Kawa jest jednym z najchętniej spożywanych napojów na całym świecie. Zawiera ona liczne substancje biologicznie czynne, które przy regularnym spożywaniu mogą chronić przed rozwojem niektórych chorób.
Kawa a zdrowie – korzyści i wpływ na wchłanianie żelaza
Kawa należy do najczęściej spożywanych napojów na świecie, a jej wpływ na zdrowie jest przedmiotem licznych badań. Okazuje się, że składniki zawarte w kawie wykazują korzystny wpływ na zdrowie i mogą zapobiegać rozwojowi niektórych chorób. Wymienia się tu m.in. profilaktykę cukrzycy typu 2, chorób sercowo-naczyniowych oraz choroby Parkinsona. Niestety kawa zawiera także składniki, które mogą utrudniać wchłanianie żelaza, dlatego osoby z niedokrwistością powinny zwrócić uwagę na kilka kwestii.
Zobacz również:
Niedobór żelaza i anemia - podstawowe informacje
Niedobór żelaza uważa się za jeden z najczęstszych niedoborów pokarmowych. Najczęstszą jego konsekwencją jest niedokrwistość, zwana inaczej anemią. W chorobie tej dochodzi do zmniejszenia stężenia hemoglobiny, liczby krwinek czerwonych (erytrocytów) oraz wskaźnika hematokrytowego poniżej normy.
Wśród objawów niedokrwistości wymienia się:
- osłabienie i nadmierną męczliwość
- upośledzenie koncentracji i uwagi
- bóle oraz zawroty głowy
- duszności i kołatanie serca
- bladość skóry i błon śluzowych wewnątrz jamy ustnej oraz bladość spojówek.
Więcej w artykułach:
- Anemia (niedokrwistość): przyczyny, rodzaje, objawy i leczenie
- Niedokrwistość z niedoboru żelaza - objawy, przyczyny i leczenie
- Hemoglobina - co to, norma, przyczyny zmniejszonego i zwiększonego stężenia hemoglobiny
Czy kawa „wypłukuje” żelazo?
Nie można powiedzieć, aby kawa „wypłukiwała” (usuwała) żelazo, które jest zmagazynowanie w organizmie. W rzeczywistości napój ten znacząco utrudnia wchłanianie żelaza z pożywienia.
Uważa się, że spożywanie kawy do posiłku ogranicza jego wchłanianie nawet o około 60–90%. Dotyczy to zwłaszcza żelaza niehemowego, czyli żelaza pochodzącego z produktów roślinnych, takich jak: pełnoziarniste produkty zbożowe, nasiona roślin strączkowych, niektóre warzywa oraz orzechy, nasiona i pestki. W mniejszym stopniu dotyczy to także żelaza hemowego, czyli znajdującego się w produktach pochodzenia zwierzęcego (mięso czerwone, podroby, jaja, ryby i owoce morza).
Jakie składniki znajdujące się w kawie utrudniają wchłanianie żelaza?
Do związków, które utrudniają wchłanianie żelaza zalicza się taniny (zwane inaczej garbnikami) oraz kwas chlorogenowy. Są to naturalne związki organiczne należące do grupy polifenoli, które powszechnie występują w produktach pochodzenia roślinnego.
Poza kawą garbniki znajdują się także w herbacie, kakao, winie i owocach jagodowych.
Mechanizm utrudniania wchłaniania żelaza przez taniny polega na tworzeniu w żołądku ich nierozpuszczalnych kompleksów, przez co utrudnione jest wchłanianie żelaza w jelicie.
Co zrobić, aby nie dochodziło do utrudnionego wchłaniania żelaza po wypiciu kawy?
Aby zminimalizować ryzyko zaburzeń wchłaniania żelaza, zaleca się unikanie picia kawy bezpośrednio do posiłku lub 1–2 godziny po nim. Aby z kolei zwiększyć przyswajanie żelaza (zwłaszcza niehemowego) z diety, warto:
- dodawać do posiłków zawierających żelazo produkty żywnościowe bogate w witaminę C
- sprawić, aby dieta obfitowała w produkty bogate w żelazo (takich jak: nasiona roślin strączkowych, pełnoziarniste produkty zbożowe, nasiona i orzechy, amarantus, komosa ryżowa, natka pietruszki)
- spożywać chleb na zakwasie i inne produkty fermentowane, np. kapustę kiszoną i ogórki kiszone (zob. Produkty kiszone)
- unikać spożywania produktów zawierających duże stężenie wapnia (np. produkty nabiałowe) oraz jaj razem z posiłkiem bogatym w żelazo
- namaczać produkty zawierające kwas fitynowy (głównie rośliny strączkowe, np. soję, fasolę, ciecierzycę i soczewicę).
Może Cię zainteresować:
- Dieta w niedokrwistości z niedoboru żelaza
- Kawę zdrowiej jest pić dopiero po śniadaniu
- Kofeina – działanie, bezpieczeństwo i źródła. Ile kofeiny można pić dziennie?
Czy osoby z niedokrwistością powinny całkowicie zrezygnować z picia kawy?
Nie, nie ma potrzeby, aby osoby z niedokrwistością rezygnowały z picia kawy. Najważniejsze jest, aby nie popijać posiłków oraz zachować odpowiedni odstęp między piciem kawy a spożywaniem posiłku (najlepiej 1–2 h).
Czy kawa bezkofeinowa też utrudnia wchłanianie żelaza?
Tak, kawa bezkofeinowa także zawiera taniny i kwas chlorogenowy, czyli związki, które są odpowiedzialne za hamowanie wchłaniania żelaza w przewodzie pokarmowym.
Kawa zwykła czy zbożowa – co lepsze przy niedoborze żelaza?
Kawa zbożowa, podobnie jak klasyczna kawa, może utrudniać wchłanianie żelaza, gdyż nadal jest źródłem polifenoli (głównie garbników) oraz fitynianów, które także są zdolne wiązać żelazo w przewodzie pokarmowym, tworząc trudno przyswajalne związki.
