×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Dyskopatia w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa

lek. Karolina Stępień
Carolina Medical Center, Warszawa
Dyskopatia w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa

Czym jest dyskopatia w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa i jakie są jej przyczyny?

Dyskopatia to choroba krążków (dysków) położonych między kręgami kręgosłupa w danym jego odcinku. Wskutek zmian zwyrodnieniowych krążki tracą uwodnienie, które zapewnia im sprężystość i utrzymuje ich prawidłowy kształt. Tak zmieniony krążek może częściowo wysunąć się spomiędzy kręgów do kanału kręgowego, tworząc przepuklinę. Przepuklina krążka międzykręgowego w kanale kręgowym może ucisnąć rdzeń kręgowy lub korzenie nerwowe z niego wychodzące – wówczas powoduje objawy. Czasem przepukliny nie uciskają rdzenia kręgowego ani korzeni nerwowych i wtedy nie powodują objawów i nie wymagają żadnego leczenia.

Ryzyko wystąpienia dyskopatii w odcinku lędźwiowo-krzyżowym rośnie z wiekiem. Istotna jest także predyspozycja genetyczna – występowanie choroby w rodzinie. Może się to wiązać z naturalnie osłabioną jakością tkanek tworzących dysk i/lub wąskim kanałem kręgowym. Na dyskopatię w tym odcinku kręgosłupa chorują częściej osoby otyłe, wykonujące ciężką pracę fizyczną, po przebytych urazach kręgosłupa, a także słabo wytrenowane, u których stabilizacja mięśniowa tułowia jest niewystarczająca. Dyskopatię częściej obserwuje się u osób cierpiących na osteoporozę lub inne choroby układu kostno-stawowego.

Jak często zdarza się dyskopatia w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa?

Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego w postaci różnie zaawansowanej dyskopatii stwierdza się w badaniach obrazowych u niemal 70% osób do 50. roku życia i ponad 90% osób po 50. roku życia. Nie jest to jednak równoznaczne z wystąpieniem objawów choroby. Objawy związane z dyskopatią w odcinku lędźwiowym obserwuje się u mniej niż 5% społeczeństwa.

Jakie są objawy dyskopatii w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa?

Głównym objawem dyskopatii w tym odcinku kręgosłupa jest ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej. Może być to ból miejscowy, opasający, może promieniować do pachwiny, do pośladka, do poziomu uda, kolana, a nawet stopy. Początek bólu może być nagły, ale może także narastać dniami lub tygodniami. Ból może mieć zmienne nasilenie w ciągu dnia, może zmieniać się w zależności od pozycji ciała, może utrudniać poruszanie się. W niektórych wypadkach ból pojawia się po przejściu określonego dystansu, np. 200 metrów i ustępuje dopiero po odpoczynku, po którym osoba może kontynuować poruszanie się.

Oprócz bólu, inne objawy to mrowienie, drętwienie lub zmienione czucie w obrębie kończyny dolnej lub okolicy krocza. Dyskopatia może powodować osłabienie siły mięśniowej nogi, co w skrajnych przypadkach może powodować upośledzenie chodzenia, jak np. w przypadku wystąpienia opadającej stopy. Możliwe jest zaburzenie funkcji zwieraczy, tj. nietrzymanie lub zatrzymanie moczu i/lub stolca.

Co zrobić w przypadku wystąpienia takich objawów?

Silne dolegliwości bólowe w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa, jeśli nie ustępują po odpoczynku lub niewielkich dawkach leków przeciwbólowych dostępnych bez recepty, powinny zostać skonsultowane przez lekarza.

Jeśli jedynym odczuwanym objawem jest ból, konsultacja powinna się odbyć w trybie planowym, czyli w poradni ortopedycznej, neurologicznej lub neurochirurgicznej. Jedynie gdy ból jest bardzo silny i uniemożliwia funkcjonowanie, konsultację należy przeprowadzić na ostrym dyżurze – jednak w większości przypadków możliwa jest konsultacja planowa.

Jeśli oprócz bólu występują także inne objawy spośród wymienionych powyżej (drętwienie, osłabienie siły mięśniowej, nietrzymanie moczu itd.) i pojawiły się one nagle (w ostatnich godzinach, dniach), bezwzględnie konieczna jest szybka konsultacja na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym.

Jeśli objawy, takie jak osłabienie kończyny dolnej, drętwienia, mrowienia itd. trwają od wielu tygodni lub miesięcy pacjent powinien zostać skonsultowany planowo, czyli w poradni ortopedycznej, neurologicznej lub neurochirurgicznej. Przewlekłe objawy nie są wskazaniem do konsultacji na ostrym dyżurze.

Jak lekarz ustala rozpoznanie dyskopatii w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa?

