Fenyloalanina jest aminokwasem, czyli składnikiem budulcowym białek, który musi być dostarczany do organizmu z pożywieniem. Odgrywa rolę w funkcjonowaniu układu nerwowego, bierze udział w syntezie dopaminy i noradrenaliny. Spożywanie produktów z fenyloalaniną jest niebezpieczne dla osób chorych na fenyloketonurię, chorobę genetyczną, w której dochodzi do kumulowania się fenyloalaniny w organizmie i poważnych objawów.
Fenyloalanina – co to?
Fenyloalanina jest aminokwasem, czyli cząsteczką budulcową białka występującą w produktach spożywczych, głównie tych, które zawierają dużo białka, zarówno roślinnych, jak i pochodzenia zwierzęcego. Dla większości ludzi spożywanie fenyloalaniny jest bezpieczne.
Fenyloalanina a fenyloketonuria
Dla osób chorych na fenyloketonurię fenyloalanina jest szkodliwa. Fenyloketonuria to wrodzona choroba genetyczna, w której w organizmie brakuje enzymu hydroksylazy fenyloalaninowej, która jest niezbędna do rozkładania fenyloalaniny. W wyniku tego w organizmie gromadzi się fenyloalanina i powoduje wiele objawów, w tym nieodwracalną niepełnosprawność intelektualną.
Fenyloalanina – rola w organizmie
Fenyloalanina jest aminokwasem, czyli składnikiem, z którego organizm może wytwarzać białka. Fenyloalanina bierze udział w produkcji neuroprzekaźników, czyli substancji przekazujących informacje w układzie nerwowym. Obecność fenyloalaniny jest konieczna do produkcji tyrozyny, dopaminy i noradrenaliny.
Fenyloalanina jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego i musi być dostarczana z dietą, ponieważ organizm sam nie ma zdolności jej syntezy.
Fenyloalanina – gdzie występuje
Fenyloalanina jest dostarczana z pokarmem. Wiele produktów spożywczych zawiera fenyloalaninę, należą do nich przede wszystkich produkty wysokobiałkowe, takie jak mięso, ryby, drób i rośliny strączkowe.
Ponadto, fenyloalanina znajduje się również w słodziku, aspartamie, który jest często dodawany do napojów gazowanych i produktów spożywczych jako zamiennik cukru. Często produkty takie są reklamowane jako niskokaloryczne.
Źródła fenyloalaniny:
- mięso: wołowina, wieprzowina, jagnięcina, dziczyzna, kurczak, indyk, kaczka, gęś
- ryby i owoce morza: łosoś, pstrąg, tuńczyk, makrela, krewetki, homar
- nabiał: mleko, ser, jogurt i jajka
- orzechy: migdały, pistacje, orzechy makadamia, orzechy nerkowca, orzechy włoskie
- nasiona: pestki dyni, nasiona słonecznika
- masła orzechowe: masło orzechowe, masło migdałowe, masło z orzechów nerkowca
- rośliny strączkowe: soczewica, ciecierzyca, czarna fasola
- pełne ziarna: komosa ryżowa, owies, żyto, jęczmień, pszenica
- produkty sojowe: soja, tofu, tempeh, edamame, odżywki białkowe
- produkty dietetyczne: napoje gazowane i lody bez cukru, gumy do żucia, cukierki z aspartamem.
Nie ma konieczności, żeby szczególnie uwzględniać w swojej diecie produkty bogate w fenyloalaninę. Różnorodna, odpowiednio skomponowana dieta pokrywa zapotrzebowanie na fenyloalaninę.
Fenyloalanina – korzyści zdrowotne
Przeprowadzono wiele badań, żeby sprawdzić, w jaki sposób duże lub małe stężenie fenyloalaniny w organizmie jest powiązane z różnymi chorobami lub objawami.
Są badania wskazujące, że małe stężenie fenyloalaniny w organizmie może się wiązać z występowaniem depresji. Nie wiadomo jednak, jaka dokładnie jest ta zależność, dlatego potrzebne są dalsze badania, aby ustalić, czy fenyloalanina może mieć znaczenie w leczeniu depresji.
Niektóre badania wskazują, że suplementacja fenyloalaniny wraz z leczeniem światłem ultrafioletowym (UV) może poprawić pigmentację skóry u osób z bielactwem nabytym.
Ponadto, podejrzewa się, że fenyloalanina może przynosić korzyści u osób chorych na chorobę Parkinsona, doświadczających przewlekłego bólu, a także w zespole napięcia przedmiesiączkowego u kobiet, ale potrzebne są dalsze badania, żeby poznać charakter tego wpływu. Wskazuje się także na rolę fenyloalaniny w regulacji apetytu.
Fenyloalanina – badanie
Badanie stężenia fenyloalaniny we krwi wykonuje się:
- jako badanie przesiewowe, wykonywane u noworodków w pierwszych dniach ich życia, żeby sprawdzić, czy nie są chore na fenyloketonurię. Krew do badania uzyskuje się przez nacięcie pięty i nałożenie uzyskanej kropli krwi na bibułę, a następnie tak przygotowana próbka jest badana
- u osób chorych na fenyloketonurię, żeby sprawdzić, czy dieta, którą stosują, jest odpowiednia i nie występuje u nich za duże stężenie fenyloalaniny w organizmie, które jest dla nich szkodliwe.
Fenyloalanina – szkodliwość
Spożywanie fenyloalaniny w pożywieniu dla osób zdrowych jest bezpieczne. Podobnie, u osób zdrowych, przyjmowanie suplementów z fenyloalaniną prawdopodobnie jest bezpieczne przez krótki czas. Działania niepożądane mogą obejmować niepokój, ból głowy i zaparcia.
