×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Ciała obce w uchu

prof. dr hab. med. Elżbieta Hassmann-Poznańska
Klinika Otolaryngologii Dziecięcej UM w Białymstoku

Co to jest i jakie są przyczyny?

Ciała obce w uchu to wszelkiego rodzaju obiekty, przedmioty, które dostały się lub zostały wprowadzone celowo lub nieumyślnie do przewodu słuchowego zewnętrznego. Ciała obce mogą mieć różny charakter: miękkie (kawałki waty, gąbki), twarde, okrągłe (koraliki), pęczniejące (groszek, fasolki), ostre (zapałki, wykałaczki), owady, baterie.

Problem ciał obcych w uchu dotyczy głównie małych dzieci w wieku 3–5 lat, kiedy to dziecko ma skłonność do wkładania rozmaitych przedmiotów w otwory naturalne ciała. Ciała obce mogą być też wprowadzone przez inne osoby, np. podczas czyszczenia ucha.

Jak się objawia ciało obce w uchu?

Objawy ciała obcego w uchu zależne są zarówno od rodzaju ciała obcego, czasu jego zalegania, jak i stopnia zamknięcia przez nie przewodu słuchowego. Ból ucha występuje, jeżeli doszło do zaklinowania ciała obcego, spęcznienia (np. groszku), skaleczenia przewodu słuchowego lub błony bębenkowej. Przy skaleczeniu przewodu może się pojawić krwawienie. Ciała obce zamykające przewód słuchowy powodują uczucie zatkania ucha, niedosłuch, szum w uchu. Żywe owady wywołują bardzo duże dolegliwości w postaci szumu, a właściwie huku i bólu wywołanego przez uderzanie owada o błonę bębenkową. Przy długo zalegających ciałach obcych może się rozwinąć zapalenie skóry przewodu słuchowego, co powoduje ból ucha, świąd, obrzęk skóry przewodu i wyciek ropny z ucha. Do zapalenia skóry przewodu i jego martwicy dochodzi bardzo szybko w przypadku zalegania w nim baterii.

Wiele ciał obcych przewodu nie powoduje żadnych dolegliwości.

Co robić w razie wystąpienia objawów?

Jeżeli ciało obce jest miękkie i zalega niezbyt daleko od ujścia przewodu słuchowego, można spróbować usunąć je pęsetą. Jeżeli jest to żywy owad, należy zalać przewód słuchowy płynem, najlepiej oleistym, jeżeli nie ma nic innego, to nawet oliwą lub wodą (pod warunkiem, że chory nie ma perforacji błony bębenkowej). Jeżeli ciało obce nie jest widoczne bez wziernika i nie możemy określić jego charakteru, lepiej nie podejmować prób płukania na własną rękę, tylko udać się do lekarza. Nie należy podejmować prób usuwania okrągłych ciał obcych pęsetą lub próbować wypłukiwania baterii lub ciał obcych pęczniejących.

Jak lekarz stawia diagnozę?

Na podstawie wywiadu i badania otoskopowego (badanie wziernikowe ucha; ryc.). Zwykle jest to wystarczające, badanie słuchu jest wskazane przy podejrzeniu uszkodzenia ucha środkowego lub wewnętrznego (zawroty głowy, oczopląs, niedosłuch odbiorczy), co zdarza się rzadko.


Ryc. Badanie otoskopowe niemowlęcia i starszego dziecka

Jak się usuwa ciało obce z ucha?

Ciało obce powinno zostać jak najszybciej usunięte przez laryngologa. Pośpiech jest konieczny szczególnie w przypadku baterii (powodują oparzenie skóry przewodu i jej martwicę), owadów i ciał obcych pęczniejących (np. groszku). W zależności od rodzaju, wielkości i położenia ciała obcego można zastosować różne metody usuwania. Płukanie jest przeciwwskazane przy podejrzeniu uszkodzenia błony bębenkowej, wywiadzie o jej ubytku lub założonym drenażu. Ciała obce okrągłe, twarde, zamykające przewód słuchowy powinno się usuwać pod mikroskopem operacyjnym. Zabieg może być trudny w przypadku zaklinowanych ciał obcych i u niewspółpracującego dziecka. W tych sytuacjach może być konieczne krótkotrwałe znieczulenie ogólne.

Czy możliwe są powikłania?

W przeważającej większości przypadków usunięcie ciała obcego powoduje pełne wyleczenie. Długotrwałe powikłania mają miejsce tylko w nielicznych przypadkach, kiedy uszkodzona została błona bębenkowa, łańcuch kosteczek lub, co jeszcze rzadsze, ucho wewnętrzne.

Co trzeba robić po usunięciu ciała obcego?

W większości przypadków usunięcie ciała obcego oznacza pełne wyleczenie i żadne dalsze postępowanie nie jest konieczne. Może być ono wskazane, gdy na skutek długo zalegającego lub ostrego ciała obcego doszło do uszkodzenia skóry przewodu bądź rozwinięcia się stanu zapalnego. W takiej sytuacji lekarz może nakazać kolejne wizyty, zmiany opatrunków itp. Jeżeli ciało obce uszkodziło błonę bębenkową i powstał w niej ubytek, należy chronić ucho przed dostaniem się do niego wody.

Co robić, aby uniknąć takiego problemu?

Usuwać drobne przedmioty z zasięgu małych dzieci. Zachować ostrożność podczas oczyszczania przewodów słuchowych. Nie zatykać uszu watą – wbrew powszechnym przesądom nie ma to żadnego wpływu na ryzyko zachorowania na zapalenie ucha.

Ciało obce w uchu w pytaniach i odpowiedziach

Usuwanie woskowiny u dziecka »
10.11.2016

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Covid - aktualne dane
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.