Torbiel Tarlova to łagodne workowate uwypuklenie w ścianie korzenia nerwowego, wypełnione płynem mózgowo-rdzeniowym, które najczęściej występuje w odcinku krzyżowym kręgosłupa. Zwykle jest przypadkowo wykrywana w badaniach obrazowych, nie powoduje objawów i nie wymaga leczenia.
Czym jest torbiel Tarlova?
Torbiel Tarlova (torbiel okołokorzeniowa, perineural cyst) to łagodna zmiana wypełniona płynem mózgowo-rdzeniowym, która powstaje w obrębie osłonki korzenia nerwowego, najczęściej w odcinku krzyżowym kręgosłupa (S1–S4). Torbiel to workowate uwypuklenie w ścianie korzenia nerwowego, wypełnione płynem mózgowo-rdzeniowym. Po raz pierwszy opisał ją w 1938 r. neurolog Isadore Tarlov.
Torbiele Tarlova są zmianami łagodnymi i w większości przypadków przebiegają bezobjawowo i nie wiążą się z żadnymi niekorzystnymi skutkami zdrowotnymi.
Ryc. Schemat kanału kręgowego: ubytek twardówki oraz workowate uwypuklenie pajęczynówki wypełnione płynem mózgowo-rdzeniowym (torbiel Tarlova).
Jak często występują?
Torbiele Tarlova są dość częste. Szacuje się, że występują u kilku procent (1–5%) osób, u których wykonywano badania obrazowe, np. rezonans magnetyczny odcinka lędźwiowo-krzyżowego, częściej u kobiet. U większości osób jest to przypadkowe znalezisko niemające związku z objawami, które były przyczyną skierowania pacjenta na badania obrazowe.
Dlaczego powstają?
Przyczyny powstawania torbieli Tarlova nie są dokładnie znane. Zakłada się, że do powstania torbieli mogą się przyczyniać urazy. Wiadomo, że torbiele Tarlova występują częściej u osób z zespołami genetycznymi, takimi jak zespół Marfana czy zespół Ehlersa i Danlosa.
Objawy torbieli Tarlova
Znakomita większość torbieli nie powoduje żadnych dolegliwości. Szacuje się, że u około 1% populacji występują dolegliwości związane z torbielą Tarlova.
Objawy pojawiają się zwykle wtedy, gdy torbiel jest duża i uciska korzeń nerwowy, choć małe torbiele też mogą powodować objawy, np. takie jak w chorobie krążka międzykręgowego (czyli dysku). Należą do nich:
- ból krzyża, który może się nasilać albo bywa prowokowany przez siedzenie, stanie, marsz, kaszel czy kichanie
- rwa kulszowa, czyli ból promieniujący z krzyża wzdłuż kończyny dolnej
- ból pośladków
- objawy ze strony układu moczowego: trudności w oddawaniu moczu, zatrzymanie moczu, częste oddawanie moczu, częste parcie na mocz
- zaburzenia czynności jelit: zaparcia, biegunka
- problemy ze zwieraczem odbytu, w tym łagodne nietrzymanie stolca
- zaburzenia seksualne.
Olbrzymie torbiele Tarlova mogą dawać nawet ubytki neurologiczne, np. zaburzenia czucia.
Na podstawie samych objawów trudno jest odróżnić objawy spowodowane torbielą Tarlova od np. bólu krzyża z innych przyczyn. W przypadku torbieli Tarlova ból może się nasilać albo być prowokowany przez siedzenie, stanie, marsz, kaszel czy kichanie, ale te same czynności nasilają niekiedy ból krzyża z powodu innych patologii.
Torbiel Tarlova – diagnostyka
Sama diagnostyka torbieli Tarlova nie jest trudna, ponieważ rozpoznanie ustala się na podstawie wyników badania obrazowego – rezonansu magnetycznego. Trudność sprawia jednak ustalenie, czy za pojawiające się objawy odpowiada rzeczywiście torbiel Tarlova. Jest to szczególnie trudne u pacjentów, u których oprócz torbieli występują inne zmiany w kręgosłupie, takie jak przepuklina dysku (krążka międzykręgowego).
Leczenie torbieli Tarlova
Zwykle torbiele Tarlova nie powodują objawów i leczenie nie jest potrzebne.
Jeśli jednak torbiel Tarlova powoduje objawy, to przede wszystkim wdraża się leczenie zachowawcze, czyli leczenie przeciwbólowe, fizjoterapię, unikanie przeciążeń.
W bardzo rzadkich przypadkach konieczne jest leczenie chirurgiczne. Obejmuje ono nakłucie i odbarczenie torbieli, co może się wiązać z nawrotem torbieli lub operacją neurochirurgiczną, którą wykonuje się bardzo rzadko, w wyspecjalizowanych ośrodkach, ponieważ leczenie operacyjne wiąże się z ryzykiem powikłań (m.in. ubytków neurologicznych) i nie zawsze przynosi trwałą poprawę.
Polecamy wideo: Czy torbiele Tarlova mogą dawać objawy bólowe i czy wymagają leczenia operacyjnego?
» prof. dr hab. n. med. Andrzej Maciejczak, Uniwersytet Rzeszowski
Nagranie zarejestrowane w trakcie McMaster International Review Course in Internal Medicine (MIRCIM)
Torbiel Tarlova – rokowanie
Ogólnie rokowanie w przypadku torbieli Tarlova jest bardzo dobre, ponieważ większość torbieli nie powoduje objawów, nie rośnie i nie wymaga żadnego leczenia.
Torbiel Tarlova jest zmianą łagodną, nie jest nowotworem złośliwym.
Czy z powodu torbieli Tarlova może boleć krzyż?
Teoretycznie tak, ale u większości osób z bólem krzyża, u których w badaniach obrazowych przypadkowo stwierdza się torbiel Tarlova, to nie ona stanowi przyczynę dolegliwości, ale inne nieprawidłowości, najczęściej dotyczące krążka międzykręgowego (tzw. dysku) albo zwyrodnienie kręgosłupa. Należy mieć świadomość, że torbiele Tarlova są dość częstymi znaleziskami w badaniach obrazowych kręgosłupa – rezonansie magnetycznym lub tomografii komputerowej – wykonywanych z powodu bólu krzyża.
Dlatego też to, że u kogoś z bólem krzyża w badaniach obrazowych została uwidoczniona torbiel Tarlova, najczęściej nie oznacza, że to ona stanowi przyczynę dolegliwości. Znacznie częściej będzie to coś innego.
Torbiel Tarlova – ćwiczenia
Ćwiczenia w leczeniu torbieli Tarlova powinny być indywidualnie dobrane przez doświadczonego fizjoterapeutę dla danego pacjenta. Ćwiczenia muszą być też poprawnie wykonywane, ponieważ niewłaściwie podejmowany wysiłek fizyczny może zaostrzyć objawy.
Może Cię zainteresować:
- Ćwiczenia na kręgosłup – przykładowe zestawy ćwiczeń na ból kręgosłupa - ilustracje
- Bóle kręgosłupa lędźwiowego (pot. lumbago): przyczyny, objawy, ćwiczenia i leczenie
Czy torbiel Tarlova może pęknąć?
Teoretycznie tak, ale jest to niezwykle rzadkie. Zakłada się, że może do tego dojść spontanicznie lub po urazie. Konsekwencje pęknięcia torbieli są trudne do przewidzenia, ponieważ może to spowodować poprawę, czyli ustąpienie objawów, jeśli były, lub komplikacje dotyczące układu nerwowego.
