Cynk – właściwości, działanie, zapotrzebowanie, źródła i suplementacja

Cynk to pierwiastek który pełni w organizmie wiele ważnych funkcji. Znajduje się praktycznie w każdej komórce naszego ciała, a najwięcej jest go w mięśniach i kościach.

Cynk – właściwości i działanie w organizmie

Cynk pełni w organizmie liczne funkcje. Jest on składnikiem ponad 300 enzymów, które są zaangażowane m.in. w biosyntezę białek. Składnik ten uczestniczy także (w sposób pośredni lub bezpośrednio) w przemianach lipidów i węglowodanów. Ponadto jest on zaangażowany w przemiany energetyczne w organizmie i jest konieczny do produkcji oraz funkcjonowania licznych hormonów (m.in. testosteronu i hormonów tarczycy).

Wśród pozostałych funkcji cynku wymienia się także:

• udział w prawidłowym działaniu układu immunologicznego
• nadawanie stabilności błonom komórkowym oraz
• wpływ na prawidłowe odczuwanie smaku i zapachu.

W ośrodkowym układzie nerwowym cynk jest także pośrednio zaangażowany w modulacje plastyczności synaps oraz proces zapamiętywania i uczenia się.

Dzienne zapotrzebowanie na cynk

Zapotrzebowanie na cynk uzależnione jest od różnych czynników. Należą do nich m.in.:

• stopień przyswajalności z diety
• interakcje z innymi składnikami mineralnymi
• ilości cynku endogennego (zmagazynowanego w organizmie) oraz
• ilości tego składnika wydalonego wraz z moczem, kałem, potem, nasieniem i krwią menstruacyjną.

Zapotrzebowanie na cynk jest większe u mężczyzn i wzrasta w okresie nastoletnim (szczególnie u chłopców), co jest podyktowane szybkością wzrostu organizmu.

Kolejnym stanem w którym wzrasta zapotrzebowanie na cynk jest okres ciąży oraz podczas laktacji (w celu uzupełnienia strat związanych z produkcją mleka).

Źródła cynku w diecie

Do pokarmowych źródeł cynku w diecie zalicza się: mięso, wątrobę, sery podpuszczkowe, ciemne pieczywo, kaszę gryczaną. Przyswajalność tego pierwiastka jest większa z produktów pochodzenia zwierzęcego niż ze źródeł roślinnych.

Sprawdź: W czym jest cynk? Produkty bogate w cynk [tabela]

Wchłanianie cynku – od czego zależy?

Wchłanianie cynku szacuje się na poziomie 20–40% i wzrasta przy niedoborach tego składnika w organizmie. Zwiększa je ponadto obecność niektórych aminokwasów i kwasu cytrynowego.

Czynniki zmniejszające przyswajalność cynku

Przyswajalność cynku zmniejsza ilość:

• fitynianów
• szczawianów
• błonnika pokarmowego
• niektórych składników mineralnych (np. miedzi, żelaza niehemowego, wapnia)
• alkoholu.

Niedobór cynku

Wśród najczęstszych objawów niedoboru cynku wymienia się:

• zaburzenie wzrostu
• nieprawidłowe działanie układu immunologicznego
• opóźnione dojrzewanie płciowe
• wtórną niedoczynność tarczycy
• upośledzenie funkcji poznawczych
• zaburzenie węchu i smaku.

Więcej na ten temat: Niedobór cynku – objawy, przyczyny, skutki i leczenie

Suplementacja cynkiem – kiedy i jak stosować

Suplementację cynkiem zaleca się w pierwszej kolejności u osób, u których zdiagnozowano jego niedobór.

Najlepiej przyswajalnymi formami cynku są związki organiczne, takie jak glukonian cynku, cytrynian cynku i wodoroasparaginian cynku. Ich wchłanianie jest większe w porównaniu ze związkami nieorganicznymi, takimi jak tlenek cynku.

Cynk na objawy przeziębienia

Z kolei przyjmowanie tabletek do ssania z cynkiem może pomóc w szybszym ustąpieniu objawów przeziębienia, aczkolwiek takie postępowanie jest skuteczne, gdy rozpoczyna się ich przyjmowanie w ciągu 24 godzin od wystąpienia objawów (terapię powinno się kontynuować do czasu ich ustąpienia). Minimalna dawka cynku na dobę, dla której wykazano skuteczność to 75 mg. Wśród działań niepożądanych takiej terapii wskazuje się nieprzyjemny posmak w ustach oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe.

Czytaj też: Cynk i witamina D na przeziębienie – czy skracają czas choroby i wzmacniają odporność?

Cynk a trądzik

Suplementacja cynkiem może także wspomagać leczenie trądziku.

Polecamy wideo: Czy pacjentowi w trakcie leczenia trądziku należy rekomendować suplementowanie cynku? - dr n. o zdr. Damian Parol

Warto przeczytać: Dieta a trądzik

Nadmiar cynku

Spożywanie cynku z pokarmowych źródeł zazwyczaj nie prowadzi do jego nadmiernego spożycia. Z kolei długotrwałe przyjmowanie dużych dawek cynku może powodować nieprawidłowości w działaniu układu immunologicznego, zaburzenia w obrębie gospodarki lipidowej (zmniejszenie stężenia HDL-cholesterolu) oraz pogorszenie stanu odżywienia miedzią i żelazem.

Więcej na ten temat: Nadmiar cynku – objawy, skutki i jak rozpoznać przedawkowanie

Badanie stężenia cynku – kiedy warto wykonać?

Badanie stężenia cynku warto wykonać w razie podejrzenia jego niedoboru, co może się objawić m.in. osłabieniem i wypadaniem włosów, łamliwością paznokci, zmianami skórnymi i trudno gojącymi się ranami oraz skłonnością do infekcji.

Zobacz: Cynk – badanie poziomu, normy i interpretacja wyniku