Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Chlamydiozy

dr n. med. Anna Parfieniuk-Kowerda
Klinika Chorób Zakaźnych i Hepatologii
Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku
Chlamydiozy
Chlamydophila psittaci / Fot. CDC

Czym są chlamydiozy i jakie są ich przyczyny?

Chlamydiozy to grupa chorób zakaźnych wywołanych przez bytujące wewnątrzkomórkowo bakterie z rzędu Chlamydiales. Gatunkami chorobotwórczymi dla człowieka są Chlamydophila pneumoniae, wywołująca zapalenia górnych i dolnych dróg oddechowych, Chlamydophila psittaci – gatunek odzwierzęcy wywołujący ornitozę objawiającą się najczęściej zapaleniem płuc, oraz Chlamydia trachomatis, powodująca zapalenia spojówek oraz zapalenia układu moczowo-płciowego, zaś u noworodków - zapalenia płuc. Chlamydiozy występują całym świecie. Do zakażenia Chlamydia pneumoniae od chorego człowieka dochodzi drogą kropelkową.

Ornitoza jest chorobą odzwierzęcą przenoszoną poprzez bezpośredni kontakt lub wdychanie aerozolu zawierającego pył z drobinami odchodów i wydzielin zakażonych ptaków. Możliwa jest również droga przeniesienia zakażenia Chlamydia psittaci z człowieka na człowieka. Ornitoza najczęściej występuje u osób mających kontakt z ptakami z racji wykonywanego zawodu lub hobby. Badania wskazują, że wszystkie ptaki są wrażliwe na zakażenie Chlamydia psittaci.

Chlamydia trachomatis jest najbardziej rozpowszechnionym gatunkiem chlamydii. Zakażenia występują wyłącznie u człowieka. W zależności od typu bakterie te wywołują szerokie spektrum chorób: jaglicę, zapalenie cewki moczowej, zapalenie najądrzy, śluzowo-ropne zapalenie szyjki macicy, zapalenie spojówek u dorosłych, ziarniniaka wenerycznego oraz zakażenia noworodków pod postacią zapalenia spojówekzapalenia płuc.

Zakażenia Chlamydia trachomatis przenoszone są głównie drogą kontaktów płciowych lub wskutek bezpośredniego przeniesienia bakterii na przykład do oka, podczas porodu – z zakażonej matki na noworodka.

Jak często występują chlamydiozy?

Częstość występowania chlamydioz w Polsce jest niedoszacowana, co z jednej strony wynika z trudności diagnostycznych, z drugiej zaś strony, z często bezobjawowego lub dość łagodnego przebiegu zakażeń. Ocenia się, że Chlamydia pneumoniae jest przyczyną 10% pozaszpitalnych zapaleń płuc oraz 5% zapaleń oskrzeli u dorosłych. Badanie epidemiologiczne wskazują, że 40% mieszkańców Polski miało kontakt z tą bakterią.

Ornitoza jest rzadko występującą chorobą. W Polsce w 2013 roku potwierdzono 2 przypadki zakażeń Chlamydia psittaci, z czego 1 wymagał hospitalizacji.

Bezobjawowe zakażenia Chlamydia trachomatis w badaniach epidemiologicznych przeprowadzonych w USA występowały u 20% aktywnych seksualnie kobiet i były 2–3-krotnie częstsze od zakażeń dwoinką rzeżączki. W Polsce w 2013 roku potwierdzono ponad 300 przypadków zakażeń Chlamydia trachomatis, zaś w 2014 roku u 160 osób zdiagnozowano choroby przenoszone drogą płciową wywoływane przez chlamydie. Dla porównania, w ostatnich latach (również w Polsce) potwierdzano rocznie ponad 400 przypadków rzeżączki, co świadczy o znacznie zaniżonej rozpoznawalności zakażeń Chlamydia trachomatis. Ziarniniaka wenerycznego, wywoływanego przez określone szczepy Chlamydia trachomatis, nie rozpoznano w Polsce od wielu lat.

Jak się objawiają chlamydiozy?

Okres inkubacji objawów zakażenia Chlamydia pneumoniae wynosi 3–4 tygodni. Zakażenia są większości bezobjawowe lub mają łagodny przebieg. Zapalenia płuc o etiologii Chlamydia pneumoniae zaczynają się od bólów gardła, którym towarzyszy suchy kaszel, stan podgorączkowy lub gorączka. Podczas osłuchiwania klatki piersiowej lekarz zazwyczaj stwierdza zmiany typowe dla zapalenia płuc.

