Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Łagodny rozrost stercza

Co to jest łagodny rozrost gruczołu krokowego (prostaty) i jakie są jego przyczyny?

Gruczoł krokowy (inne nazwy: prostata, stercz) jest narządem występującym u mężczyzn. Ma kształt i wielkość orzecha włoskiego. Znajduje się tuż pod pęcherzem moczowym, otaczając cewkę moczową. Produkuje specjalny płyn, który jest ważnym składnikiem nasienia (spermy).

Po ok. 45.–50. roku życia prostata stopniowo powiększa się (jest to tzw. łagodny rozrost stercza) i u części mężczyzn stanowi to przyczynę zaburzeń w oddawaniu moczu. Przyczyny tego nie są dokładnie znane, ale wiadomo, że ważną rolę odgrywa męski hormon, testosteron.

Jak często występuje łagodny rozrost stercza?

Powiększenie gruczołu krokowego (prostaty) stwierdza się u ok. 80% mężczyzn w wieku 75 lat, a objawy przerostu występują u ok. 50% mężczyzn w tym wieku.

Jak się objawia łagodny rozrost stercza?

Powiększający się gruczoł krokowy (prostata) powoduje zwężenie cewki moczowej, która przebiega przez środek stercza, co prowadzi do zaburzeń przepływu moczu podczas wydalania z pęcherza.

Prostata
Ryc. Gruczoł krokowy prawidłowy (po lewej) i powiększony (po prawej)

Typowe objawy to:

  • słaby strumień moczu (co powoduje, że opróżnianie pęcherza trwa dłużej),
  • słabnięcie strumienia moczu pod koniec mikcji, kiedy mocz może wypływać tylko kroplami,
  • zwłoka w wypływie moczu, który rozpoczyna się dopiero po chwili (konieczność odczekania zanim pojawi się strumień moczu),
  • uczucie niecałkowitego opróżnienia pęcherza.

Mogą również występować objawy podrażnienia pęcherza przez powiększoną prostatę: częste oddawanie moczu (częstsze niż zwykle), zarówno w dzień, jak i w nocy, co stanowi szczególną uciążliwość życia codziennego, czy konieczność natychmiastowego oddania moczu, tzw. naglące parcie na mocz.

Początkowo objawy są niewielkie, jednak z czasem, w ciągu miesięcy lub lat, często się nasilają. W niektórych przypadkach, zwykle u mężczyzn dotychczas nie leczonych lub tychu mężczyzn, którzy przerwali leczenie, dochodzi do powikłania, w postaci zatrzymania moczu.

Zatrzymanie moczu może być:

  • całkowite, gdy zastępuje zupełny brak odpływu moczu z pęcherza. Pęcherz ulega rozciąganiu i powiększeniu, co może być przyczyną bólu w dole brzucha, początkowo silnego, z czasem słabnącego i ustępującego,
  • lub częściowe (przewlekłe), gdy tylko część moczu odpływa z pęcherza, który jest stale częściowo wypełniony moczem, zwykle powiększony. Może to być przyczyną utrudnienia odpływu moczu z nerek i rozwoju nefropatii zaporowej lub zakażenia układu moczowego. W niektórych przypadkach mocz może wypływać w sposób niekontrolowany, powodując tzw. nieotrzymanie moczu z przepełnienia.

Co robić w razie wystąpienia objawów łagodnego rozrostu stercza?

W przypadku wystąpienia trudności w oddawaniu moczu, nietrzymania moczu lub krwiomoczu należy zgłosić się do lekarza POZ. Pilne zgłoszenie się na SOR jest konieczne, gdy wystąpi nagłe całkowite zatrzymanie moczu.

Jak lekarz stawia diagnozę łagodnego rozrostu stercza?

Lekarz podejrzewa przerost prostaty na podstawie typowych problemów z oddawaniem moczu.

Wielkość oraz inne cechy stercza ocenia, badając gruczoł palcem wprowadzonym do odbytnicy (tzw. badanie per rectum, zob. rycinę obok). Ponadto zleca wykonanie badania ogólnego moczu oraz pomiar stężenia we krwi swoistego antygenu sterczowego (PSA). Wielkość stercza można dokładniej ocenić, wykonując badanie USG, gdy pęcherz jest dobrze wypełniony moczem.

Właściwym specjalistą w przypadku chorób stercza jest urolog. W zależności od rodzaju oraz nasilenia objawów decyduje on o konieczności dokładniejszych badań diagnostycznych, takich jak badania czynnościowe (badanie urodynamiczne) lub cystoskopia (wziernikowanie pęcherza moczowego).

Jakie są sposoby leczenia łagodnego roztostu stercza?

W zależności od nasilenia zaburzeń oddawania moczu i rodzaju objawów wystarczające mogą być zmiany stylu życia lub konieczne będzie przyjmowanie leków albo leczenie chirurgiczne (zabieg urologiczny w celu zmniejszenia przeszkody w odpływie moczu z pęcherza).

Zmiany stylu życia mogą dawać dużą poprawę i być wystarczające, gdy objawy są łagodne. Obejmują one zaprzestanie palenia tytoniu i ograniczenie spożycia kofeiny (nikotyna i kofeina podrażniają pęcherz moczowy), ograniczenie wypijanych płynów w niektórych sytuacjach (np. przed ważnym spotkaniem, przed wyjściem do kina, teatru, przed snem), dwukrotne oddanie moczu w odstępie kilku minut pozwala lepiej opróżnić pęcherz i wydłużyć czas pomiędzy mikcjami. Przynajmniej raz w roku konieczna jest ocena lekarska.

