, jednocześnie chroniąc skórę i odzież. Podkłady na łóżko mogą chronić prześcieradła i materace.
Czasem konieczne jest leczenie operacyjne.
Pęcherz neurogenny – powikłania
Osoby cierpiące na pęcherz neurogenny są bardziej narażone na zaburzenia dotyczące układu moczowego, takie jak zakażenia dróg moczowych i kamica moczowa.
Pęcherz neurogenny może negatywnie oddziaływać na funkcjonowanie społeczne, nastrój i emocje pacjentów i jeśli tak się dzieje, to warto szukać wsparcia profesjonalistów.
Pęcherz neurogenny a nadreaktywny – jaka jest różnica?
Objawy pęcherza nadreaktywnego mogą być podobne do objawów pęcherza neurogennego. Różnica polega na tym, że przyczynę pęcherza neurogennego stanowi uszkodzenie układu nerwowego, natomiast u osób z pęcherzem nadreaktywnym układ nerwowy nie jest uszkodzony.
Czytaj więcej na temat pęcherza nadreaktywnego Pęcherz nadreaktywny - objawy, przyczyny, leczenie