Ornitoza może mieć przebieg od bezobjawowego do ciężkiej uogólnionej infekcji. Objawy pojawiają się po 5–15 dniowym okresie inkubacji i utrzymują się przez 3–4 tygodnie. Najbardziej typowe objawy to gorączka, suchy męczący kaszel i ból głowy, czasem z towarzyszącą wysypką skórną. W badaniu lekarz może stwierdzić zmiany typowe dla zapalenia płuc podczas osłuchiwania klatki piersiowej oraz powiększenie wątroby i śledziony. Powikłaniem ornitozy może być zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu lub uszkodzenie zastawek serca.

Chlamydia trachomatis wywołuje szerokie spektrum objawów, najczęściej ze strony układu moczowo-płciowego, rzadziej spojówek. Okres inkubacji zakażenia wynosi 7–14 dni.

U około 70% kobiet zakażenia mają przebieg bezobjawowy, co nie wyklucza skrytego rozwoju powikłań. Objawy zapalenia śluzowo-ropnego szyjki macicy są niecharakterystyczne: śluzowo-ropna wydzielina z dróg rodnych, krwawienia z dróg rodnych niezwiązane z menstruacją, pieczenie przy oddawaniu moczu, bóle w podbrzuszu. Zakażenie może być powikłane zapaleniem jajowodów z ich niedrożnością, zapaleniem jajników, zapaleniem otrzewnej i ropniem wątrobowym.

U mężczyzn Chlamydia trachomatis powoduje zapalenie cewki moczowej objawiające się surowiczą, śluzową lub śluzowo-ropną wydzieliną z cewki moczowej, częstym oddawaniem moczu z towarzyszącym uczuciem pieczenia. W przypadkach powikłanych zapaleniem najądrzy chory zgłasza jedno- lub obustronne bóle oraz obrzęk w okolicy moszny, gorączkę i ból podczas oddawania moczu.

Zakażenia Chlamydia trachomatis mogą być przyczyną niepłodności kobiet i mężczyzn.

U noworodków zakażenia okołoporodowe Chlamydia trachomatis powodują rozwój zapalenia spojówek objawiającego się zaczerwienieniem spojówek i śluzową wydzieliną z oczu. U niektórych zakażonych w ten sposób dzieci w ciągu 3 pierwszych miesięcy życia dochodzi do rozwoju zapalenia płuc z gorączką i kaszlem. Określone serotypy Chlamydia trachomatis wywołują u dorosłych specyficzne przewlekłe zapalenie spojówek i rogówki (jaglica) lub zapalenie. Jeszcze inne mogą być przyczyną ziarniniaka wenerycznego – choroby objawiającej się zmianami grudkowo-pęcherzykowymi lub wrzodziejącymi na narządach płciowych z zapaleniem pachwinowych węzłów chłonnych i tworzeniem przetok do skóry.

Co należy robić w przypadku wystąpienia objawów chlamydiozy?

Zakażenia układu oddechowego spowodowane Chlamydia pneumoniae mają zazwyczaj łagodny przebieg. W przypadku przedłużania się lub nasilania dolegliwości należy się zgłosić do lekarza rodzinnego. Przebieg ornitozy jest cięższy, bardziej gwałtowny, objawy są bardziej nasilone w porównaniu z zakażeniem Chlamydia pneumoniae.

W razie zapalenia płuc spowodowanego przez chlamydie, przedłużająca się gorączka, silne bóle głowy ze światłowstrętem, duszność i bóle w klatce piersiowej, przyspieszony oddech (>20/min u dorosłych), obniżone ciśnienie tętnicze krwi, szybkie pogorszenie się stanu ogólnego chorego, wystąpienie drgawek, utraty przytomności, senności, ostrego bólu brzucha, wymagają pilnej konsultacji lekarskiej (pogotowie ratunkowe, szpitalny oddział ratunkowy).

Przy podejrzeniu zakażenia Chlamydia trachomatis wskazana jest konsultacja w poradni wenerologicznej, w celu diagnostyki i leczenia. Z uwagi na specyficzne przewlekłe dolegliwości ze strony narządów moczowo-płciowych chorzy mogą początkowo szukać pomocy w poradni ginekologicznej, nefrologicznej lub urologicznej.