Lekarz konsultujący pacjenta zbiera wywiad od pacjenta, a następnie go bada. Jeśli w czasie wywiadu lub badania będzie podejrzewał dyskopatię w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa, skieruje pacjenta na dalszą diagnostykę obrazową. Dyskopatię najlepiej ocenia się w badaniu rezonansu magnetycznego, w części przypadków do pełnej oceny konieczne może być badanie RTG (klasyczne zdjęcia i/lub tak zwane projekcje czynnościowe, czyli w pochyleniu się do przodu i tyłu). W niektórych przewlekłych przypadkach zasadne może być wykonanie badania przewodnictwa nerwowego (EMG) w obrębie kręgosłupa i kończyn dolnych. Innym uzupełniającym badaniem bywa tomografia komputerowa, szczególnie w razie konieczności zaplanowania leczenia operacyjnego.

Jakie są metody leczenia dyskopatii w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa?

Metody leczenia dyskopatii dzielimy na dwie zasadnicze grupy: zachowawcze (nieoperacyjne) i operacyjne.

Do metod zachowawczych zalicza się farmakoterapię (przyjmowanie leków) oraz rehabilitację. Fizjoterapia w wielu przypadkach jest bardzo skuteczną formą leczenia, jednak należy pamiętać, że nie powinna odbywać się bez wcześniejszej konsultacji lekarskiej, gdyż bez wykonania pełnej diagnostyki, może grozić pogorszeniem stanu pacjenta. W przypadku zdiagnozowania dyskopatii często bywa potrzebna długotrwała, regularnie powtarzana fizjoterapia celem utrzymania dobrego stanu pacjenta.

W razie niepowodzenia leczenia nieinwazyjnego – braku poprawy po zastosowaniu leków i/lub fizjoterapii lub w przypadku bardzo silnych objawów bólowych z towarzyszącymi poważnymi objawami typu opadania stopy, nietrzymania moczu itp. – lekarz może zaproponować pacjentowi leczenie operacyjne. Operacja polega na usunięciu fragmentu dysku, który tworzy przepuklinę i uciska korzeń nerwowy. W niektórych przypadkach konieczne bywa dodatkowo wszczepienie implantu stabilizującego sąsiednie kręgi.

Na granicy pomiędzy leczeniem nieinwazyjnym a operacyjnym istnieją jeszcze metody polegające na miejscowym ostrzyknięciu okolicy kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego, która jest źródłem bólu. W znieczuleniu miejscowym pod kontrolą RTG lub USG lekarz podaje pacjentowi lek uśmierzający ból lub za pomocą metod fizycznych (termolezja, neuromodulacja) czasowo wyłącza przewodnictwo w nerwie generującym dolegliwości bólowe.

Jakie jest rokowanie w dyskopatii w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa?

Dyskopatia w odcinku lędźwiowym jest chorobą przewlekłą, która mimo leczenia nie ma możliwości zupełnie się wycofać. W sprzyjających okolicznościach możliwe jest całkowite wyciszenie jej objawów – po rehabilitacji i/lub operacji oraz przy spełnianiu zaleceń lekarzy i fizjoterapeutów w codziennym życiu (utrzymywanie odpowiedniej masy ciała, umiarkowana aktywność fizyczna, unikanie przeciążeń itd.).

Niestety w istotnej części przypadków, nawet mimo prawidłowego postępowania, objawy dyskopatii się nasilają lub nawracają, a po leczeniu operacyjnym mogą zdarzać się pogorszenia w postaci kolejnych przepuklin.

U części pacjentów dolegliwości bólowe stają się przewlekłe, co może wymagać pozostawania pod opieką specjalistycznych poradni leczenia bólu.

W przypadku późno wdrożonego leczenia, gdy występują objawy, takie jak osłabienie czucia w kończynach dolnych lub opadanie stopy, mogą one się utrwalić nawet mimo leczenia operacyjnego – jeśli ucisk na korzeń nerwowy trwał długo (mowa tu o tygodniach, miesiącach), jego odbarczenie może nie przynieść już efektu. Dlatego też ważne jest, aby w przypadku pojawienia się takich alarmujących objawów, jak zaburzenia czucia w kończynach dolnych, osłabienie kończyn dolnych, opadanie stopy, nietrzymanie moczu, niezwłocznie zgłosić się do lekarza.

Co zrobić, żeby uniknąć dyskopatii w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa?

Czynniki ryzyka dyskopatii, na które mamy wpływ, to przede wszystkim masa ciała i wytrenowanie. Wskazane jest utrzymywanie prawidłowej masy ciała poprzez stosowanie zbilansowanej diety oraz regularną aktywność fizyczną. Regularnie wykonywane ogólnorozwojowe ćwiczenia utrzymujące ciało w dobrej kondycji oraz unikanie przeciążeń zapobiegają wystąpieniu dyskopatii. Niestety w części przypadków decydujące znaczenie ma predyspozycja genetyczna i dyskopatia może wystąpić mimo stosowania się do tych zasad.

11.12.2020

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.