Tyrozyna jest aminokwasem endogennym, czyli wytwarzanym w organizmie. Bierze udział w syntezie ważnych dla organizmu substancji, takich jak dopamina, adrenalina, noradrenalina, trijodotyronina, tyroksyna, melanina. Suplementacji tyrozyny przypisuje się wiele korzystnych efektów zdrowotnych, ale większości z nich nie udowodniono naukowo.
Co to jest tyrozyna?
Tyrozyna jest aminokwasem endogennym, co oznacza, że jest wytwarzana w organizmie. Jest to zależne od fenyloalaniny, która różni się nieznacznie od tyrozyny i jest potrzebna do jej syntezy. Organizm ma zdolność wytwarzania tyrozyny, jeśli ma pod dostatkiem fenyloalaniny, która jest z kolei aminokwasem egzogennym, co oznacza, że organizm nie ma zdolności jej produkowania, więc musi być dostarczana z pożywieniem.
Gdzie występuje tyrozyna?
Tyrozyna występuje w wielu produktach spożywczych, zwłaszcza w serze, a także w kurczaku, indyku, rybach, produktach mlecznych i innych wysokobiałkowych pokarmach.Tyrozyna – działanie w organizmie
Tyrozyna bierze udział w powstawaniu ważnych dla funkcjonowania organizmu hormonów i substancji biologicznie czynnych.
Należą do nich:
- dopamina, czyli neuroprzekaźnik, który w mózgu wpływa m.in. na napęd ruchowy, koordynację, zachowanie, motywację, odczuwanie przyjemności, a także zapamiętywanie.
- adrenalina i noradrenalina, czyli hormony wytwarzane przez nadnercza, które są uwalniane w sytuacjach stresowych i wpływają na zdolność organizmu do adekwatnej reakcji, mobilizują do działania (np. przygotowują do walki lub ucieczki).
- hormony tarczycy – trijodotyronina, tyroksyna
- melanina, czyli pigment, który nadaje zabarwienie skórze, włosom i oczom.
Tyrozyna – suplementacja
Tyrozyna jest dostępna jako suplement. Przypisuje się jej wiele działań, także takich, których nie potwierdzono w badaniach naukowych.
Tyrozyna a stres
Prowadzono badania na modelach zwierzęcych oraz małe badania na ludziach, które wskazują, że suplementacja tyrozyny może wpływać pozytywnie na funkcjonowanie poznawcze, przede wszystkim zapamiętywanie w sytuacjach stresowych. Nie oznacza to jednak automatycznie, że tyrozyna poprawia funkcjonowanie mózgu. Potrzebne są dalsze badania.
Tyrozyna a wydolność fizyczna
Nie udowodniono, aby suplementacja tyrozyny zwiększała wydolność fizyczną.
Tyrozyna a fenyloketonuria
Wydaje się, że suplementacja tyrozyny może mieć korzystny wpływ na osoby chore na fenyloketonurię. Fenyloketonuria to choroba uwarunkowana genetycznie, w której z powodu niedoboru enzymu – hydroksylazy fenyloalaniny w organizmie gromadzi się fenyloalanina. Tyrozyna u osób zdrowych powstaje z fenyloalaniny z udziałem hydroksylazy fenyloalaniny, więc kiedy jej brakuje, tyrozyna nie jest prawidłowo syntetyzowana. Z tego względu osoby z fenyloketonurią przyjmują tyrozynę.
Tyrozyna a depresja
Nie ma jednoznacznych danych naukowych, czy suplementacja tyrozyny ani w jaki sposób wpływa na leczenie depresji. Ze względu na to, że tyrozyna odgrywa rolę w syntezie neuroprzekaźników, a u osób z depresją występują zmiany dotyczące ich stężenia, wysunięto hipotezę, że suplementacja tyrozyny może być korzystna. Obecnie jednak nie ma jednoznacznych dowodów, aby taka suplementacja przynosiła znaczący klinicznie efekt.
Czy suplementacja tyrozyny jest bezpieczna?
Tyrozyna jest uznawana za bezpieczną substancję. U osób zdrowych jest mało prawdopodobne, aby suplementacja tyrozyny powodowała niekorzystne skutki. Może jednak powodować interakcje z niektórymi lekami.
Tyrozyna a hormony tarczycy
Tyrozyna bierze udział w syntezie hormonów tarczycy – trijodotyroniny i tyroksyny. Suplementacja tyrozyny może wpływać na stężenie hormonów tarczycy w organizmie. Dlatego też osoby przyjmujące hormony tarczycy, a także z nadczynnością tarczycy powinny zachować ostrożność podczas suplementacji tyrozyny.
Tyrozyna a inhibitory monoaminooksydazy (inhibitory MAO)
Suplementacja tyrozyny może niekorzystnie wpływać na osoby, które przyjmują leki stosowane w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych, choroby Parkinsona, tzw. inhibitory MAO – moklobemid, selegilina, rasagilina. Leki te blokują enzym monoaminooksydazę, który rozkłada nadmiar tyraminy w organizmie. Tyramina jest aminokwasem, który powstaje z rozkładu tyrozyny i fenyloalaniny, znajduje się także w wielu produktach spożywczych, m.in. serach, wędzonym i peklowanym mięsie i produktach sojowych. Wpływa na regulowanie ciśnienia tętniczego. Teoretycznie więc, jeśli dochodzi do spożycia dużych ilości tyrozyny (w suplementacji), która jest następnie rozkładana do tyraminy, a enzym ją rozkładający jest blokowany przez leki – inhibitory MAO, a ponadto dana osoba spożywa dużo pokarmów bogatych w tyraminę, to może dojść do gromadzenia się tyraminy w organizmie.
Nie ustalono jednak, czy suplementacja tyrozyny może prowadzić do nagromadzenia tyraminy w organizmie, niemniej zaleca się ostrożność u osób przyjmujących leki z grupy inhibitorów MAO.
Tyrozyna a lewodopa
Lewodopa to lek powszechnie stosowany w leczeniu choroby Parkinsona. W organizmie lewodopa i tyrozyna konkurują o wchłanianie w jelicie cienkim, dlatego suplementacja tyrozyny u osób przyjmujących lewodopę może wpływać na wchłanianie tego leku i jego skuteczność. Nie należy przyjmować lewodopy i tyrozyny w tym samym czasie, a co najmniej z kilkugodzinną przerwą.
Zobacz też: Dieta w chorobie Parkinsona
Bezpieczeństwo suplementacji tyrozyny
Tyrozynę powszechnie przyjmuje się z żywnością. Uważa się, że tyrozyna stosowana jako suplement przez krótki czas jest bezpieczna. Bezpieczną dawkę określa się na 150 mg/kg masy ciała na dobę, jeśli się ją przyjmuje maksymalnie do 3 miesięcy. U niektórych osób mogą wystąpić działania niepożądane, takie jak nudności, bóle głowy, zmęczenie i zgaga.
Nie należy stosować suplementacji tyrozyny:
- u osób chorych na czerniaka
- u osób chorych na tyrozynemię typu I lub II
- u osób leczonych inhibitorami MAO
- u kobiet w ciąży i karmiących piersią.
Osoby chore na nadczynność tarczycy powinny się skonsultować z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji tyrozyny.