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie chlamydiozy?

Pewne rozpoznanie chlamydiozy na podstawie objawów jest niemożliwe. Trzeba je potwierdzić badaniami laboratoryjnymi. W diagnostyce chlamydiozy stosuje się metody wykrywające przeciwciała przeciwko chlamydiom oraz badania molekularne wykrywające materiał genetyczny bakterii. Tradycyjne hodowle mikrobiologiczne chlamydii nie są możliwe, jako że chlamydie – bakterie bezwzględnie wewnątrzkomórkowe – rosną w hodowlach komórkowych. W zakażeniach Chlamydia pneumoniaeChlamydia psittaci zastosowanie mają metody wykrywania przeciwciał. Z kolei w diagnostyce w kierunku zakażeń Chlamydia trachomatis stosuje się metody bezpośredniego wykrywania określonych form bakterii i materiału genetycznego w materiałach klinicznych, takich jak wymaz z szyjki macicy lub cewki moczowej oraz mocz.

W przypadku zapalenia płuc wywołanego przez chlamydie lekarz zazwyczaj zleci wykonanie RTG klatki piersiowej. W razie powikłań wewnątrzbrzusznych – badanie ultrasonograficzne lub tomografię komputerową jamy brzusznej i miednicy mniejszej.

Jakie są metody leczenia chlamydioz?

W terapii chlamydioz stosuje się określone antybiotyki aktywne wobec bakterii wewnątrzkomórkowych. Czas leczenia jest uzależniony od czynnika wywołującego i postaci choroby, zazwyczaj leczenie trwa od 7 dni w przypadku zakażenia Chlamydia trachomatis, do 4 tygodni u chorych na ornitozę lub zakażonych Chlamydia pneumoniae.

Czy jest możliwe całkowite wyleczenie chlamydiozy?

Rokowanie w chlamydiozach jest zasadniczo dobre. Antybiotykoterapia i leczenie wspomagające zapewniają wyleczenie. W przypadku zakażeń Chlamydia trachomatis leczenie należy przeprowadzić również u partnera/partnerki. Do czasu ukończenia leczenia i ustąpienia objawów zalecana jest abstynencja seksualna.

Problemem bywają ciężkie i/lub trwałe powikłania zakażeń chlamydiami w postaci zapaleń wsierdzia ze zniszczeniem zastawek serca w ornitozie oraz niepłodności, powikłań ciążowych, zapalenia otrzewnej i ropni wewnątrzbrzusznych w zakażeniach Chlamydia trachomatis. Powikłany przebieg zakażenia Chlamydia psittaci jest związany z 5% śmiertelnością.

Co należy robić po zakończeniu leczenia chlamydiozy?

Chlamydiozy mają tendencję do nawrotów. Konsekwencją tego jest konieczność stosowania dłuższej antybiotykoterapii oraz badań kontrolnych po zakończeniu leczenia. Przebycie chlamydiozy nie zapewnia trwałej odporności, dlatego możliwe jest ponowne zachorowanie. Istotnym problemem w terapii zakażeń Chlamydia trachomatis są powtarzane zakażenia u osób aktywnych seksualnie.

Co robić, aby uniknąć zachorowania na chlamydiozę?

Zachorowaniom na ornitozę u ludzi najskuteczniej zapobiega się poprzez kontrolę rezerwuaru zwierzęcego. Ptaki podejrzane o zakażenie Chlamydia psittaci powinny być pod stałą kontrolą weterynaryjną przez okres leczenia. Niekiedy, w przypadku sprowadzanych ptaków egzotycznych, jest wymagana kwarantanna. Należy unikać wdychania aerozolu zawierającego pył pochodzący z ptasich piór oraz odchody i wydzieliny ptaków.

Zarażenia Chlamydia trachomatis przenoszone są głównie drogą płciową. Ryzyko zakażenia można zmniejszyć poprzez związki monogamiczne, unikanie przygodnych kontaktów seksualnych, stosowanie prezerwatyw, unikanie współżycia seksualnego z osobami chorymi na choroby przenoszone drogą płciową.

05.06.2017
Zobacz także

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?