Strategiczna inwestycja w zdrowie

Inwestycja w edukację i świadome wybory zdrowotne to fundament długofalowej strategii polityki zdrowotnej, której celem jest realne ograniczenie zachorowalności i umieralności w przyszłości – czytamy w stanowisku Polskiego Towarzystwa Onkologicznego i Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego w sprawie edukacji zdrowotnej dzieci i młodzieży.

Fot. istockphoto.com/ dolgachov

• Wczesne lata życia stanowią kluczowy okres kształtowania wzorców zdrowotnych – zarówno żywieniowych, jak i behawioralnych
• PTO i PTK z pełnym przekonaniem popierają wprowadzenie przedmiotu „Edukacja Zdrowotna” do podstawy programowej szkół podstawowych i średnich
• Edukacja zdrowotna, jeśli będzie konsekwentnie i profesjonalnie realizowana, stanie się jednym z najskuteczniejszych narzędzi w profilaktyce chorób nowotworowych i sercowo-naczyniowych

Poniżej zamieszczamy treść stanowiska:

Choroby przewlekłe, w szczególności nowotwory oraz schorzenia układu sercowo-naczyniowego, od wielu lat pozostają najpoważniejszym wyzwaniem zdrowotnym w Polsce. Skuteczna profilaktyka wymaga działań ukierunkowanych na kształtowanie właściwych postaw prozdrowotnych już od najmłodszych lat. Inwestycja w edukację i świadome wybory zdrowotne to fundament długofalowej strategii polityki zdrowotnej, której celem jest realne ograniczenie zachorowalności i umieralności w przyszłości.

Wczesne lata życia stanowią kluczowy okres kształtowania wzorców zdrowotnych – zarówno żywieniowych, jak i behawioralnych. To właśnie w tym czasie powstają preferencje smakowe, schematy aktywności i codziennych wyborów, które w dorosłości mogą sprzyjać zdrowiu lub wręcz przeciwnie, zwiększać ryzyko rozwoju poważnych chorób przewlekłych, w tym nowotworów i chorób układu krążenia.

Badania jednoznacznie wskazują, że preferencje smakowe i nawyki żywieniowe kształtują się bardzo wcześnie – już w okresie prenatalnym, niemowlęctwie i wczesnym dzieciństwie, a doświadczenia z tego czasu rzutują na późniejsze wybory żywieniowe dziecka i dorosłego^¹. Badania pokazują także, że dzieci, które jedzą zdrowo, w dorosłości rzadziej mają czynniki ryzyka chorób serca i naczyń, takie jak nadwaga, podwyższony cholesterol czy nadciśnienie^². Podobną zależność obserwuje się w przypadku aktywności fizycznej. Dzieci aktywne, z większym prawdopodobieństwem utrzymują aktywność w życiu dorosłym, co znacząco wpływa na ryzyko chorób przewlekłych^³.

Co więcej, czynniki ryzyka obecne już w wieku dziecięcym, takie jak nadmierna masa ciała, podwyższone stężenie cholesterolu LDL czy wysokie ciśnienie tętnicze, przekładają się na rzeczywiste incydenty sercowo-naczyniowe w wieku średnim^⁴. W przypadku nowotworów z całą pewnością wiemy, że styl życia odgrywa kluczową rolę. Szacuje się, że nawet co trzeciemu, a być może co drugiemu przypadkowi nowotworu (30-50%) można byłoby zapobiec dzięki zdrowej diecie, regularnej aktywności fizycznej, utrzymywaniu prawidłowej masy ciała oraz rezygnacji z alkoholu oraz tytoniu^⁵. Coraz więcej danych wskazuje również na to, że szczególnie wrażliwy jest okres dojrzewania. Wybory dietetyczne i styl życia w tym czasie mogą w przyszłości wpływać na ryzyko niektórych nowotworów, w tym raka piersi^⁶. Równie ważne jest budowanie świadomości na temat szkodliwości palenia tytoniu, gdyż jak wynika z danych NIZP-PZH, ponad połowa polskich uczniów ma za sobą swojego pierwszego papierosa, a około 30% deklarowało używanie e-papierosa lub papierosa w sposób bardziej regularny.

Z tego względu Polskie Towarzystwo Onkologiczne i Polskie Towarzystwo Kardiologiczne z pełnym przekonaniem popierają wprowadzenie przedmiotu „Edukacja Zdrowotna” do podstawy programowej szkół podstawowych i średnich. To strategiczna inwestycja w zdrowie publiczne polskiego społeczeństwa. Wiedza i nawyki kształtowane w dzieciństwie i młodości mają realny, mierzalny wpływ na zachorowalność i umieralność w dorosłym życiu.

Naszym wspólnym obowiązkiem jest nie tylko troska o zdrowie najmłodszych, ale także stworzenie im warunków do podejmowania świadomych i odpowiedzialnych wyborów. Edukacja zdrowotna, jeśli będzie konsekwentnie i profesjonalnie realizowana, stanie się jednym z najskuteczniejszych narzędzi w profilaktyce chorób nowotworowych i sercowo-naczyniowych – dwóch najpoważniejszych zagrożeń zdrowotnych współczesnego społeczeństwa.

Jako środowiska medyczne apelujemy o zapewnienie wysokiej jakości realizacji tego przedmiotu, opartej na rzetelnej wiedzy i aktywnych metodach nauczania. Wspólnie możemy sprawić, że zdrowie stanie się naturalnym wyborem młodego pokolenia, co w przyszłości przełoży się na mniejszą liczbę pacjentów z chorobami przewlekłymi.