Gdy zaburzenia oddawania moczu są bardziej nasilone lub objawy bardziej dokuczliwe, lekarz może zlecić przyjmowanie leków w celu ułatwienia odpływu moczu z pęcherza poprzez rozluźnienie mięśni dróg moczowych (alfa-blokery, np. doksazosyna, alfuzosyna, tamsulozyna) lub w celu zmniejszenia stercza (inhibitory 5 alfa-reduktazy, np. finasteryd). W przypadku przyjmowania alfa-blokera poprawa może być odczuwalna już po paru dniach, jednak pełny efekt występuje dopiero po ok. 4–6 tygodniach. Efekt działania finasterydu w postaci zmniejszenia prostaty i zmniejszenia objawów zwykle widoczny jest dopiero po ok. 6 miesiącach leczenia. Istnieje wiele dostępnych bez recepty roślinnych preparatów zalecanych w przeroście stercza, jednak nie ma mocnych dowodów naukowych na ich skuteczność i nie należy na własną rękę zastępować nimi leków zaleconych przez lekarza.

Wskazanie do leczenia chirurgicznego to nasilone i bardzo uciążliwe objawy lub brak poprawy w trakcie leczenia farmakologicznego. Dotyczy to ok. 20–25% mężczyzn leczonych z powodu przerostu stercza. Celem leczenia jest przywrócenie odpływu moczu z pęcherza poprzez usunięcie tylko centralnej części prostaty, co prowadzi do powstania odpowiednio szerokiego kanału.

Najczęściej stosowane techniki chirurgiczne w celu usunięcia tkanek stercza zaciskających cewkę moczową to:

  • TURP, czyli przezcewkowe częściowe usunięcie stercza. Najczęściej wykonywany zabieg w przeroście stercza. Po zastosowaniu odpowiedniego znieczulenia wprowadza się do cewki moczowej cystoskop, pozwalający oglądać ją od wewnątrz. Poprzez cystoskop wprowadza się pętlę z drutu, którą z użyciem prądu elektrycznego usuwa się tkanki stercza, wypłukując je wodą na zewnątrz. Po zabiegu zostawia się na kilka dni cewnik w pęcherzu. Zabieg prawie zawsze prowadzi do poprawy. U większości mężczyzn po TURP dochodzi do wstecznego zarzucania nasienia do pęcherza moczowego (tzw. suche orgazmy). Rzadkie powikłania to nietrzymanie moczu, zwężenie cewki moczowej lub zaburzenia wzwodu.
  • TUIP, czyli przezcewkowe nacięcie stercza, przebiega podobnie jak TURP, z tą różnicą, że nie usuwa się tkanek stercza, a jedynie. Zabieg ten jest zwykle wykonywany, gdy przerost stercza jest niewielki.
  • usunięcie prostaty za pomocą lasera przebiega podobnie jak TURP, ale do usunięcia tkanek stercza używa się promieni lasera. Powikłania są rzadsze niż po TURP oraz zwykle szybciej usuwa się cewnik z pęcherza moczowego.
  • prostatektomia, czyli usunięcie stercza klasycznymi technikami chirurgicznymi poprzez nacięcie krocza.

Gdy doszło do zatrzymania moczu, konieczne jest niezwłoczne wprowadzenie cewnika do pęcherza moczowego, aby zapewnić odpływ moczu. Jednocześnie lekarz zaleca przyjmowanie leków w celu poprawy drożności cewki moczowej. Zwykle po pewnym czasie urolog zleca usunięcie cewnika i obserwację. Jeżeli ponownie wystąpi zatrzymanie moczu, to znów wprowadza się cewnik i zwykle kwalifikuje pacjenta do leczenia chirurgicznego.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie łagodnego rozrostu stercza?

Całkowitego wyleczenia, czyli ustąpienia przerostu stercza nie można uzyskać, jednak u ok. 75–80% mężczyzn występuje istotna poprawa w trakcie stosowania leków zgodnie z zaleceniami lekarza.

Po leczeniu chirurgicznym strumień moczu jest zdecydowanie mocniejszy, natomiast częste i naglące parcie na mocz utrzymuje się jeszcze przez jakiś czas i stopniowo ustępuje. Ze względu na postępujący proces powiększania się prostaty u około 10% mężczyzn konieczne będzie powtórne leczenie chirurgiczne w ciągu 5 lat po pierwszym zabiegu.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia łagodnego rozrostu stercza?

Bez względu na rodzaj stosowanego leczenia mężczyźni z przerostem stercza powinni pozostawać pod kontrolą urologa, przyjmować zalecone leki, a zwłaszcza nie przerywać ich stosowania po wystąpieniu poprawy oraz zgłaszać się na ustalone badania kontrolne.

Co robić, aby uniknąć zachorowania na łagodny rozrost stercza?

Obecnie nie znane są sposoby zapobiegania przerostowi stercza. Istotne, aby nie lekceważyć początkowych objawów choroby, co pozwala uniknąć poważnych powikłań (zatrzymanie moczu, nefropatia zaporowa). Ryzyko raka stercza nie jest większe u mężczyzn z przerostem stercza niż u tych bez przerostu.

Zapamiętaj

  1. Każdy mężczyzna po 50. rż. powinien zostać zbadany przez urologa.
  2. Łagodny rozrost stercza dotyczy wszystkich mężczyzn, ale jedynie u niektórych wymaga leczenia.
  3. Leczenie operacyjne jest konieczne jedynie w wybranych przypadkach (nieskuteczność farmakoterapii, wystąpienie wskazań bezwzględnych).
  4. Nie bagatelizuj krwiomoczu i/lub problemów z oddawaniem moczu – jeżeli wystąpią – zgłoś się do urologa.
Data utworzenia: 10.07.2017
Łagodny rozrost sterczaOceń:
(5.00/5 z 4 ocen)

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?