Pytanie nadesłane do redakcji
Jestem 14-latką. Mam problem z nadmiernym owłosieniem. Włosy występują na całych nogach (palce u stóp, stopy [niecałe], łydki, uda), brzuchu (wokół pępka), na piersiach (wokół sutków), na całych rękach (dłonie, przedramiona, ramiona), na plecach (bardziej na dole, w okolicach kości ogonowej), na pośladkach i między nimi oraz lekko widoczne nad górną wargą. Czuję ogromny dyskomfort, szczególnie w szkole, kiedy mam koszulkę z krótkim rękawkiem. Koledzy śmieją się ze mnie i mówią, że jestem bardziej męska od nich. Włoski są ciemne, z uwagi na to, iż jestem brunetką. Co mogę z tym zrobić? Poprosić mamę, żeby skierowała mnie do lekarza? Mama wie o moim problemie i sama nie wie, co może zrobić.
Odpowiedziała
dr n. med. Ewa Krajewska-Siuda
endokrynolog, pediatra
Poradnia Endokrynologiczna
Centrum Medyczne Enel-Med.
Centrum Chorób Serca UNICARDIA
Wymagasz konsultacji endokrynologicznej, której celem będzie zróżnicowanie, czy mamy do czynienia z nadmiernym owłosieniem uwarunkowanym hormonalnie (hirsutyzm), czy też owłosieniem w okolicach hormononiezależnych (hipertrichoza). Jedynie w przypadku hirsutyzmu wskazana jest pełna diagnostyka endokrynologiczna.
Ilościowej oceny nasilenia hirsutyzmu można dokonać, wykorzystując skalę Ferrimana i Gallweya. Takie miejsca, jak: górna warga, broda, bokobrody, okolice piersi, dolna część brzucha, wewnętrzna strona ud, okolica międzypośladkowa oceniane są punktowo od 0 do 4 pkt, gdzie 0 oznacza brak owłosienia, a 4 – nasilone owłosienie. Za prawidłowe uznaje się wyniki oceny poniżej 7 pkt. I taki stopień nasilenia owłosienia dotyczy 10% populacji kobiet, podczas gdy łagodny hirsutyzm można rozpoznać 3-krotnie częściej. Wrażliwość na androgeny jest wrodzona, stąd problemy z nadmiernym owłosieniem mogą występować rodzinnie. Diagnostyka jest rozbudowana, wymaga współpracy endokrynologa i ginekologa, a zmierza do zróżnicowania czy nadmierne owłosienie jest pochodzenia jajnikowego (np. PCO, guzy jajnika), nadnerczowego (wrodzony przerost nadnerczy, guzy nadnerczy, choroba i zespół Cushinga), czy też związane jest z obwodową produkcją androgenów w tkance tłuszczowej, jak to się dzieje w otyłości.
Należy zaznaczyć, że występowanie włosów końcowych na przedramionach, na które zwracasz szczególną uwagę, jest defektem kosmetycznym, gdzie pomocne są zabiegi oferowane przez współczesną kosmetologię, ale ze względu na wiek, jej możliwości mogą być ograniczone.
Piśmiennictwo:
Evaluation and treatment of hirsutism in premenopausal women: an Endocrine Society Clinical Practice Guideline K.A. Martin, R.J. Chang, D.A. Ehrmann, L. Ibanez, R.A. Lobo, R.L. Rosenfield, J. Shapiro, V.M. Montori, B.A. Swiglo. J. Clin. Endocrinol. Metab, 2008; 93: 1105–1120.Krysiak R., Okopień B.: Diagnostyka i leczenie hirsutyzmu. Pol. Merk. Lek., 2012; 192: 404–409.
