Czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego może występować jednocześnie z zespołem jelita drażliwego?

Pytanie nadesłane do redakcji

Czy osoba chora na wrzodziejące zapalenie jelita grubego może mieć jednocześnie, niezależnie zespół jelita nadpobudliwego, czy zaburzenia czynnościowe są wynikiem zapalenia?

Odpowiedź

Odpowiadając na zadane pytanie: tak, możliwe jest współwystępowanie obydwu jednostek chorobowych i zdarza się, że nie jest łatwo odróżnić, czy mamy do czynienia z objawami wynikającymi „tylko” z IBS nakładającego się na wrzodziejące zapalenie jelita grubego w remisji klinicznej (brak objawów nie zawsze oznacza brak zapalenia w obrębie przewodu pokarmowego) czy dyskretnymi objawami rozpoczynającego się zaostrzenia choroby organicznej. Patrząc na częstość występowania IBS w populacji oraz mechanizmy zapalenia i związane z tym zaburzenia percepcji bólu trzewnego i motoryki, możemy mieć do czynienia z obydwoma sytuacjami.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego to przewlekła choroba należąca do grupy nieswoistych chorób zapalnych jelit (IBD). Choroba charakteryzuje się okresami zaostrzeń i remisji (wyciszeń). Zmiany zapalne lokalizują się w obrębie jelita grubego: w odbytnicy lub w cięższych przypadkach nawet całe jelito grube może być zmienione zapalnie.

Typowe objawy to biegunki z domieszką krwi lub same krwawienia z dolnego odcinka przewodu pokarmowego, bóle brzucha. Możliwe są także objawy pozajelitowe (bóle stawowe, zmiany skórne, zapalenie naczyniówki).

Czytaj też:

• Zapalenia stawów w przebiegu nieswoistych zapaleń jelit
• Krwawienie z odbytu i krew w kale: przyczyny, objawy i leczenie

Zespół jelita drażliwego (irritable bowel syndrome - IBS, ZJD) to przewlekła choroba jelit, którą zalicza się do chorób czynnościowych przewodu pokarmowego, to znaczy takich, w których wykluczono zmiany zapalne, anatomiczne czy biochemiczne. IBS jest przewlekłą i trudną do leczenia chorobą, na którą cierpi około 10–20% ogólnej populacji, częściej dotyczy kobiet. Choroba wpływa na jakość życia. Ostatnio oceniano wiele sposobów leczenia tego zespołu, ale tylko nieliczne z nich zyskały pozytywną opinię badaczy.

IBS charakteryzuje się bólem lub dyskomfortem w jamie brzusznej oraz zaburzeniami rytmu wypróżnień w postaci zaparcia albo biegunki. Bardzo często biegunki i zaparcia występują naprzemiennie. Rozpoznanie IBS opiera się na tzw. Kryteriach rzymskich. Zgodnie z kryteriami rzymskimi IV rozpoznanie się ustala, jeśli nawracający ból brzucha po raz pierwszy wystąpił co najmniej 6 mies. wcześniej, występuje w ciągu ostatnich 3 mies., średnio co najmniej przez 1 dzień w tygodniu i spełnia co najmniej 2 z następujących kryteriów:

1. ma związek z wypróżnieniem
2. ma związek ze zmianą częstości wypróżnień (biegunka lub zaparcie)
3. ma związek ze zmianą uformowania (wyglądu) stolca.

Ponadto mogą występować: wzdęcie, nudności, ból pleców, objawy związane z pęcherzem moczowym.

Przyczyny rozwoju IBS pozostają niejasne, co sprawia, że leczenie jest trudne i skupia się głównie na postępowaniu objawowym. Jedna z teorii mówi o rozwoju poinfekcyjnego IBS.

Z drugiej strony w przebiegu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego także występują objawy podobne do IBS: biegunki, dyskomfort, ból brzucha, które mogą także spełniać kryteria rzymskie. Ostatnie doniesienia wykazują, że przewlekły stan zapalny w obrębie przewodu pokarmowego wpływa na odczuwanie bólu (obniżenie progu bólowego) oraz na motorykę przewodu pokarmowego, co tłumaczy obecność zaburzeń czynnościowych w przebiegu chorób zapalnych jelit.