Zaostrzenie astmy – jak postępować?

Dominującym objawem zaostrzenia astmy jest duszność. W ciężkim zaostrzeniu może ona nawet utrudniać mówienie. Podczas zaostrzenia dochodzi do zmniejszenia PEF do mniej niż 80% najlepszej wartości dla chorego. W bardzo ciężkich stanach wartość PEF może spaść poniżej 60%.

W trosce o swoje zdrowie i życie, każdy chory na astmę powinien wiedzieć, jak postępować w przypadku zaostrzenia. Dlatego niezwykle istotne jest przygotowanie pisemnego planu postępowania w astmie, obejmującego konkretne informacje, jak zachować się podczas zaostrzenia choroby.

Podstawowe objawy zaostrzenia, obok wymienionej nasilonej duszności, to:

• świszczący oddech
• kaszel
• uczucie ściskania w klatce piersiowej.

Co robić w razie zaostrzenia astmy?

1. Przyjmij doraźnie 2–6 wdechów krótko działającego leku rozkurczającego oskrzela za pomocą inhalatora. Zwykle stosuje się szybko działający β₂-mimetyk wziewny (salbutamol, fenoterol). Jeżeli masz komorę inhalacyjną (spejser), użyj jej podczas przyjmowania leku.


2. Jeżeli inhalacja leku spowodowała ustąpienie dolegliwości, PEF wynosi co najmniej 80% wartości maksymalnej, a duszność nie nawraca przez kilka godzin, najpewniej dodatkowe postępowanie nie będzie konieczne (chyba, że Twój lekarz zalecił inaczej w Twoim pisemnym planie postępowania).


3. Jeżeli inhalacje szybko działającego β₂-mimetyku wziewnego nie przyniosły istotnej poprawy, zastosuj dodatkowe leczenie przewidziane w Twoim planie postępowania, zgłoś się do lekarza albo wezwij pogotowie ratunkowe.


4. Jeżeli duszność utrudnia Ci mówienie, masz wrażenie, że za chwilę możesz stracić przytomność, pilnie wezwij pogotowie ratunkowe. Oczekując na przybycie karetki, kontynuuj przyjmowanie leku β₂-mimetyku szybko działającego (nawet do 10 wdechów).


5. Do szpitala zabierz ze sobą:
   • całość swojej dokumentacji medycznej (jeżeli chorujesz nie tylko na astmę, a nie byłeś/aś nigdy w szpitalu, poproś lekarza rodzinnego, by przygotował Ci na piśmie informacje o rozpoznanych u Ciebie chorobach i stosowanym leczeniu)
   • zapisane na kartce leki, które aktualnie przyjmujesz
   • dowód ubezpieczenia.


6. Jeżeli w przeszłości występowały u Ciebie wymienione niżej czynniki ryzyka, należy wcześnie szukać pomocy medycznej w przebiegu zaostrzeń:
   • intubacja i mechaniczna wentylacja z powodu zaostrzenia astmy
   • stosowanie glikokortykosteroidów doustnych w czasie ostatnich kilku miesięcy
   • niestosowanie glikokortykosteroidu wziewnego
   • konieczność doraźnej pomocy medycznej (np. na SOR) z powodu astmy w ciągu ostatniego roku.

Postępowanie po zaostrzeniu

1. Przeanalizuj dokładnie (najpierw sam, a później ze swoim lekarzem), jakie czynniki mogły doprowadzić do zaostrzenia (np. narażenie na pyłki, infekcja wirusowa („przeziębienie”), stres itp.). Zastanówcie się wspólnie, jakie kroki możesz podjąć, by zapobiec kolejnym zaostrzeniom.


2. Zastanów się, czy w okresie przed zaostrzeniem stosowałeś leki według zaleceń lekarza. Niestosowanie się do zaleceń lekarza jest jedną z częstych przyczyn zaostrzeń astmy. Jeżeli z jakiegoś powodu nie chcesz przyjmować przepisanych Ci leków, porozmawiaj o tym z lekarzem prowadzącym. Jeżeli masz problem z pamiętaniem o przyjmowaniu leków, również porozmawiaj o tym z lekarzem – być może przepisze Ci on leki, które będzie można stosować rzadziej.


3. Jeżeli jeszcze nie masz pisemnego planu postępowania w astmie, podczas następnej wizyty poproś lekarza o jego opracowanie.