Klebsiella pneumoniae to bakteria, która może występować u osób zdrowych w przewodzie pokarmowym i nie powodować objawów. W określonych warunkach może jednak przedostawać się do innych narządów, np. płuc i powodować zakażenia, czasem o ciężkim przebiegu. Główny problem w leczeniu zakażeń wywołanych przez K. pneumoniae stanowi zdolność tej bakterii wytwarzania mechanizmów oporności na antybiotyki. Nie reaguje wówczas na antybiotykoterpię i może wywoływać ciężkie, zagrażające życiu infekcje.
Co to jest Klebsiella pneumoniae?
Klebsiella pneumoniae to bakteria Gram-ujemna, należąca do rodziny Enterobacteriaceae, które są wszechobecne w naturze. Może bytować w przewodzie pokarmowym i drogach żółciowych człowieka i zwykle nie powoduje objawów. W określonych warunkach, np. u osób z osłabionym układem odpornościowym albo w sytuacji, w której dostanie się do narządów, takich jak płuca, krew, drogi moczowe, może powodować zakażenie.
Klebsiella pneumoniae często powoduje zakażenia szpitalne, potrafi szybko rozwijać lekooporność, czyli nie reagować na leczenie antybiotykami i może wywoływać ciężkie, a nawet zagrażające życiu infekcje.
Jakie choroby wywołuje Klebsiella pneumoniae?
Klebsiella pneumoniae może powodować różne zakażenia, w zależności od miejsca, do którego się dostanie. Do chorób takich należą:
- zapalenie płuc, zwłaszcza ciężkie, szpitalne, czyli u osób hospitalizowanych
- zakażenia dróg moczowych
- zakażenia krwi (posocznica, czyli sepsa)
- zakażenia ran (np. pooperacyjnych) i tkanek miękkich
- zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
- zakażenia jamy brzusznej.
Choroby wywołane przez klebsiellę mogą mieć różny przebieg. Zwykle cięższy przebieg występuje u osób hospitalizowanych, w podeszłym wieku, z chorobami przewlekłymi i z obniżoną odpornością.
Objawy zakażenia Klebsiella pneumoniae
Objawy zależą od tego, gdzie doszło do zakażenia. Zwykle przypominają objawy innych zakażeń bakteryjnych danego narządu lub układu.
W przypadku zapalenia płuc występuje gorączka, kaszel, duszność, odkrztuszanie ropnej plwociny. Przeczytaj więcej: Zapalenie płuc: przyczyny, objawy i leczenie
WW przypadku zapalenia dróg moczowych występuje dysuria (ból i dyskomfort podczas oddawania moczu), częstomocz, ból w podbrzuszu, gorączka. Przeczytaj więcej: Zapalenie pęcherza i inne zakażenia układu moczowego – objawy, przyczyny, leki i leczenie
Jeśli dojdzie do sepsy, czyli obecności bakterii we krwi, to stan pacjenta jest poważny, występują dreszcze, przyspieszone bicie serca, spadek ciśnienia tętniczego, zaburzenia świadomości. Przeczytaj więcej: Sepsa i wstrząs septyczny
Zakażenia wywołane przez bakterię Klebsiella pneumoniae mogą przebiegać gwałtownie i prowadzić do niewydolności wielonarządowej, a następnie do zgonu.
Jak można zarazić się Klebsiella pneumoniae?
Do zakażenia dochodzi głównie przez:
- kontakt bezpośredni (brudne ręce, np. skażone ręce personelu medycznego, sprzęt medyczny)
- procedury medyczne (cewniki, respirator, zabiegi chirurgiczne)
- autozakażenie (tzw. zakażenie endogenne) – bakteria przechodzi z przewodu pokarmowego do innych narządów.
Klebsiella pneumonie nie przenosi się w powietrzu.
K. pneumoniae jest jednym z głównych patogenów odpowiedzialnych za zakażenia związane z opieką zdrowotną (healthcare associated infection – HAI).
Klebsiella pneumoniae w moczu – co oznacza i kiedy wymaga leczenia?
Identyfikacja bakterii K. pneumoniae w moczu może wskazywać na zakażenie dróg moczowych lub bezobjawową bakteriurię, czyli obecność bakterii w moczu, ale bez objawów. Nie każde stwierdzenie bakterii w moczu stanowi wskazanie do leczenia.
