×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Zapalenie błędnika

dr n. med. Mariola Zagor, otorynolaryngolog
Klinika Otorynolaryngologii, Wydział Lekarsko-Dentystycznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
lek. med. Paulina Czarnecka
Kliniczny Oddział Otolaryngologiczny, 4 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SP ZOZ we Wrocławiu
lek. med. Marlena Janoska-Jaździk
Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny w Warszawie

Co to jest zapalenie błędnika i jakie są jego przyczyny?

Zapalenie błędnika to proces zapalny dotyczący ucha wewnętrznego. Najczęściej wywoływane jest przez wirusy, rzadziej jego przyczyną są bakterie. Z reguły zapalenie błędnika jest powikłaniem przewlekłego zapalenia ucha środkowego.

Czynniki etiologiczne zapalenia błędnika dzielą się na dwie grupy: infekcyjne i nieinfekcyjne (m.in. pourazowe i autoimmunologiczne, które występują znacznie rzadziej). Patogeny odpowiedzialne za zapalenie błędnika to: wirusy (wirus odry, świnki, różyczki, cytomegalii, HIV), bakterie (Neisseria meningitidis, Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae), grzyby, pierwotniaki (toksoplazmoza).

Zapalenie błędnika można podzielić na zapalenie surowicze (toksyczne), ropne i przewlekłe. Zapalenie surowicze charakteryzuje się wystąpieniem reakcji odczynowej błędnika na toksyny bakteryjne lub mediatory procesu zapalnego, które wnikają do ucha wewnętrznego przez błonę okienka owalnego. Jest to najłagodniejsza postać zapalenia. Rzadko występuje jako forma izolowana, zwykle jest etapem przejściowym do cięższych postaci zapalenia. W postaci ropnej zapalenia błędnika patogeny przenikają do przestrzeni ucha wewnętrznego. Przewlekłe zapalenie błędnika cechuje się wnikaniem zapalnych mas tkankowych do błędnika (perlak, ziarnina).

Ze względu na drogę szerzenia się zakażenia można wyróżnić trzy grupy zapaleń błędnika: tympanogenne, meningogenne (zstępujące) i krwiopochodne. Do zapalenia tympanogennego dochodzi w wyniku przechodzenia patogenów z ucha środkowego do ucha wewnętrznego, jest to najczęstsza droga zakażenia. Zapalenie meningogenne spowodowane jest przejściem procesu zapalnego z opon mózgowo-rdzeniowych, występuje rzadko. Patogeny mogą przenikać do ucha wewnętrznego również drogą krwiopochodną (wirusy świnki, odry, cytomegali, krętki).

Jak się objawia zapalenie błędnika?

Zapalenie błędnika ma z reguły nagły początek. Dominują takie objawy, jak: zawroty głowy, zaburzenia równowagi, nudności, wymioty, oczopląs. W zapaleniu błędnika może nie występować ból i objawy ogólne zakażenia. Podwyższona temperatura ciała zazwyczaj świadczy o przejściu zapalenia do jamy czaszki. W zapaleniu ropnym może dojść do całkowitej głuchoty i wypadnięcia czynności przedsionka. W zapaleniu tympanogennym zapalenie błędnika jest jednostronne. W przypadku innych mechanizmów zakażenia (zapalenie meningogenne, krwiopochodne) zapalenie błędnika jest obustronne.

Co robić w razie wystąpienia objawów zapalenia błędnika?

Chorzy z zapaleniem ucha środkowego, u których nagle pojawiły się zawroty głowy, nudności, oczopląs powinni niezwłocznie zgłosić się na SOR. Taki przebieg choroby może świadczyć o zapaleniu błędnika i wymaga pilnej diagnostyki i włączenia odpowiedniego leczenia.

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie zapalenia błędnika?

W ustaleniu prawidłowego rozpoznania przydatne są dane z wywiadu, badanie otolaryngologiczne, próby stroikowe, badanie neurologiczne. W uzasadnionych przypadkach pomocna bywa również diagnostyka obrazowa – rezonans magnetyczny.

Jakie są sposoby leczenia zapalenia błędnika?

Leczenie zapalenia błędnika powinno się odbywać w warunkach szpitalnych. Sposób postępowania zależy od czynnika wywołującego zapalenie. W przypadku zakażenia o etiologii bakteryjnej niezbędne jest włączenie antybiotyku o szerokim spektrum działania. Stosowane jest również leczenie zabiegowe polegające na oczyszczeniu z ziarniny zapalnej ucha środkowego. Ważne jest także leczenie objawowe, m.in. podawanie leków przeciwwymiotnych. Glikokortykosteroidy mają zastosowanie w autoimmunologicznych zapaleniach błędnika.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie zapalenia błędnika?

Rokowanie jest zależne od typu zapalenia błędnika. W przypadku zapalenia surowiczego jest ono pomyślne. Zapalenie ropne wiąże się z częstszym występowaniem powikłań. Należą do nich m.in. głuchota, całkowite uszkodzenie błędnika, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, ropnie mózgu. Powikłania najczęściej związane są z opóźnieniem włączenia prawidłowego leczenia.

05.01.2018

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Covid - aktualne dane
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.