Pytanie nadesłane do redakcji
Mam syna, 5-latka, moczy się w nocy. Potrafi nawet 3 razy się moczyć, co robić?
Odpowiedziała
dr med. Iwona Ogarek
specjalista nefrolog, specjalista pediatra
Oddział Nefrologii
Uniwersytecki Szpital Dziecięcy w Krakowie
O moczeniu nocnym mówimy wówczas, gdy dziecko ukończy pięć lat. Niemniej jednak warto wdrożyć postępowanie wstępne, które pozwoli na wcześniejsze rozwiązanie problemu. Jeżeli syn nie miał wcześniej zakażeń układu moczowego i obecnie ma prawidłowe wyniki badania ogólnego oraz posiewów moczu, a także prawidłowe wyniki USG jamy brzusznej, a moczy się nieprzerwanie od urodzenia i nie popuszcza moczu w ciągu dnia, to mamy podstawy do rozpoznania tzw. monosymptomatycznego moczenia nocnego (MMN). Leczenie MMN prowadzi się na dwóch etapach.
I etap obejmuje postępowanie wspomagające i motywujące. Rozpoczyna się zastosowaniem zeszytu obserwacji (prowadzonego przez dziecko w postaci wesołego rysunku np. słoneczka w przypadku nocy suchych i np. chmurki w przypadku nocy mokrych), a także prowadzonego przez rodziców przez kilka dni dzienniczka mikcji zawierającego informacje o częstości i objętości oddawanego moczu oraz ilości i czasie przyjmowanych przez dziecko płynów. Równocześnie należy wdrożyć reżim płynowy polegający na ograniczeniu spożywania płynów wieczorem i wprowadzeniu zakazu spożywania płynów w nocy. Szczególną uwagę należy zwrócić na rodzaj przyjmowanych płynów. Zaleca się picie płynów obojętnych (woda, soki, słaba herbata), natomiast unikanie napojów gazowanych zawierających kofeinę oraz bogatych w wapń (mleko, kakao, płynna czekolada). Na podstawie zapisów dzienniczka mikcji oceniana jest częstość oraz maksymalna objętości mikcji (największa objętość moczu wydalona przez dziecko podczas jednej mikcji). U większości dzieci odpowiada ona czynnościowej pojemności pęcherza moczowego. Czynnościową pojemność pęcherza moczowego porównuje się z wartością oczekiwanej pojemności pęcherza (OPP) dla danego wieku dziecka, czyli: (wiek w latach x 30) + 30 w ml. Jest to równocześnie odpowiedź na pytanie o prawidłowej objętości pęcherza moczowego.
Czas, od którego należy stosować ograniczenia płynowe oraz ilość płynu ustala się po przeanalizowaniu dzienniczka mikcji.
Odpowiedź na pytanie czy przyczyną moczenia nocnego jest tzw. poliuria nocna (zwiększona objętość moczu w nocy) możemy uzyskać poprzez bardzo proste działanie polegające na zsumowaniu ilości moczu oddanego do pieluchy (różnica wagi pomiędzy mokrą a suchą pieluchą) lub objętości moczu oddanego w nocy przy wysadzeniu na nocnik oraz ilości moczu z pierwszej porannej mikcji. W przypadku, gdy wyliczona objętość diurezy nocnej przekracza 130% OPP dla danego wieku dziecka, rozpoznaje się poliurię nocną. Inną z możliwości jest tzw. nadreaktywność pęcherza moczowego.
Oba warianty możemy leczyć farmakologicznie na tzw. drugim etapie leczenia. Następuje on co najmniej po 3-miesięcznym okresie działań motywacyjno-reżimowych, w przypadku ich niedostatecznej skuteczności. Polega na wprowadzeniu odpowiednich leków lub stosowaniu alarmu wybudzeniowego.
Piśmiennictwo:
Neveus T., Eggert P., Evans J. i wsp.: Evaluation of and Treatment for Monosymptomatic Enuresis: A Standardization Document From the International Children’s Continence Society, The Journal of Urology. 2010: 183.Wytyczne postępowania diagnostyczno-terapeutycznego z dzieckiem moczącym się w nocy. Zalecenia opracowane przez grupę ekspertów Polskiego Towarzystwa Urologii Dziecięcej oraz Polskiego Towarzystwa Nefrologii Dziecięcej, Warszawa 2012.