Leczenie jest zwykle wskazane w przypadku:
- objawów klinicznych
- kobiet w ciąży
- planowanych zabiegów urologicznych
- zakażeń górnych dróg moczowych.
Klebsiella pneumoniae w pochwie – czy jest groźna?
Stwierdzenie bakterii K. pneumoniae w pochwie nie zawsze się wiąże z chorobą. Może być elementem flory bakteryjnej - przeczytaj więcej: Bakteryjne zapalenie pochwy. Zwykle leczenia wymagają sytuacje, w których występują objawy zakażenia pochwy, takie jak upławy, pieczenie, nieprzyjemny zapach.
Diagnostyka – co oznacza wynik posiewu z moczu, pochwy lub krwi?
Posiew to badanie, w którym identyfikuje się bakterię, określa jej ilość oraz sprawdza jej wrażliwość na antybiotyki, czyli wykonuje tzw. antybiogram.
Wynik dodatni nie zawsze oznacza chorobę. Nie leczy się wyników, tylko pacjenta. Przy interpretacji wyniku lekarz bierze pod uwagę objawy pacjenta, sposób i miejsce pobrania materiału oraz liczbę bakterii w próbce.
Lekooporność bakterii: ESBL, KPC i MBL
Klebsiella pneumoniae ma zdolność do wytwarzania mechanizmów lekooporności, czyli powodowania, że antybiotyki jej nie unieszkodliwiają. Jednym z takich mechanizmów jest produkcja β-laktamaz, czyli enzymów, które rozrywają tzw. pierścień β-laktamowy w cząsteczce antybiotyku. Bez tego pierścienia lek traci zdolność hamowania syntezy ściany komórkowej bakterii, więc nie działa niszcząco na bakterię.
Rodzaje β-laktamaz:
- ESBL (Extended-Spectrum β-Lactamases) – powodujące oporność na penicyliny, cefalosporyny, monobaktamy
- KPC (Klebsiella pneumoniae carbapenemase) – powodujące oporność na penicyliny, cefalosporyny i karbapenemy
- MBL (metalo-β-laktamazy) – powodujące oporność o bardzo szerokim spektrum.
Zakażenia szczepami wielolekoopornymi, czyli opornymi na wiele antybiotyków stanowią poważny problem, są trudne do leczenia i mogą się rozprzestrzeniać.
Leczenie zakażeń wywołanych przez Klebsiella pneumoniae
Leczenie jest celowane, czyli oparte na antybiogramie. W zależności od profilu oporności stosuje się antybiotyki: cefalosporyny, karbapenemy, aminoglikozydy, fluorochinolony, kolistynę lub terapię skojarzoną, czyli stosowanie dwóch lub więcej antybiotyków jednocześnie, w celu zwiększenia skuteczności leczenia i ograniczenia rozwoju oporności bakterii. Należy dokładnie przestrzegać zaleceń dotyczących przyjmowania antybiotyków i nie przerywać samodzielnie leczenia, nawet po uzyskaniu poprawy.
Zakażenie Klebsiella pneumoniae – czy jest wyleczalne?
Tak, zakażenia wywołane przez K. pneumoniae są potencjalnie wyleczalne, jednak skuteczność leczenia zależy od wczesnej diagnostyki, profilu oporności szczepu i właściwego doboru antybiotyku, funkcjonowania układu odpornościowego i stanu ogólnego pacjenta. Najtrudniejsze do leczenia są zakażenia wywołane przez szczepy wielolekooporne.
Rokowanie i śmiertelność w zakażeniach Klebsiella pneumoniae
Rokowanie jest różne i zależy od lokalizacji zakażenia, mechanizmów oporności, chorób współistniejących i stanu pacjenta. W zakażeniach niepowikłanych rokowanie jest dobre. Najwyższą śmiertelność obserwuje się w przebiegu sepsy i ciężkiego zapalenia płuc, szczególnie u pacjentów leczonych na oddziałach intensywnej terapii.
Jak zapobiegać zakażeniom Klebsiella pneumoniae?
Profilaktyka zakażenia K. pneumoniae obejmuje:
- przestrzeganie zasad higieny rąk
- racjonalne stosowanie antybiotyków
- izolację pacjentów zakażonych szczepami wielolekoopornymi
- właściwe postępowanie ze sprzętem medycznym.
