Toksyczne działanie cynku jest najczęściej związane z niekontrolowaną suplementacją. Ostre przedawkowanie cynku jest rzadkie, ale może powodować poważne objawy, nawet prowadzące do zgonu. Częściej występuje przedawkowanie przewlekłe, które powoduje niedobór miedzi i związane z tym objawy. Nie ma odtrutki na zatrucie cynkiem. Najważniejsze jest zaprzestanie dalszej suplementacji i leczenie objawowe.
Czy można przedawkować cynk?
Tak, przedawkowanie cynku jest możliwe. Dotyczy to osób przyjmujących suplementy cynku.
Więcej na temat cynku: Cynk – właściwości, działanie, zapotrzebowanie, źródła i suplementacja
Bezpieczna dawka cynku
Dopuszczalny górny poziom spożycia cynku ustalono na 40 mg/dobę cynku dla osób dorosłych.
Dawki wynoszące 50 mg/dobę lub więcej często powodują przejściowe wymioty lub nudności.
Przedawkowanie cynku – objawy
Przedawkowanie cynku objawia się różnie w zależności od dawki i czasu trwania, czyli tego, czy jest to przedawkowanie ostre – spożycie dużej dawki w krótkim czasie, czy przewlekłe – spożywanie zbyt dużych dawek cynku przez dłuższy czas.
Ostre zatrucie wywołuje objawy ze strony przewodu pokarmowego, natomiast przewlekłe nadmierne spożycie prowadzi do niedoboru miedzi i powikłań ze strony różnych narządów.
Ostre przedawkowanie cynku - objawy
Do ostrego zatrucia spowodowanego przedawkowaniem dochodzi po spożyciu dawki większej niż około 220 mg. Objawami są:
Może dojść do:
- uszkodzenia narządów (np. nerek)
- zaburzeń odporności i związanych z tym zakażeń.
Ostre przedawkowanie cynku jest stosunkowo rzadkie.
Przewlekłe przedawkowanie cynku - objawy
Przewlekłe przedawkowanie jest spowodowane nadmiernym spożyciem, ale nie w aż tak dużych dawkach jak w przypadku przedawkowania ostrego. Szacuje się, że zwykle dotyczy dawek powyżej 100 mg/dobę, czyli znacznie większych niż zalecane dziennie spożycie, ale poniżej dawek powodujących ostrą toksyczność. Przewlekłe przedawkowanie cynku powoduje niedobór miedzi z towarzyszącymi temu powikłaniami, takimi jak:
- niedokrwistość i neutropenia, czyli zbyt mała liczba neutrofilów we krwi
- zmniejszone stężenie cholesterolu HDL
- zaburzenia neurologiczne – mielopatia (uszkodzenie rdzenia kręgowego)
- neutropenia (uszkodzenie nerwów).
Zatrucie oparami cynku
Innym rodzajem zatrucia cynkiem jest zatrucie oparami cynku, czyli inhalacyjne (tzw. metal fume fever). Dochodzi do niego przez wdychanie tlenków cynku np. podczas spawania. Objawami jest tzw. gorączka metaliczna, czyli:
- gorączka i dreszcze
- bóle mięśni
- kaszel
- metaliczny smak w ustach
- wzmożone pragnienie
- ślinotok.
Objawy zwykle ustępują w ciągu 24–48 godzin, ale powtarzane narażenie na opary cynku (np. u spawaczy) może prowadzić do przewlekłych następstw.
Zbyt duże stężenie cynku we krwi – diagnostyka
U osób ze zbyt dużym stężeniem cynku w organizmie oprócz zbyt dużego stężenia cynku we krwi w badaniach dodatkowych może wystąpić: zbyt małe stężenie miedzi oraz ceruloplazminy.
Czytaj też: Cynk – badanie stężenia, normy i interpretacja wyniku
Zbyt duże stężenie cynku we krwi – leczenie
W zależności od tego, jak duże stężenie cynku występuje u danej osoby i jaki jest jej stan, postępowanie polega na leczeniu podtrzymującym, czyli objawowym, ponieważ w ostrym zatruciu cynkiem objawy mogą być bardzo poważne.
Zasadnicze jest zaprzestanie przyjmowania cynku, czyli odstawienie wszelkich suplementów. Jeśli występuje niedobór miedzi, to konieczna jest jej suplementacja.
Przedawkowanie cynku – rokowanie
Zwykle objawy związane z przewlekłym przedawkowaniem cynku, czyli niedobór miedzi i związana z tym niedokrwistość są całkowicie odwracalne po zaprzestaniu przyjmowania cynku.
Nadmiar cynku - częste pytania pacjentów
Czy przedawkowanie cynku jest groźne?
Tak, ostre przedawkowanie cynku może być bardzo groźne. Jest to jednak rzadkie i dotyczy przyjęcia bardzo dużych dawek, wielokrotnie przekraczających dopuszczalną dawkę dobową (szacuje się, że ponad 200 mg/dobę). Może to spowodować różne powikłania, także prowadzące do zgonu.
Czy nadmiar cynku może powodować niedobór miedzi?
Tak, nadmiar cynku może powodować niedobór miedzi i objawy z tym związane.
Jak długo utrzymuje się nadmiar cynku w organizmie?
Trudno odpowiedzieć na takie pytanie, bo zależy to od tego, jak bardzo przekroczone jest stężenie cynku we krwi oraz jaki jest stan pacjenta.
Czy nadmiar cynku widać w badaniach krwi?
Tak, zwiększone stężenie cynku jest widoczne w badaniach laboratoryjnych. Może towarzyszyć mu zmniejszone stężenie miedzi i ceruloplazminy, a także niedokrwistość (zob. Cynk – badanie stężenia, normy i interpretacja wyniku).
Jak usunąć cynk z organizmu?
Nie ma leku usuwającego cynk z organizmu. Przy zbyt dużym stężeniu cynku we krwi najważniejsze jest zaprzestanie dalszej suplementacji oraz leczenie podtrzymujące w zależności od objawów.
