Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Podostre zapalenie tarczycy

dr n. med. Beata Piwońska-Solska
Katedra i Klinika Endokrynologii CMUJ, Kraków
Podostre zapalenie tarczycy
Fot. Photl.com

Co to jest i jakie są jego przyczyny?

Podostre zapalenie tarczycy, czyli choroba de Quervaina (inaczej zwane też ziarniniakowym, olbrzymiokomórkowym lub granulocytowym zapaleniem tarczycy), jest wynikiem procesu zapalnego gruczołu tarczowego o nie w pełni poznanej etiologii.

Uważa się, że choroba ta, będąca najczęstszą przyczyną bólu tarczycy, spowodowana jest najprawdopodobniej infekcją wirusową. Pewną rolę w jej rozwoju odgrywają także czynniki genetyczne.

Rozwój podostrego zapalenia tarczycy u osób predysponowanych może być następstwem zakażenia różnymi wirusami, m.in. wirusem świnki, grypy, odry, wirusem Epsteina i Barr. Choroba de Quervaina rozwija się najczęściej pomiędzy 30. a 50. rokiem życia, przy czym kilkakrotnie częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn.

Jakie są jego objawy?

Podostre zapalenie tarczycy często poprzedzone jest zakażeniem górnych dróg oddechowych, po przebyciu którego po pewnym czasie pojawiają się typowe objawy choroby. Do charakterystycznych objawów należą: silny ból na przedniej powierzchni szyi promieniujący do uszu, kąta żuchwy i górnej części klatki piersiowej, gorączka oraz zaburzenia funkcji tarczycy.

Choroba typowo ma przebieg czterofazowy.

W I fazie dochodzi do niszczenia miąższu tarczycy, pojawia się bolesny obrzęk tarczycy i gorączka. Ból jest silny, nasila się przy ruchach głowy i połykaniu, może promieniować do uszu, żuchwy, górnej części klatki piersiowej i potylicy. Nie stwierdza się ocieplenia ani zaczerwienienia skóry nad tarczycą.

W okresie tym obserwuje się zwiększenie stężenia hormonów tarczycy w surowicy wynikające z destrukcji miąższu i uwolnienia do krążenia zmagazynowanych w tarczycy hormonów. Może to spowodować przejściowe objawy tyreotoksykozy (nadczynności tarczycy), zwykle jednak nie obserwuje się nasilonych objawów klinicznych.

Po upływie kilku tygodni objawy samoistnie ustępują i dochodzi do normalizacji stężenia hormonów we krwi (II faza).

Następnie dochodzi do rozwoju niedoczynności tarczycy (III faza), która u większości chorych po kilku tygodniach ustępuje i dochodzi do pełnej normalizacji funkcji tarczycy (IV faza).

W części przypadków podostre zapalenie tarczycy może mieć nietypowy, bezbólowy przebieg kliniczny. Stwierdza się wówczas niebolesną, szybko powiększającą się zmianę guzkową w obrębie tarczycy, zwykle nie obserwuje się także zaburzeń hormonalnych.

Co robić w przypadku wystąpienia objawów?

W przypadku wystąpienia opisanych powyżej objawów należy się zgłosić do lekarza endokrynologa, który zleci wykonanie badań potwierdzających rozpoznanie.

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie?

Rozpoznanie ustala się na podstawie badania klinicznego oraz wyników badań laboratoryjnych, badań obrazowych i/lub biopsji cienkoigłowej tarczycy. Zakres badań diagnostycznych ustala lekarz indywidualnie dla chorego.

Wywiad chorobowy dotyczy przebytej infekcji wirusowej i dotychczasowego przebiegu choroby.

Badanie fizykalne zwykle ujawnia powiększoną (symetrycznie lub ogniskowo), bolesną podczas palpacji tarczycę, rzadziej niebolesną, twardą zmianę ogniskową w tarczycy, brak ocieplenia i zaczerwienienia skóry nad tarczycą, objawy nadczynności tarczycy.

W badaniach laboratoryjnych stwierdza się znacznie przyspieszone OB (często powyżej 100) i duże stężenie CRP, a liczba leukocytów jest prawidłowa lub tylko nieznacznie zwiększona. Stężenie przeciwciał przeciwtarczycowych jest zwykle małe, u części osób może być przejściowo nieznacznie zwiększone. W I fazie – zwiększenie stężenia hormonów tarczycy w surowicy i zmniejszenie stężenia TSH, w fazie III zwiększenie stężenia TSH i zmniejszenie stężenia hormonów tarczycy.

W badaniu ultrasonograficznym tarczycy stwierdza się powiększenie tarczycy wraz z obszarami o niejednorodnej echogeniczności i często obniżonej echogeniczności. Wraz z poprawą kliniczną obraz USG powraca do normy.

Badanie scyntygraficzne - w początkowej fazie choroby, wychwyt znacznika (radiojod lub technet) jest obniżony a następnie ulega normalizacji.

W badaniu cytologicznym stwierdza się charakterystyczne komórki olbrzymie. Biopsja tarczycy jest szczególnie ważna w przypadku nietypowego przebiegu podostrego zapalenia tarczycy (powiększająca się, niebolesna zmiana ogniskowa), kiedy konieczne jest różnicowanie z nowotworem tarczycy.

Jakie są metody leczenia podostrego zapalenia tarczycy?

Występujący na początkowym etapie choroby ból można złagodzić, stosując paracetamol, kwas acetylosalicylowy (aspirynę) lub inne niesteroidowe leki przeciwzapalne.

W ciężkich przypadkach oraz wtedy, gdy powyższe postępowanie okazuje się nieskuteczne, można zastosować glikokortykosteroidy (prednizon).

W I fazie choroby, jeżeli występują objawy nadczynności tarczycy, zaleca się stosowanie leków beta-adrenolitycznych (propranolol), a w przypadku nasilonych objawów można zastosować glikokortykosteroidy (prednizon). Nie zaleca się stosowania leków przeciwtarczycowych (tyreostatyków).

W fazie niedoczynności można zastosować lewotyroksynę.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Zwykle po około 4–6 miesiącach funkcja tarczycy powraca do normy i choroba kończy się pełnym wyzdrowieniem.

Jedynie u około 10–15% chorych na podostre zapalenie tarczycy rozwija się trwała niedoczynność tarczycy wymagająca stałej stałego leczenia hormonami tarczycy. Nawroty choroby występują rzadko – obserwuje się je u około 4% chorych.

Data utworzenia: 05.02.2013
Aktualizacja: 23.05.2017
Podostre zapalenie tarczycyOceń:
(4.23/5 z 13 ocen)

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?